Showing posts with label usona kulturo. Show all posts
Showing posts with label usona kulturo. Show all posts

2014-06-29

Christian Declerck eltrovas Ulrich Becker eltrovas Novjorkon

Lastatempe mi akiris malnovajn numerojn de Beletra Almanako. En n-ro 2 (Marto 2008) estas recenzo fare de Christian Declerck pri Ĉiuj dioj estas for. Novjorkaj poemoj de Ulrich Becker (p. 114-8).

Declerck komencas per pluraj paragrafoj da malŝato de Usono kun supozo, ke urbo Novjorko estas pure malpura infero. Post du paĝoj li komencas recenzi la poemaron mem. Unue, li komentas pri poemo pri Rainer Maria Rilke. Pri Novjorko, evidente la vivo estas malfacila, sed la takso kiel la situo estas kompleksa. Finfine Declerck esploras detalojn de poemoj.

Evidente, la poemaro ŝanĝis la opinion de Declerck pri Usono. Gratulon al vi, Christian. Eble nun li pli bone komprenas mian amatan urbon (en kiu mi ne loĝas). Do jen tiel, kiel mi provis doni perspektivon: 

MALFERMU LA SONON
(por Miles Davis, 1959)

de Ralph Dumain

Trovu tiun tonon
         kiu ankaŭ estas homo.

Pulsoj kaj krioj pentras la nigron,
         jen brue, jen delikate,
                  kiel la violento kaj tener'
                        de niaj urboj, de niaj noktoj,

                        kaj de la spir' de niaj animoj.

2013-05-30

Conlanging today: an infantile disorder?

My recent study of the history of utopianism and science fiction has spilled over into my musings about conlangers and speculations about alt culture. I think there is something essentially trivial about today's conlangers as there is about TV/cinematic sci fi. And therefore I think there is something grievously missed on the sociological plane by Arika Okrent who has otherwise rendered a great service by documenting this phenomenon. I also think that the otherwise admirable Sam Green made some serious and harmful errors in his two documentaries on utopias and Esperanto, for which Okrent is also egregiously guilty in the latter. She is a linguist, not a historian or social theorist. Thank Godless I'm a baby boomer. These younger folks have no sense of history.

 I am being uncustomarily diplomatic here.  Somewhere I wrote what is wrong with the Esperanto documentary. I think Sam compounded Okrent's misrepresentation of the era that produced Esperanto. As for the Four Utopias and Sam's documentary approach, Stephen Squibb nailed what is wrong with it.

I get constant updates in my Facebook newsfeed from conlangers, and while I find the resources available in this area far more sophisticated than what I recall being available in the era of marginal print culture when I was a teenager, something has declined in one area as sophistication has grown in another. In the old days, most of the conlangers (when the term did not exist) at least pretended to be interested in an international auxiliary language, with an admixture of eccentrics and outright cranks making big claims, especially those inventing a priori languages. (I am so glad I was finally able to acquire my own copy of Fuishiki Okamoto's 1962 book on BABM at the 2010 Esperanto USA congress, which I recall from my nerd salad days haunting the Buffalo main library.) In those days the figure most known for inventing languages for the hell of it was J.R.R. Tolkien (whose medieval nostalgia I soon learned to disdain), which he referred to as a guilty pleasure. It was something for male nerds just past puberty to do in those days, in a far more innocent but hardly idyllic time.

Now artificial languages are commissioned ad hoc for superficially sophisticated sci fi and fantasy films and TV shows. But Dothraki could not get me to endure Game of Thrones.  And my opinion of Avatar was none too favorable either. I have already expressed my "esteem" for Klingon (see the post reproduced below).

All of this reminds me of a visit to Buffalo in the past year, in which I was taken to a congregation of a sci fi film club, coincidentally located a block from where I grew up. I had to endure episode 6 of Star Wars all over again, a scenario so preposterous even the person who brought me found it dubious. Every stereotype you can imagine about this subculture is true; the reality is even worse, much seedier and much more awful than anything I grew up with. It's a sad case of arrested development.

