Alfred Jarry en Esperanto (8)

Jen artikolo en kiu menciiĝas Alfred Jarry:

Kakistokratio de Ibrahim WARDE, Le Monde diplomatique en Esperanto, junio 2020.

Verkistoj en diversaj medioj—teatro, kino, ktp.—utiligas absurdecajn kaj komediajn rimedojn por satiroj pri fiaskaj socioj kiuj enkorpigas malutopiajn koŝmarojn. Ekzemple: Eugène Ionesco, Charlie Chaplin, Dario Fo, Giuseppe ("Beppe") Grillo, Volodomir Zelenski,estas menciataj, kaj fine, kun longa priskribo, la kreaĵo Ubu Roi [Ubu Reĝo] de Alfred Jarry. Ubu estas ligata al kakistokratio kaj Donald Trump.

 

Filozofio en Neciklopedio

Neciklopedio estas humuropedio; ĉi-kaze jen:

Filozofio

Jen citaĵo de fifamulo:

"Esperanto kaj filozofio malofte renkontiĝas en respektinda maniero"

     -- Ralph Dumain

La koncerna artikolo estas diversrubrika miksaĵo de amuzaĵoj kaj ne-amuzaĵoj. Ekz., oni klasifas filozofojn senutilaj, malutilaj, utilaj.

Aliloke oni citas min sen mencii mian nomon. Sub rubriko Filozofio kaj Esperanto jen:

Ofte kunmeto de Esperantismo kaj filozofio rezultigas regreseman mistikismon aŭ ekletikismon. Esperanto kaj filozofio malofte renkontiĝas en respektinda maniero. Esperantistaj fanatikuloj enportas absurdajn mistifikajn fuŝideojn en Esperantistan medion, kiu ja bonvenigemas ĉiajn stultajn filozofiojn.

Verŝajne oni utiligas informojn trovitajn miabloge aŭ miareteje:

Filozofio kaj naturismo

Filozofio kaj araneo

Raymond Schwartz: La Rido kaj Vervo (retejo)

Jen retejo dediĉita al dokumentado de esperantisto-verkisto-humuristo Raymond Schwartz:

La Rido kaj Vervo de Raymond Schwartz

Enestas biografiaj informoj, listo da libroj, specimenoj, omaĝoj, informoj pri la kabaretoj, La Pirato, ktp.

Frigyes Karinthy in Dinosaur Comics

I just discovered this comic by Ryan North: Dinosaur Comics: Six Degrees of Separation. Frigyes Karinthy originated this concept in 1929. As North gives unrestricted permission to re-publish his comic, here it is:

Jen Dinosaŭr-Komiksoj: the temo de ĉi tiu estas la koncepto 'ses gradoj de aparteco' iniciatita de la hungara verkisto (kaj esperantisto!) Frigyes Karinthy en 1929. La unua bildo enkondukas la koncepton; la ceteraj konsistas el ŝercoj pri Karinthy, kun vortludo pri la nomo 'Frigyes' (kiun la verkinto North evidente ne scias korekte prononci). En la anglalingva mondo Karinthy estas konata nur per ĉi tiu koncepto kaj per lia memuaro Vojaĝo ĉirkau mia kranio (1939; anglalingve A Journey Round My Skull). 

Karel Čapek & Esperanto (16)

Hodiaŭ estas la naskiĝtago de Karel Čapek (9 januaro 1890 – 25 decembro 1938).

Hodiaŭ aperas ankaŭ afiŝo pri Karel Čapek de Antonio De Salvo ĉe blogo Esperanto-vivo, kiu inkluzivas retligojn kaj bibliografion, kiu ampleksas ankaŭ verkojn ne alireblajn interrete.

