Jarry, Alfred. Reĝo Ubuo: Teatraĵo / Tradukis el la franca Thomas Larger, Thiery Tailhades. – Paris: Espéranto-France, 2023. – 110 p. – (Serio Oriento-Okcidento, № 62).
Recenzas Paulo Sergio Viana en La Ondo de Esperanto (2023, № 3 [317], Septembro):
Reĝo Ubuo (20 Oktobro 2023)
Jen artikolo en kiu menciiĝas Alfred Jarry:
Kakistokratio de Ibrahim WARDE, Le Monde diplomatique en Esperanto, junio 2020.
Verkistoj en diversaj medioj—teatro, kino, ktp.—utiligas absurdecajn kaj komediajn rimedojn por satiroj pri fiaskaj socioj kiuj enkorpigas malutopiajn koŝmarojn. Ekzemple: Eugène Ionesco, Charlie Chaplin, Dario Fo, Giuseppe ("Beppe") Grillo, Volodomir Zelenski,estas menciataj, kaj fine, kun longa priskribo, la kreaĵo Ubu Roi [Ubu Reĝo] de Alfred Jarry. Ubu estas ligata al kakistokratio kaj Donald Trump.
"Magritte diris, ke oni ne povus provizi validan eksplikon de afero ĝis oni eksplikus tiun eksplikon."
— Bernard Noël
Eble vi scivolas, kial mi afiŝas pri Magritte, ankaŭ krokodile, sen konekso kun Esperanto. Nu, la daŭra fadeno estas ars combinatoria (arto de kombinaĵoj), kiu rilatas al interlingvistiko, specife rilate al la epoko de aprioraj filozofiaj lingvoj. Analizado de la motivoj, logiko, kreivo, kaj limoj de la koncepto de kombinado estas stimula, esplorenda kampo.
Kiel vi vidos en antaŭaj afiŝoj, Magritte havas propran perspektivon pri kombinaĵoj, kiu komparendas kun aliaj. Do jen, el liaj Écrits
Complets (jen la enhavtabelo kaj indeksoj de ĉiuj temoj kaj personoj pri kiuj Magritte komentis) estas la kolektitaj komentoj de Magritte pri la patafiziko de Alfred Jarry (kiu alimaniere rilatas al ars combinatoria):
Magritte, la Pataphysique et
son Collège
Mi menciis Alfred Jarry (1873-1907) plurfoje ĉi-bloge, sed mi traktis Jarry en Esperanto mem nur unufoje, ankaŭ en konekso kun lia blag-scienco patafiziko:
Patafiziko de Alfred Jarry
Vikipedio havas artikolon pri lia fifama teatraĵo Reĝo Ubu, sed ne pri Jarry mem. Jarry estas menciita en la artikolo Simbolismo (literatura skolo). Patafiziko estas menciita en kelkaj pluaj artikoloj, diskutotaj venontfoje.
Sed kio pri verkoj de Jarry mem en Esperanto, se ekzistas? Finfine mi trovis unu:
Alfred Jarry: La Kanzon de l' Sencerbigado (Chanson du Décervelage)
Tradukis Stéphane Brault; trovita ĉe blogo "Esperantigoj Triajarmile"
Ĝi estas kanzono el Reĝo Ubu. Jen la muziko:
This is a reminder that my documentation of this subject matter is to be found in a variety of places in addition to this blog. Esperanto versions of this text follow the English-language text.
Jen rememorigilo pri mia dokumentado de ĉi tiu temaro diversloke interrete. Vi trovos la Esperantajn teksterojn post la anglalingvaj.
My blog Studies in a Dying Culture exists in two incarnations. I customarily refer only to individual posts or the first in a series in the older version, from the newer version or my various bibliographies and web guides, individual web pages, and newer blog posts. I have not posted relevant entries for some time in the current version. The relevant categories, in any case, are:
ars combinatoria
artificial languages
Jorge Luis Borges
Leibniz
You will also notice a number of entries on Marcelo Dascal. There are also stray references to Esperanto on that blog.
Mia anglalingva blogo Studies in a Dying Culture ekzistas en malnova, statika versio kaj aktuala dinamika formato. Ĝenerale oni trovos referencojn al individuaj afiŝoj aŭ al komenca afiŝo en serio en la malnova blogo. En la aktuala referencu la kategoriojn listitajn supre. Notu ankaŭ la afiŝojn pri filozofo Marcelo Dascal kaj kelkajn pri Esperanto.