There are, of course, a few conlangs of philosophical or ideological interest: Lojban, Laadan, maybe Toki Pona and a few others. I don't think so highly of these either, but the conlanging hobby as I see it flowing into my newsfeed strikes me as decidedly infantile, as infantile as blockbuster films and "reality" TV, more childish even than all the crackpot Esperantists combined I've encountered over the past 45 years. Esperanto, at least, was designed for a serious purpose, and its subcultures exist at least to communicate, and while conlanging is a creative endeavor as any other, most of it in the final analysis is as pointless and redundant as the latest American film or TV series. O Stanislaw Lem, where art thou when I need thee?




Sociology of Klingonism, 23 December 2010

If I could have projected my 14-year old self forward in time more than four decades, I would have reveled in today's conlanger world. While I outgrew direct involvement in this sort of thing, I retain an interest in documenting it, and I can more or less respect the hobby . . . except when it comes to Klingon. Arika Okrent has provided a forceful argument that involvement with Klingon is not contemptible after all, which almost had me convinced, but ultimately I revert to the anonymous cynic who insisted that the existence of Klingon speakers is an argument for forced sterilization.

Now comes this sociological study, parts of which I find quite fascinating, as Mr. Spock would. Who knew that Pierre Bourdieu would be marshaled to analyze the Klingon phenom?

Klingon as Linguistic Capital: A Sociologic Study of Nineteen Advanced Klingonists
[Hol Sup 'oH tlhIngan Hol'e' wa'maH Hut tlhIngan Hol po'wI' nughQeD ]
Yens Wahlgren, Bachelor’s thesis, Soc 346, 41–60 p, Spring semester 2004, Department of Sociology, Lund University
http://www.angelfire.com/trek/yensw/PDF/thesis.pdf

Esperanto is cited for comparison, including Peter Forster's 1982 sociological study, The Esperanto Movement.

One surprising--to me--twist here is the dissociation between Klingonists and Trekkies. (I think they prefer to be called Trekkers, but I prefer the more supercilious term). I would think that Klingonism would be Trekkiehood taken to the point of a psychotic break, but oddly, many Klingonists begin with a fascination with the language and not with the fictional universe from which it originates.
Many Klingonists seems to lose their interest in Star Trek after speaking Klingon a while. This may be a result of that the average age is higher among Klingonists than Klingon fans. Star Trek fandom is in many ways a youth culture (Gibberman, 1991).

However the KLI as a socializing institution is probably one reason for the fact that many Klingonists not consider themselves as trekkers anymore. In the process of Klingonists becoming Klingonists is not only the process of languages learning. A kind of secondary socialization (Berger & Luckmann) is occurring when interacting in the peer group of KLI. Officially the KLI emphasize that they not are a fan organization. Their journal it is not a newsletter or a fanzine, it is supposed to be a scholarly journal, indexed by the Modern Language Association, that uses blind peer review. The education level of the Klingonists is as we have seen very high and it would be reasonable to assume that the use of an academic language and style is endorsed.
But compare this to respondent Adam:
The fact that there’s a rich fictional background to the Klingons gives this language incredible character, and makes speaking it fun.
If you’re speaking Esperanto, you can’t ask yourself, ‘how would an esperantoan express this idea,’ because there’s no such thing as an Esperantoan. There are fictional Klingons with a fictional culture, so one can ask ‘How would a (fictional) Klingon express this idea,’ and that makes it more fun.”
Note the perversity:
Many Klingonists choose to perceive and treat Klingon as a “real”, actual alien language and not as an artificial language. Thus they are not interested in creating new words for human concepts. Their goal with the language is not that it will be as easy as possible to use for humans, but rather they want to understand how Klingons use their language. This adds another dimension to the Klingon community. To become a notable member among Klingonists linguistic capital is not enough -- you need cultural capital as well to know how a Klingon would think in a certain situation. Or more specifically: how the group of Klingonists think Klingons think.
However, the influence of attempting to adapt Klingon to earthly needs is also felt.