Pri tio tamen konsultu mian (ĉi tiun) blogon kaj kelkajn Esperantajn tradukojn el Čapek miareteje:

• “Ikonoklasmo” de Karel Čapek
• “Pri kvin panoj” de Karel Čapek

Lastatempe mi trovis la jenan, aldonendan al la listigo de Esperantaĵoj:

Karel Čapek - Fabelo "Solimana princidino", el Naŭ fabeloj (1932), el la ĉeĥa esperantigis Josef Vondroušek, "laŭtlegas Tadeusz Karaš (el Brajla skribo!) kaj lia edzino Ivana Karašová, ambaŭ membroj de la Sekcio de nevidantoj de Ĉeĥa Esperanto-Asocio"

Plena Misilustrita Vortaro Desperanto

Fikaj vortaroj ige utilas al la Esperanto-blovado. Do jen plua:

Plena Misilustrita Vortaro Desperanto
de Karulo (Karles Berga)
4 januaro 2017

Do la kontuziasma nespirantisto povas informiĝi pri la Desperanta Ĉevito, Frika Venko, Pornoza Gvidlibro, kaj aliaj esencaj blovadaj aferoj. Hura!

Feathers / Plumoj & Esperanto (7)

Beʾer, Haim. Feathers [Notsot]; translated from the Hebrew by Hillel Halkin. Waltham, MA: Brandeis University Press; Hanover: University Press of New England, 2004. xiii, 235 pp.

I finally pulled this book off the shelf and read the novel (10-15 February). I found two additional references to Esperanto, quoted in my previous post. Feathers (published in the original Hebrew in 1979), like several contemporary Jewish novels, uses Esperanto as nostalgia for lost utopian possibilities. But what about the novel itself?

My initial reaction was: why the National Yiddish Book Center named this one of the 100 greatest works of modern Jewish Literature eludes me. This is deemed a classic of Israeli literature, but it just could not hold my interest or attention most of the way through. Perhaps my inattention is my own fault, but I was just not motivated to care. Stylistically, the novel is marvelous, but still . . . You might think I would be more interested in a collection of eccentrics and crackpots, but I just couldn't care about this Jewish cohort in Jerusalem. Note, however,  . . .

There are two outstanding features I should point out, the second of which is more compelling to me. In all of the scenarios covered, from the war of independence to the Yom Kippur war, not limited to actual wars, there is the constant presence of death and funerals. The title itself suggests the fragility of Jewish life and dreams.

The second feature is the Jewish gift for scorn and sarcasm. Here is one characteristic passage that also pertains to philosophy, autodidacts, utopians, and cranks:

"Now that you are a father yourself, how can you rationally explain such craziness?" How a boy who lacked nothing, whose teachers were men of such stature that some eventually became university lecturers, whose friends came from the very best of houses--how such a boy could have fallen for a shiftless low-life Leder was more than she could comprehend.

Since the conversation annoyed me, I replied that no one, not even I could know what had gone on in my mind and soul as a child. Nevertheless, I added, I believed that Leder was in his own fashion a philosopher, though an autodidact of course, and that my imagination had been fired by the world of utopian thought he had opened up to me.

My mother sarcastically repeated my big words and declared that even though she had no schooling and had never even been able to attend the Saturday night lectures at the community center, she knew enough to understand the difference between Leder and a philosopher.

"We're both adults now," she went on as we crossed the busy Jerusalem-Jericho road, "and it won't hurt you to hear the truth for once." She blamed Leder for my having dropped out of school. "You went to college thinking that a philosophy department was a lot of wise men sitting around with laurel wreathes on their heads and discussing Kant and Spinoza while solving the problems of the universe with hot air." [p. 42]

Various ideological factions in the Jewish community of the historical periods covered are mentioned: Zionists, anti-Zionists, Bolsheviks, rightists, Europe-oriented monarchists. The key figure is Mordecai Leder, disciple of Karl Popper-Lynkeus and leader of the Nutrition Army, dedicated to bringing the utopian project of minimal consumption into being.

This might be a fluke of my attentiveness, but I finally got absorbed in the novel with the death of Joseph Stalin. The anti-communist insults hurled at the Jewish Bolshies in Jerusalem are hilarious.

Leder becomes disillusioned with peaceful persuasion when Albert Schweitzer declines his invitation to become titular head of the movement, picks up a gun at the moment when Israeli right-wingers riot in protest of Israel's reparations deal with Germany, gets arrested, and goes downhill from there. The narrator's life with Leder ends in the 1950s, but the connection comes back to him in the final chapter when burying the dead from the Yom Kippur war.