My main bibliographies, web guides, and other main pages of relevance are / Jen miaj precipaj gvidiloj, bibliografiaj, kaj alispecaj retpaĝoj:
Lately, and for some time, I've been writing about some loosely related topics drawing in the history of interlinguistics, ars combinatoria, steampunk, 'pataphysics, Oulipo, alternative history . . . In the past I've covered the mathematical, logical, scientific strain of thought that comes out of this, from Leibniz and his contemporaries on. I've also covered the literary/artistic side, but this time I want to focus on very interesting work combining the formal sciences, particularly computing theory, and the creative literary and other arts. Speculative computing is one of the buzzwords to attend to. The most interesting links in this area are referenced below.
Alfred Jarry's 'Pataphysics and its descendant Oulipo form a significant part of the story of creative applications of combinatorics in literature. Otherwise, the most oft repeated, cited, and influential thinkers and writers are Ramón Llull, Hermann Hesse, and Jorge Luis Borges.
REFERENCES:
Ars Combinatoria: Or, Hegel’s Logic as Chronotope for the Digital Age by Christopher Vitale, 22 Nov 2009
Ars Combinatoria: Mystical Systems, Procedural Art, and the Computer by Janet Zweig
Recombinant Poetics: Emergent Meaning as Examined and Explored Within a Specific Generative Virtual Environment (1999) by William Curtis Seaman
An Eternal Engine by Wayne Clements [on Llull, Swift, Borges, & computer-generated writing]
“Ludic Algorithms” [PDF] by Bethany Nowviskie
July 2010 draft [DOCX format]Playing History
Comments by Bill Turkel
Imaginary Solution #1: Dr. Kremlin’s Disc
Playing With Technology in History, April 29-30, 2010, Niagara-on-the-Lake, Canada. Abstracts with links to papers
En februaro 1899, Alfred Jarry publikigis sian eseon (en la franca) "Kiel konstrui tempoveturilon." La Tempomaŝino de H. G. Wells aperis en 1895 kaj baldaŭ estis tradukita francen. Alfred Jarry plej famas pro sia skandala teatraĵo Reĝo Ubu. Li ankaŭ kreis la blag-sciencon patafizikon ('pataphysique), t.e. "scienco de imagitaj solvoj." En ĉiu eseo Jarry skizas proponatan meĥanismon de tempoveturilo. La postvivan influon multrilatan de Jarry partoprenas ankaŭ ĉi tiu eseo.
Jen la eseo en anglalingva traduko:
How to Construct a Time Machine by Alfred Jarry, translated by Roger Shattuck. Ankaŭ ĉe Tripod.
Jen mia nova ĉi-tema retgvidilo de anglalingva materialo:
Alfred Jarry’s “How to Construct a Time Machine”: A Web Guide
Jen rememorigo pri la difino de patafiziko (anglalingve):
Definition of ’Pataphysics by Alfred Jarry
Oni devus traduki almenaŭ ĉi tiun difinon (se ne plu), sed prefere el la franca originalo.
Here is Alfred Jarry's definitive definition of 'Pataphysics, along with several web links:
Definition of ’Pataphysics by Alfred Jarry
I quickly get bored with this stuff, but there is a historical significance here. It relates to the history of literary and philosophical play, and inspired further avant-garde and combinatorial experiments. I should probably translate this into Esperanto.
Jen difino de Patafiziko laŭ Alfred Jarry mem (anglalingve), plus retligoj (anglalingvaj kaj francaj). Mi nepostlonge tediĝas pri ĉi tiu afero, sed ĝi historie gravas. Ĝi estas fonto en la historio de avangardaj kaj kombinadaj eksperimentoj. Mi supozas, ke mi devus traduki ĉi tiun aferon al Esperanto.
The combination of these two concepts just occurred to me. Why now, or why not earlier? Why now? Here's my guess. First, there was my recent reading of Borges' "The Aleph". Then there was reading about Novalis' Romantic Encyclopedia. All of this recapitulates in some way the earlier history from Raymond Lull to Leibniz, but in each epoch the ars combinatoria play a different role. Now, divorced from "serious" purposes, it becomes a device of self-conscious art for making a point without taking the enterprise literally, i.e. for what it purports to be. The ars combinatoria has historically become playful with the delineation between reality and the artifice of imagination. It finally popped into my head to combine one aspect of avant-garde literature with another.