The dissociation between interest in the Klingons in the Trekkie universe & the Klingon language is quite intriguing:
In the ordinary Klingon fan world where role-playing and dressing-up as Klingons is the major activity, the knowledge of Klingon is to be considered as sub-cultural capital, in the eyes of the relevant beholder. Though to be a Klingonist seems not automatically to get you sub-cultural capital. By judging from my informants opinions there is a conflict between Klingon fans and Klingonists. To actually learn the full Klingon language is seen as a waste of time and somewhat strange. In my opinion this conflict can be connected to the fact that the KLI states that it is not a fan organisation. It may as well be a result of different focuses; the KLI’s primary concern is intellectual and the fan groups activities is more practical (creating uniforms, Klingon weapons etc.)
Different respondents have different views, of course, so I may sense a contradiction based on conflating informants, but it's odd, I think, to wonder how a Klingon thinks without being interested in Klingons, i.e. as they exist in the Star Trek cosmos. It's like being interested in a culture without being interested in it. I suppose this could be just a small step beyond being interested in a language only for the language. So I guess this is not as pathetic as dressing up as a Klingon after all. Still, wondering how a Klingon thinks is like wondering how a thug from South Buffalo would express himself, and I'm glad I haven't had to think about that for some decades.

2013-04-30

Guthrie, la heroldo kun gitaro

En la nova numero de la Esperanto-eldono de Le Monde Diplomatique—taŭge la 1-a de majo—estas artikolo de Sylvie LAURENT pri la usona kanzonisto Woody Guthrie: Guthrie, la heroldo kun gitaro.

Akompanas la tekston mia traduko de ne-kanzona poemo de Guthrie: “Voĉo” (Voice) (<—ligo al mia retejo), pri kiu mi jam blogis. Miareteje oni trovos ankaŭ sonregistraĵon de mia deklamo de la poemo en Esperanto kaj la angla.

2012-07-14

Kajto: "Melankolia Trajn-kanzono"

Ĉi tiu kanzono inkluzivas menciojn de gravaj legendaj usonaj muzikistoj Woody Guthrie kaj Cisco Houston:



Hodiaŭ estas la centjara datreveno de la naskiĝo de Woody Guthrie.

Pri trajnoj, mi pensas ankaŭ pri kanzono de Bob Dylan: "It Takes A Lot To Laugh, It Takes A Train To Cry" [Necesas multo por ridi, necesas trajno por plori]:


Woody Guthrie: 100-jara datreveno

Legenda usona kanzonisto Woody Guthrie naskiĝis la 14an de julio 1912, kaj okazas nun centjaraj eventoj en multaj lokoj. Hodiaŭ estas la naskiĝtago, sed memorhonoraj eventoj okazos dum la tuta jaro.

Jen mia propra kontribuo: mi tradukis lian ne-kanzonan poemon "Voĉo"-n en Esperanton kaj haste sonregistris mian deklamadon de mia traduko kaj la usonangla originala, kun enkondukaj komentoj.

Do jen mia traduko kun ligo al la sonregistraĵo:

Voĉo de Woody Guthrie, tradukis Ralph Dumain


Kaj jen la originalo: Voice by Woody Guthrie

En ĉi tiu aparte reakcia tempo, ni konservu la memoron de nia radikala demokrata heredaĵo!

(Skribaĵo sur la gitaro de Woody Guthrie: "Ĉi tiu maŝino mortigas faŝistojn.")


2012-04-07

Emanuel “Manny” Fried (1913-2011): Heroo de la Laborista Klaso

 En 2011 en revuo Sennaciulo aperis du miaj omaĝoj al mia ĵus mortinta konato Manny Fried, bone konata en mia hejmurbo Buffalo sed ne tutlande ekster rondetoj pri maldekstraj artverkoj. Mi blogis nekrologe, poste ricevis inviton publikigi en Sennaciulo.