So, despite my initial indifference, there appears to be something to be gleaned from this tale, the generalities if not the specifics: the craziness of dreamers, or perhaps the futility of all dreams, the discrepancy between people's self-conception and their lives, the interweaving of humor and tragedy, the evanescence of Jewish and all human life, the absorption and disappearance of the world one once lived, disorientation and memory, feathers scattered from living beings and blown all about, signalling the disruption of a fleeting existence.

Vojaĝo al hungara literaturo

Mi resumas mian historion kiel esperantisto rilate al mia aktuala longdaŭra projekto pri hungara literaturo en lastatempa publikaĵo:

“Vojaĝo al hungara literaturo, tereno nekonata” de Ralph Dumain, en Kontakto, n-ro 271 (2016: 1), p. 12-15. La redaktoro mencias R. Dumain & hungaran literaturon ĉe p. 3 & 8.

Jen PDF-dosiero de mia eseo en bela formato laŭ apero en Kontakto.

Baldaŭ post mia esperantistiĝo en 1968, mi komencis legi beletron en Esperanto, plejparte originalan, sed ankaŭ iom tradukan. Kompreneble mi legis multajn verkojn de hungaraj esperantistoj, ankaŭ la tradukon fare de Kalocsay de La Tragedio de l’ homo de Imre Madách. El la originalaj esperantaj verkoj plej gravis al mi la verkaro de Sándor Szathmári, pro la filozofia perspektivo, pri racio / malracio kaj utopio / malutopio.

Frue en 2012 mi relegis la romanon Vojaĝo al Kazohinio de Szathmári (en la angla), en konekso kun la unua usona eldonigo de la angla traduko, por kiu mi verkis reklamtekston kiu aperis en la libro. En junio mi kontribuis al simpozio pri Kazohinio ĉe la hungara konsulejo en Novjorkurbo. En marto 2013 mi instruis seminarion pri Kazohinio en rilato kun fako Utopiaj Studoj ĉe Universitato de Novjorkurbo. De tiam mia projekto ampleksiĝis. Mi relegis Madách, konatiĝis pri aliaj hungaraj verkistoj, esploris la literaturan kaj intelektan historion hungaran, ankaŭ historion de hungara marksismo kaj sociteoria pensado. Mi konstatis, ke miacele la ŝlosila hungara verkisto esplorenda estus Frigyes Karinthy (1887-1938).

*     *     *

Mi supozas, ke Giorgio Silfer nun laŭdas min pro legado de mia eseo:

“Invit' al Njugatesko premieros dum ARTE” (Esperanta Civito: (HeKo 601 5-B, 21 majo 2016)

Kiel povas okazi, ke ne hungara, sed transnacia esperantisto okupiĝas pri la temo? "Mi ne estas escepto: estas normale ke la studo pri la esperanta literaturo kondukas al Hungario, al certa Hungario. Tiurilate mi povas mencii interalie la laŭdindan laboron de Ralph Dumain en Usono" klarigas prof. Silfer.

Temas pri prezentota teatraĵo kiu interligos la hungarajn verkistojn de Nyugat kaj la esperantistajn verkistojn de Literatura Mondo:

La premiero de "Invit' al Njugatesko" okazos la 2an de aŭgusto 2016 kadre de Arta Renkonto Transnacia en Esperanto (la unua ARTE) en Budapeŝto, sub la aŭspicio de la Esperanta Civito.

Mi ja feliĉas, ke ĉi tia afero okazos. Miaflanke, mi esperas instigi konstatiĝon pri Karinthy ĉi-jare, okaze de la 100-a datreveno de apero de lia utopia novelego Vojaĝo al Faremido, apenaŭ konata en Usono kaj la anglalingvaj medioj. La 25-a de junio estas la naskiĝtago kaj de Karinthy kaj de mi.