'Pataphysics, the science of imaginary solutions, a playful notion concocted by Alfred Jarry. Once science itself has been solidified and differentiated from myth, poetry, and the symbolic use of language, we not only have the possibility of creating symbolist poetry in a secularized environment, and avant-garde play with language and myth (to culminate in Joyce), but play with science and other systems of thought, eventually surrealism and surrationalism (Gaston Bachelard) and Borges, and Oulipo, and now virtuality of all sorts, but first Jarry. Once it occurred to me that Jarry might be engaged in combinatorial play, I connected 'pataphysics to ars combinatoria. Has anyone else made that connection? (Or Jarry himself? I don't recall Jarry's own work.) Well, Oulipo, which is founded on combinatoric play, is a descendent of 'pataphysics, so a connection is obviously there.
Here's what I've found, mostly classifiable under the rubric of avant-garde arts.
Speculative Computing: Instruments for Interpretive Scholarship (2004) by Bethany Paige Nowviskie
Oulipo packet (several works by noted authors: Calvino, Queneau, Motte, Mathews, et al)
Deformography: the poetics of cybridised architecture (2005) by Neil Spiller
The Clinamanic Medusa, with a hole for its face causes the first order aesthetics of form finding to coagulate into stone and seduces the viewer into a world of vicissitudes and attitudes of chance, of joy, of sweet and sweaty embrace of an ars combinatoria, so dear to Jarry, Roussel and Ramon Lull. Here ‘Pataphysics joins with the mathematic of Oulipo to construct an all too few example of Ouarpo - a miniature architecture of potential.
Oni trovos kelkajn menciojn de franca avangarda verkisto Alfred Jarry (plej fama pro siaj teatraĵoj pri Ubu) en Esperanto, sed oni trovos artikolojn nek pri Jarry nek pri patafiziko en Vikipedio. Mi sukcesis trovi nur du retapaĝojn pri patafiziko en Esperanto, ambaŭ ĉe lernu.net:
2008-03-03: "Filu" korekte difinas Patafizikon:
Etimologie, patafiziko estas "tio, kiu estas proksima al tio, kiu estas post la fiziko". Mmmm! Tiel klara, kiel koto, ĉu ne?
La elkovrinto de la patafizika scienco, la franca verkisto Alfred Jarry, difinis ĝin kiel "la scienco pri imagaj solvoj".
Patafizikisto serĉas novajn manierojn priskribi aŭ ekspliki la mondon, la universon, ktp, ĉar laŭ patafiziko ne gravas, ĉu aŭ ne la solvo estas la vero, sed nur gravas, ke la solvo funkciu, kiam oni uzas ĝin.
PatafizikistoLaŭ "Rosto":
Bedaŭrinde mi ne trovis artikolon Esperantan pri patafiziko: ĝi estas scienco pri solvoj imagaj, kreita (aŭ pli ekzakte elkovrita) de la franca verkisto Alfred Jarry. Ekzemple, anstataŭ ol konsideri, ke gravita forco kunigas masojn, patafiziko demandas, kial ni ne konsiderus, ke periferio aligas al si vakon.
Patafiziko ĉe la franca vikipedio
Mi serĉis pri Alfred Jerry, sed trovis pri Gilles Deleuze. Onidire Gilles Deleuze skribis en libro "Kritiko kaj kliniko", ke parafiziko kondukas al fenomenologio. Pri fenomenologio estas iomete en esperanta vikipedioŜajnas do tio estas la tuto en Esperanto. Ĉu eble estas io en la gazetaro?
http://eo.wikipedia.org/wiki/Fenomenologio
Cabinet, Issue 1 Invented Languages Winter 2000/01
Esperantists note / Esperantistoj rimarku:
Esperanto: An Interview with Sabira Ståhlberg
Nina Katchadourian and Sabira Ståhlberg
A song in Esperanto
Jormat kaj Natasa
There are other fictional languages covered in this issue, e.g. the language of the Taelons in the TV series Earth: Final Conflict. The language was created by 'pataphysician Christian Bök:
The Alien Argot of the Avant-Garde by Christian Bök.
Posts
All Comments