Jen mia unua nekrologo:

Laboristoj kiuj luktis: Laboristoj mortis: Nekrologo pri Manny Fried, Sennaciulo, marto-aprilo 2011, n-ro 3 - 4 (1269 - 1270), p. 25.

Jen mia dua, pli ampleksa omaĝo al Manny:

‘Emanuel “Manny” Fried (1913-2011): Heroo de la Laborista Klaso’, Sennaciulo, julio-aŭgusto 2011, n-ro 7 - 8 (1273 - 1274), p. 21-22.

Sampaĝe aperas letero de Michel Marko en la sama numero (p. 13) reage interalie al mia unua artikolo.


2011-10-26

Zombioj en Esperantujo

Zombioj furoras en usonaj filmoj kaj televidprogramoj. Ĉu estas ia konstatebla socia kialo, ia simptomo de la kulturo?

La sekvanta logika demando estas: kie estas la zombioj en Esperantujo (krom la esperantistoj mem)? Mi ekserĉas:

Zombio - Vikipedio

Kia estas ĉi tiu ludo? —

zombie esperanto Printable Format Mi ne trovis plu. Do ĉu eble iuj povas kontribui al la serĉo?

2011-03-31

Nordokcidenta Baltimoro (Decembro 1984)

  Nordokcidenta Baltimoro
    (Decembro 1984)

   Por Ges-roj Kaminkow

    de Ralph Dumain

Jen, kvartalo negra, strate,
hope salutas amike knabino.
Fone: jubilaj voĉoj de ortodoksaj judoj.
Mi paŝis eksteren por trovi
animon de mia land’ Usono,
gorĝsilente, aŭskultante.

Verkite antaŭ 1989.10.14, reviziite 2011.03.31

2011-02-26

Mortis Manny Fried, heroo de la laborista klaso

Hieraŭ mortis mia amiko Emanuel ("Manny") Fried, kvar tagojn antaŭ sia 98a naskiĝdatreveno, en mia hejmurbo Buffalo, Novjorkŝtato, Usono. Manny estis organizanto de sindikatoj, aktoro, dramverkisto, kaj viktimo de antikomunista subpremado en la 1950aj jaroj kaj poste fare de la usona registaro, la Katolika Eklezio, kaj dekstruloj en la laborista movado. Katolika pastro iam nomis lin "la plej danĝera homo en okcidenta Novjorkŝtato". La tutlanda polico FBI nomis lin "simbolo de la maldekstro kiu devas esti detruata."

Manny estis bone konata kaj respektata en la regiono ĉirkau Buffalo, sed ne aliloke krom ĉe malgrandaj rondoj. Sed li estis unika voĉo de usona teatro, verkante pri la luktoj kaj dilemoj de sindikatoj kaj la laborista klaso. Sed la samaj personoj en la kapitalista klaso kaj la Katolika Eklezio kiu oponis al li en la sindikata movado baris la prezenton de liaj dramoj en teatro en Buffalo, kaj la FBI ankaŭ konspiris limigi lian karieron kaj influon.

Manny estis la filo de judaj enmigrintoj. Lia patro komercis per butiko. Manny komencis labori kiel junulo ĉe hotelo, kie li lernis kompati la plej suban klastavolon, ekz. prostituinojn. Li gajnis laborpostenon en fabrikejo kiu neniam antaŭe dungis judojn. Li fariĝis aktoro dum la "ruĝa jardeko" de la 1930aj jaroj. Li fariĝis ĉefa organizanto de sindikatoj de multaj fabrikejoj en okcidenta Novjorkŝtato—neniu plu ekzistas. Lin oferis Elia Kazan oportuno fariĝi filmstelulo. Sed en hospitalo alia sindikestro petis, ĵus antaŭ morto, ke Manny promesu daŭre labori kiel laborist-organizanto, kaj Manny cedis oportunon al estonta stelulo Karl Malden.