Psychoanalyzing Karinthy

Many Hungarian intellectuals of the early 20th century were influenced by psychoanalysis, Frigyes Karinthy included. He incorporated psychological themes in his serious and parodic works. Karinthy was a humorist, but the reviewer of this book seems to be lacking in that department. In the reviewer's "professional" estimation Karinthy is judged to have been even prior to the brain tumor "of an extremely psychopathic disposition with morbid hyperexcitability." This diagnosis is itself hilarious.

Review: A Journey Round my Skull by E. J. (1940), International Journal of Psycho-Analysis, 21: 246-247.

This much advertised book is written in a sensational way about a sensational theme. It describes how the author, an Hungarian man of letters, gradually became aware of having a cerebral tumour, and his mental experiences during a long and dangerous operation without an anæsthetic. The experience is certainly remarkable and poignant enough to make a description of it by a really observant man one of great interest. In the present case, however, the patient appears already to have been of an extremely psychopathic disposition with morbid hyperexcitability. The mental experiences he describes, therefore, are only in part direct responses to the remarkable current situation, being in large part made up of fears, resentments, and blindnesses arising from characteristics of his own personality. These extraneous features impair the interest inherent in the description of the experiences, but on the other hand, they furnish material of interest for any psychologist whose attention is specially aroused by the story.

Omaĝe al Kálmán Kalocsay (5)

Estas multaj trezoroj en la 8-voluma Omaĝe al Kálmán Kalocsay: el Abaújszántó ĝis la Esperanta Parnaso: pri la vivo kaj plena verkaro de D-ro Kálmán Kalocsay; komp. Ada Csiszár (Budapest: A. Csiszár / KAL-ĈI-Dokumentaro, 1998-2002).

Jen du eroj, kiujn mi enretigis:

• “Ahasvero de amo XI”/ “Ahasuerus of Love XI” by Kálmán Kalocsay, translated from Esperanto by Marjorie Boulton
• “Flava Rozo” & Kálmán Kalocsay de Éva BENICKÁ

“Flava Rozo” estas karesnomo kiun Kalocsay donis al paciento; ankaŭ ĝi estas titolo de romano de Mór Jókai. Kalocsay ankaŭ vortludis per la lasta verso de La Tragedio de l' Homo. Konstateblas la afableco de la personeco kaj profesia mieno de Kalocsay.

Frigyes Karinthy & Imre Madách (2)

I have the relevant Hungarian links mostly figured out.

Tragédia-átfordítások Karinthy Frigyes írásaiban (Szeged–Budapest, 2011) is a compilation of all the writings of Karinthy concerning Madách.

"Tizenhatodik Szín" & "Az emberke tragédiája" are separate works in the the collection Így írtok ti (válogatás) [The way you write: selections]

Így írtok ti (1912) is the original publication of this work.

Concerning the relation between Így írtok ti (válogatás) and Így írtok ti (1912), it appears that editions subsequent to 1912 were either selections or amplifications. For example, there is a 2-volume 1979 edition comprising 1330 pages.

Madách was very important to Karinthy, as both would be to other Hungarian writers. Unfortunately, as far as I can determine, nothing by Karinthy on Madách has been translated into English or Esperanto.

*   *   *   *

Tragédia-átfordítások Karinthy Frigyes írásaiban (Szeged–Budapest, 2011) estas kompilaĵo da ĉiuj verkoj de Karinthy pri Madách.

Do "Tizenhatodik Szín" kaj "Az emberke tragédiája" estas apartaj verketoj en la kolekto Így írtok ti (válogatás).

Így írtok ti (1912) estas la originala libro sub la koncerna titolo.

Do kia estas la rilato inter Így írtok ti (válogatás) kaj Így írtok ti (1912)? Ŝajnas, ke eldonoj post la unua konsistas el elektitaĵoj aŭ ampleksigoj. Ekz. la 2-voluma eldono de 1979 ampleksas 1330 paĝojn.

Bedaŭrinde nenio el Karinthy pri Madách estas tradukita en la anglan aŭ en Esperanton. Nuntempe mi enretigas kelkajn aliajn verkojn el malnovaj anglalingvaj publikaĵoj el sovetia Hungario: libro Grave and Gay kaj numero de New Hungarian Quarterly.

Robert Zend on Frigyes Karinthy / pri Karinthy (2)

See also my previous posts on Robert Zend and my new web page. / Rigardu ankaŭ miajn antaŭjn ĉi-rilatajn afiŝojn kaj mian retpaĝon pri Robert Zend:

Robert Zend (Hungarian-Canadian writer, 1929-1985): Dedications, Works, Links

*     *     *

"The title of this book is a tribute to Frederic Karinthy (1888 - 1938), great Hungarian writer, humorist and philosopher, my spiritual father. The quoted passage [following] comes from the poetic essay “The One and the Nothing” of his volume Who Asked You?"

SOURCE: Zend, Robert. From Zero to One, translated by Robert Zend and John Robert Colombo (Mission, BC: The Sono Nis Press, 1973), pp. [7-8].

"La titolo de ĉi tiu libro estas omaĝo al Frederiko Karinthy (1888 - 1938), eminenta hungara verkisto, humuristo kaj filozofo, mia spirita patro. La citita ĉerpaĵo [sube] devenas de la poezia eseo “La Unu(ec)o kaj la Nulo" el lia volumo Kiu demandis al vi?

   --  Robert Zend (trad. R. Dumain), el De Nulo al Unu (1973).

*     *     *

*

"I DEDICATE THIS BOOK to all my Ardôs (spiritual fathers and mothers):

"Johann Sebastian Bach, Béla Bartók, Ludwig van Beethoven, Lucian Blaga, William Blake, Jorge Luis Borges (photo on page 35), Pieter Bruegel, Giordano Bruno, Charlie Chaplin, Beatrice Corrigan, Maurits Cornelius Escher (whose ‘Drawing Hands’ inspired page 213), Dr. Northrop Frye, József Füsi, Márta Gergely, Jesu, Tibor Kardos, Frigyes Karinthy (photo on page 21), Leonardo da Vinci (portrait on page 98), Lucretius, Imre Madách (photo on page 40), René Magritte, Thomas Mann, Christian Morgenstern, Sándor Petöfi, Luigi Pirandello, Rainer Maria Rilke, August Rodin, Arthur Schopenhauer, Socrates, Panni Surányi, Jonathan Swift, Egerton Sykes, Immanuel Velikovsky, Mihály Vörösmarty, Richard Wagner, Sándor Weöres (photo on page 27), my father, Henrik (photo on page 85) and my mother Stephanie, etc.;"

SOURCE: Zend, Robert. Oāb, Book 1 & 2. Toronto: Exile Editions Ltd, 1983, 1985. [Book Two begins on downloadable PDF file p. 99.] Karinthy image: Book One, p. 21 (text also on that page) [PDF file: p. 22]. Dedication: Book Two, p. 212 [PDF file: p. 210].

"Mi dediĉas ĉi tiun libron al ĉiuj miaj Ardôs (spiritaj gepatroj) ... [listo sekvas]"

   --  Robert Zend (trad. R. Dumain), el Oāb (1983, 1985).

Supre estas desegnaĵo de Frigyes Karinthy; sur la sama paĝo en la libro (1-a volumo) troveblas teksto. La dediĉo devenas de la 2-a volumo. Atentu inter la spiritaj gepatroj Karinthy kaj Imre Madách, ankaŭ aliajn famajn hungarajn verkistojn, kaj aliajn verkistojn, komponistojn, artistojn, ktp. Mi aparte rimarkas William Blake, Jorge Luis Borges, Giordano Bruno, Charlie Chaplin, M. C. Escher, René Magritte, Rainer Maria Rilke, Jonathan Swift.

Kiel usonanoj diras: "jen mondo malgranda." Zend ekziliĝis el Hungario al Kanado en 1956, iĝis parto de la kanada literatura, kultura, kaj intelekta sfero kaj komencis verki ankaŭ anglalingve. Li vizitis kaj amikiĝis al Jorge Luis Borges. Li estis amiko de Marcel Marceau. Lin inspiris la hungara tradicio, aparte Madách kaj Karinthy (kiuj interesas min), ankaŭ artistoj kiuj ege min interesas--Blake, Escher, Magritte.