Manny estis viktimo de persekutado fare de la komitato de Joseph McCarthy and de la FBI. Li defie rifuzis kooperi kun la senata inkvizicio, sed oni ne enkarcerigis lin. Subtenis lin per letero Albert Einstein. Manny estis elpuŝata el la sindikato, kaj ne plu povis labori en usonaj firmaoj. Do li gajnis laboron por kanada firmao.

Post multaj jaroj, li doktoriĝis en literaturo, baze de siaj verkoj kaj emfazo de klasbazita beletro, kaj fariĝis profesoro instruanta kreivan verkadon kaj multe stimulis kaj subtenis dramverkistojn kaj ĝenerale laboristajn verkantojn en diversaj rondoj.

Estonte mi priskribos mian propran rilaton al Manny, sed nun mi volas funebre soleni al lia memoro. En 2003 mi iniciatis retpaĝaron dediĉe al lia vivo kaj verkaro, do jen:

The Emanuel Fried Center

2011-02-15

Anti-Americanism as radical chic, voluntary association, & Esperantists

INDUSTRIAL MODERNITY AND ITS ANTI-AMERICANISMS
Claudio Véliz

This is a stereotypical anti-leftist (and perhaps anti-rightist as well) tract, but I mention it because it mentions Esperanto:

The problem is that good laws efficiently and fairly administered, successful voluntary organizations, clubs and neighborhood or national associations of patchwork quilters, skiers, anarchists, vintage car collectors, socialists, orchid growers, bungee-jumpers, ornithologists, mountain climbers, cake-decorators, and Esperanto speakers, as well as the immensely civilized civic and political ambit that enables all these diverse activities to prosper, are not readily exportable and certainly lack the visibility and undemanding acceptability of, say, blue jeans, rap, skate boards, baseball caps, exposed navels, poker, tattoos, soft drinks, hamburgers, Broadway musicals, jazz, chewing gum, breast implants, skyscrapers, basketball, hot dogs, and the Internet.

2011-01-26

Don DeLillo: Usono estas koŝmaro

Don DeLillo : "L'Amérique est un cauchemar" (Usono estas koŝmaro)
Tradukis Thierry Tailhades, editoris Jorge Camacho Cordón
Tlaxcala, 26/01/2011

Tradukita el la franca, ĉi tiu intervjuo montras DeLillo tre amara pri sia lando, kiun li taksas mortanta empirio daŭre kaptata de siaj iluzioj.

2010-07-13

Harvey Pekar mortis

Mi unuafoje lernis pri Harvey Pekar  (8 oktobro 1939 – 12 julio 2010) dankon al  veterana Esperantisto Charles Power. Mi aĉetis du grandajn antologiojn de liaj komiskoj American Splendor (Usona Gloro), kaj jarojn poste spektis la kinon pri li (en kiu ĉefrolis Paul Giamatti). Pekar mortis hieraŭ (la 12an), kio estas tristiga novaĵo:

Harvey Pekar dead: American Splendor comic writer was 70
[Harvey Pekar mortinta: verkisto de Usona Gloro estis 70-jara]
By Terence McArdle
Washington Post Staff Writer
Tuesday, July 13, 2010
http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/07/12/AR2010071202413.html

La titolo estas ironia, ĉar temas fakte pri ĉiutagaj tedaj okazoj de ĉiutaga griza vivo (plejparte pri propra vivo de Pekar) en Cleveland (tipa usona pluretna laboristeca urbo), kiujn Pekar celis montri interesaj. Pekar mem laboris en tre teda burokrata posteno, mastrumante dosierojn en hospitalo. Lia komiksa persono kaj supozeble li mem estis aŭtodidaktulo, laborista intelektulo laŭ speco de antaŭaj generacioj. Pekar kunlaboris kun famaj komiksaj artistoj, ekz. sia amiko Robert Crumb. Pekar ankaŭ estis adepto kaj recenzisto de ĵazmuziko. Mi mem ĝuis iun fifaman disputon televide, kiam Pekar estis gasto de David Letterman, kiu gastigas eminentan ĉiunoktan malfruhoran televidan "klaĉprezenton" (talk show). Pekar denuncis lin kiel kvazaŭ-putinon de kapitalista firmao.