Ju pli mi esploras, des pli mi konvinkiĝas, ke la ŝlosila verkisto, kiun mi devas studi, estas Karinthy.

Robert Zend on Frigyes Karinthy / pri Karinthy

"Among the many Hungarian writers of that age, quite a few kept their integrity. There was one, especially, who wasn't willing to accept any label, either for himself or for others. His name was Frigyes Karinthy. He didn't identify with any group; he belonged nowhere, but this non-belonging meant for him an extremely strong belonging to Man, to Mankind, to Humanity. As a humorist, he was tremendously popular, but as a philosopher, he hardly had any followers then. Today, most Hungarians are enthusiastic about his profound ideas. He was (and remains) my spiritual father, the Master who first inspired me to feel, to think, to express myself, to be considerate, to have high ideals, to understand others as if they were me: in other words, to write. At least that's what it means for me to be a writer. (Of course, it means many other things too, but this is the foundation on which all those other things are built.)"

    -- Robert Zend (Hungarian-Canadian writer, 1929 - 1985), from the Preface: a Statement delivered Saturday, October 3, 1981, at the Panel Discussion on Exile, a Program of the International Writers' Congress, "The Writer and Human Rights," in aid of Amnesty International; in Beyond Labels (Toronto: Hounslow Press, 1982), pp. 1-10.

See also: Camille Martin, Robert Zend - Part 5. Hungarian Literary Roots: The Budapest Joke and Other Influences. Rogue Embryo: a blog about poetry, collage, photography, whatnot. February 9, 2014.

"Inter la multaj hungaraj verkistoj de tiu epoko, pluraj konservis sian honestecon. Estis unu, aparte, kiu ne akceptus ajnan etikedon, por si mem aŭ por aliaj. Lia nomo estis Frigyes Karinthy. Li ne identigis sin kun ajna grupo; li apartenis nenie, sed ĉi tiu ne-aparteno signifis por li fortegan apartenon al la Homo, al la Homaro, al Homeco. Kiel humuristo li estis ege populara, sed kiel filozofo li apenaŭ gajnis adeptojn. Aktuale la plejmulto da hungaroj estas entuziasma pri liaj profundaj ideoj. Li estis (kaj restas) mia spirita patro, la Majstro kiu estis la unua kiu inspiris min senti, pensi, esprimi min, esti konsiderema, teni altajn idealojn, kompreni aliajn kvazaŭ ili estus mi: alivorte, verki. Almenaŭ jen tio kio signifas por mi esti verkisto. (Kompreneble, tiu fako signifas plurajn aliajn aferojn, sed jen la bazo sur kio ĉio cetera estas konstruata.)"

    -- Robert Zend (hungara-kanada verkisto), elangligis Ralph Dumain

Marjorie Boulton: "Okuloj" revizitata (4)

Mi pritraktas nun la ceterajn novelojn en la libro Okuloj de Marjorie Boulton.

"Kaj kredu, se vi volas" estas bagatela blagrakonto pri hundo kiu kantas kaj parolas Esperanton.

La "Nekvalifikitaj sorĉistinoj" provas praktiki inversajn voduaĵojn per pupo al sia instruistino d-rino Lojtja, t.e. por magie efektivigi bonaĵojn al ŝi, sed la rezultoj estas malbonefikaj. Dum ili cerbumas kiel rimedi la situacion, frustrata "sorĉistino" impete bruligas la pupon. Kun hororo ili anticipas katastrofan efikon, sed . . .

Nu, ni povas forlasi ĉi tiujn leĝerajn distraĵojn kaj reiru al seriozaj rakontoj.

En "Ebrivirgeco" F-ino Krip estas instruistino kaj mem partoprenas kulturtemajn kursojn. Meze de ies prelego ŝi ekploras, ŝajne senkaŭze. Ŝi klopodas ekregi siajn emociojn, kaj rekompensas sin per vizito ĉe restoracio, kie ŝi indulgas sin per vindrinkado. Drinkado kaj amorado evidente kontraŭas la evidentan puritanismon truditan de la gepatroj. Tamen F-ino Krip estas tute ebrie kaj stumblas al sia hotelĉambro naŭzita, cele al la lito. Nu, la temo ne estas originala kaj laŭ aktuala moraro en la okcidenta mondo tute eksmoda. Plej interesa estas la ebria fuŝlingvaĵo kiun Boulton metas en la kapon de la ebria Krip, simile al la lingvotordo kian oni trovas en la poemo "Ebrio" de William Auld.

Finfine ni venas al la unua kaj plej longa novelo, "Okuloj." Artisto kies verkoj estas kondamnitaj kaj miskomprenataj ne povas fokusi atenton al verkado. Speciale ĝenegas lin difektigon de iu lia verko de puritanisma paro kiu abomenas nudecon kaj erotikon. Tio vundas lin eĉ pli ol la malamo kontraŭ "moderna" nenaturalisma arto. Li bezonas refreŝiĝon do promenas. Survoje li savas adoleskinon kiu provas memmortigon. Poste li konversacias kun ŝi, eltrovante la kialojn de ŝia troreago al adoleska angoro. Li instruas al ŝi observi la ĉirkaŭaĵon kaj skizas portretojn de ŝi aktualajn kaj anticipajn de la etapoj de ŝia estonteco, eĉ ĝis morto, kune kun senpredikaj vivinstruoj. Ŝi tute ne scias, ke li estas fama artisto; por ŝi li estas amatoro kiu tamen estas komunikema malsame al la ĝenerala plenkreskulo. Fine la renkonto de la du feliĉigas unu la alian.

Nu, la temo ne estas originala, sed interesa faceto de la rakonto estas la priskriboj de la pentraĵoj kaj skizoj, ankaŭ la nocio okuloj, cele al pasia enmiksiĝo, enprofundiĝo en la buntajn detalojn de la vivo kaj la mondo, male ol la malvarma asketisma apatio kaj sindeteno senviva.

Resume pri la noveloj: Teme ili ne estas geniaj sed plurfoje penspelitaj kaj pensigaj, kelkfoje psikologie interesaj. Boulton estas bona rakontisto, ankaŭ lingvostile. Oni komprenus kial ŝi tiom amis la "poeton fajrakoran" Baghy. Marjorie Boulton montras sin pensema, pasia, kaj fajrapiĉa -- ja aprobindaj trajtoj.

Frigyes Karinthy en Esperanto (8): Sándor Szathmári tradukas

Mi jam enretigis la tradukon de “La Poeto” de Frigyes Karinthy fare de Sándor Szathmári en Belarto, n-ro 2, aŭtuno 1961, p. 33-34. La sama traduko aperis (sen ilustraĵo) en La Nica Literatura Revuo, n-ro 6/1, p. 21-2.

Mi ĵus enretigis la alian tradukon el Karinthy kiun faris Szathmári:

“La Cirko”; de Frederiko Karinthy, Hungara Vivo, n-ro 2, 1968, p. 16-8.

Unue mi konfuziĝis ĉe la sonĝsceno, ankaŭ kun kelkaj sensencaj vortoj. La rakonto estas simbola; la kernaj metaforoj estas la cirko kaj la violono, fronte al la publiko. La rakontanto volas ludi la violonon, sed la propono estas rifuzata. Spertante timigajn scenojn, li informiĝas, ke li sukcesos nur kiel akrobato. Li per multa penado mastras la tutan cirkon. Por la publiko li devas ludi kompleksan, malfacilan, ŝajne danĝeran ekzercon. Finfine, li eltiras sian violonon.

Per tremantaj manoj mi surmetis la arĉon . . . Nun, per unu piedo palpadante, mi malprenis la maston,— mi kliniĝis antaŭen . . . kelkminute mi ekvilibris . . . kaj eluzante la silenton de la teruro, kiu sube malfermis la buŝojn kaj premtordis la korojn, . . . lante, tremante, mi ekludis la melodion, kiun mi delonge aŭdis foje sonori kaj plorsingulti en mia koro . . .