Mi ne trovis ion en Esperanto pri Pekar. Ekz. de manko:

Bildliteraturo - Vikipedio
http://eo.wikipedia.org/wiki/Bildliteraturo

Mi ne havas tempon verki nekrologon. Sed mi devas diri ion . . . .

Adiaŭ, Harvey Pekar.

2010-07-04

Ornette Coleman pri Usonaj Ĉieloj

Se oni bezonas scii ion ajn pri io ajn por proksimiĝi, ĝojo kuŝas en ĝiaj ekzisto kaj libero atingante plejan plezuron kun ĝi, ne el ĝi. Koni amon estas koni amon. Usonaj ĉieloj spektis pli da ŝanĝoj sube ol ĉe iu ajn alia lando—asasinojn, politikajn militojn, gangsterajn militojn, rasajn militojn, kosmospacajn konkurencojn, virinajn rajtojn, seksumadon, drogojn, kaj la morton de dio—ĉion al la plibonigo de la usona popolo. Kio restas okazi sub usonaj ĉieloj krom boneco; lando enhavanta tiom da ŝanĝoj en la karaktero de sia popolo nepre oferas ion elstaran al la mondo por ĝuado, ĉar ĝi tiom multe faris por ŝanĝi sian teritorion kaj mensajn interrilatojn. Amo, malamo, kaj mensogoj iamaniere vivas en la karaktero de ĉiuj. Usono konas ĉiujn tri, el la mondo kaj ties popolo. Kial, kie, kaj kio estas la celo de lando kiu entenas la esencon de l’homaro kaj benojn de ĉieloj? Usono estas juna lando. Kiam ĝi atingos mil jarojn, ĉu ĝiaj idoj zorgos pri la usonaj indiĝenoj kies ĉieloj donis tiom multe? Ĉiuj usonanoj scias, kies, kiel, kaj kial sia ekzisto fariĝis usona, ajnakondiĉe. Do, se oni nur fidelus . . . kiel usonaj ĉieloj!

— Ornette Coleman, el notoj por komponaĵo "Usonaj Ĉieloj" (Skies of America, 1972), tradukis Ralph Dumain, la 4-an de julio 2010

Ornette Coleman (n. 1930) estas pioniro de avangarda ĵazmuziko ("liberforma ĵazo"). Ĉi tiu teksto ne estas tre facile tradukebla, ĉar la anglalingva originalo ne estas tute gramatike korekta. Tamen, Ornette bele esprimas senton pri sia lando, simile al esprimoj de diversaj usonnegraj (ĵaz)muzikistoj dum jardekoj, ekz. Duke Ellington kaj Anthony Braxton.

Kaj ankaŭ estas . . . Ray Charles!

2007-03-30

Ĵazo aŭ "gangsta rap"?

Iom pri Nuntempa Usona Muziko de Vinko Markov, La Juna Penso, Julio 1999.

Ĉi tiu artikolo troviĝas sub rubriko "SAT Kulturo" ĉe Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT). SAT havas longan, noblan historion pri intelektaj kaj kulturaj aferoj. Trafoliumu ekzemple malnovajn numerojn de Sennacieca Revuo.

Nu, la tristiga konstato ne estas pri Esperantujo, sed pri Usono. Komparu la supran aferon kun:

"La Socia Enhavo de l'Ĵazmuziko" de Roland Levreaud (pseŭd.: "Rol")

Pluaj klarigoj kaj ligoj troviĝas tiupaĝe.

La usona socio antaŭ 45 jaroj estis tute malsama mondo. Tiom progresis, poste regresis!