Fine, ni vidas la genion de Karinthy. Szathmári aldonas postnoton kiu rivelas ion pri Karinthy kaj pri si mem. Szathmári rememorigas al ni, ke Karinthy estis amiko de Esperanto kaj prezidento de la landa organizo. Kiel verkisto li gajnis reputacion de "ridanta filozofo." Szathmári diras:

La vasta publiko ekvidis en liaj satiroj nur supraĵajn ŝercojn, facilajn humuraĵojn, sed ne la filozofian kernon. Oni devas plenumi la deziron de la vasta publiko: prezenti cirkajn spektaklojn, trivialajn ŝercojn kaj en tiuj ĵonglaĵoj enŝteli la veran, valoran filozofian enhavon.

Szathmári plej ŝatas ĉi tiun novelon el la verkaro de Karinthy kaj konstatas ke li mem spertas la saman sorton...

miaj recenzistoj konstatis, ke Maŝinmondo estas scienca fikcio kaj diskutis, ĉu maŝinoj entute povos havi memstaran pensadon, aŭ ne. Ili konstatis, ke Vincenzo estas historia rakonto. Ili vidis nur la cirkan spektaklon sed— escepte kelkajn adeptojn, kiel W. Auld, M. Boulton, ktp.— neniu havis orelojn por la melodio de la kaŝiĝanta filozofia kerno.

Ŝajnas ke Szathmári plendas ne pri legantoj de liaj verkoj hungarlingve sed pri esperantistoj. Kiuj estas la "ktp."?

Srikanth Reddy's poem ‘Fundamentals of Esperanto’ unabridged

My previous post about Srikanth Reddy's poem included a link to the text and sound file of an extract from this poem. Here is a link to a sound file of the complete poem 'Fundamentals of Esperanto'.

For the most part I do not find this poem particularly poetic; it sounds like prose artificially divided into verses.

Note also Reddy's poem 'Corruption' with commentary by Andrew Wessels. Reddy's poem 'Corruption (II)' appears at Versoteque in streamed format, with an error: 'words' is rendered here as 'adverbs'. An excerpt from 'Corruption (II)' appears in The Conlanger's Library. Reddy recites both poems accompanying a post 'Found poetry' by Lydialyle Gibson.

All three poems were published in the volume Facts for Visitors (Berkeley, CA: University of California Press, 2004).

Probal Dasgupta's Esperanto translations of all three poems appear in the literary journal Beletra Almanako # 23, junio 2015.

Supre vi trovos retligojn (tekstojn kaj sonregistraĵojn) al la anglalingvaj originaloj de tri poemoj de Srikanth Reddy. Tradukoj de Probal Daŝgupto 'Elementoj de Esperanto', 'La koruptiĝo', kaj 'La koruptiĝo (II)' aperas en Beletra Almanako n-ro 23, junio 2015, p. 62-67, sub titolo 'Poemoj el ĝemela planedo pri Esperanto kaj pri la lingvaneco'.

Mistero Minora revizitata

Mi jam afiŝis pri la romano Mistero Minora de Ferenc Szilágyi:

      Maks', la ŝejk'.

Jen nova video-recenzo fare de Paulo Viana de ĉi tiu malnova romano:

Nikolaj Hohlov: La morto de la delegito de U.E.A.

Mi blogis plurfoje pri satiroj kaj parodioj de esperantistoj pri la Esperanto-movado. Sovetrusa esperantista poeto Nikolaj Hohlov verkis humuran teatraĵon La morto de la delegito de U.E.A.: Originala komedio el la vivo de esperantistoj (1924), alirebla kaj akirebla interrete.

Recenzinto "Eko" en Germana Esperantisto (1924) esprimis malaprobon de la "maldelikata" enhavo de la teatraĵo.

Multe da ridoj

Jen blogo "Multe da ridoj" de Leo Olivarbo, el Brazilo. Li tradukas bildstriojn el la portugala.

Srikanth Reddy: ‘Fundamentals of Esperanto’ (poem)

Here is an amusing poem:

‘Fundamentals of Esperanto’ by Srikanth Reddy, PBS Art Beat, June 15, 2009

. . . with a sound file of the author reciting his poem.