Showing posts with label sociologio. Show all posts
Showing posts with label sociologio. Show all posts

2022-01-06

La Diplo 2018-2021

Temas pri Le Monde diplomatique en Esperanto. Mi kontrolis la esperantajn numerojn de 2018 tra 2021 kaj listigas ĉi tie artikolojn pri kulturaj, filozofiaj, ideologiaj, k.s. aferoj ne efemeraj,

Ĉu la ideoj sufiĉas por ŝanĝi la mondon? (Razmig KEUCHEYAN) marto 2018

Karlo Markso kaj la ekspluatado de la naturo (John Bellamy FOSTER) junio 2018

La revolucio laŭ Marc Chagall (Lionel RICHARD) julio 2018

Kion celas la mito de transhumanismo? (Charles PERRAGIN kaj Guillaume RENOUARD) aŭgusto 2018

Klasikuloj por la popolo (Anthony GLINOER) oktobro 2018 : Pri “Little Blue Books” ktp. & popolklerigo

Laŭ la spuroj de George Orwell (Gwenaëlle LENOIR) januaro 2019 : Pri Orwell & Wigan Pier

Laŭdo al la kosmopolitismo (Tom STROHSCHNEIDER) aprilo 2019

La kanibala maldekstro − universitata simptomaro (Rick FANTASIA) aŭgusto 2019 : Pri identec-politiko

La rifuzo de Sartro [Jean-Paul Sartre] (Anne MATHIEU) aprilo 2020

La revmondo de la hobitoj (Evelyne PIEILLER) junio 2020 : Pri J.R.R. Tolkien

Kakistokratio (Ibrahim WARDE) junio 2020 : Pri Alfred Jarry, Chaplin, Ionesco, k.a.

La intelekta burĝaro, hereda elito (Pierre RIMBERT) aŭgusto 2020 : Pri meritokratio

Simmel kaj la “niatempa dio” (Nidal TAÏBI) aŭgusto 2020 : Pri Georg Simmel

La Panteonon oni eniras, de ĝi oni eliras (Alain GARRIGOU) novembro 2021 : Pri enpanteonigo de Josephine Baker

Ĉe la rasradikoj (Barbara J. FIELDS, Karen E. FIELDS) decembro 2021: Pri Racecraft (Raskonstruado)

2012-07-02

Kiu furzis? Giorgio Silfer!

Kiam Giorgio Silfer trovis mian afiŝon . . .

Giorgio Silfer pri literaturkritiko & Esperanta kulturo

. . . li fekegis en sian pantalonon. Jen la rezulto:

Esperanta Civito | HeKo 510 7-B, 29 jun 12: Komentarie al Ralph Dumain

Min ja flatas la subita neatendita lanĉo en famon. Silfer estis tiom ekscitita tiel honori min, li perdis ĉian koherecon. Mi posedas kelkajn sociologiajn studojn de Esperanto, sed nenia scienca esploro povas subteni arbitrajn propagandismajn ideologiajn metafizikaĵojn. Mi scias sufiĉe pri Raŭmismo, ke ĝi tute absurdiĝis tra la jaroj. Se oni atentas la Manifeston pli zorge ol mi unuarigarde faris antaŭ 25 jaroj, oni trovos la konceptan ĝermon de ĝia degenero. Kaj finvenkismo kaj raŭmismo dividas komunan emon fiksi kaj fortigi la Esperanto-kultecon kaj, kiel Silfer mem nomis ĝin, la getton. Sed gettoj ne estas sanaj lokoj.

Subkulturo Esperantujo ja estas, sed uniforma, kolektiveca ĝi ne estas. La komuna kvazaŭoficiala ideologio, ritaro, kaj ceteraj trajtoj kunligas esperantistojn minimume kiel aliaj mekanismoj kaj esprimoj de kunvivado: saluton, bonvolu, pardonu, dankon, nedankinde, adiaŭ, ktp. Historie, Esperanto ne estas tiom triviala, sed oni ne akceptu la ideologian karakterizon de kolektivo laŭ memflata imago, sen funda ekzameno.

Nu, Silfer referencas alian dokumenton el sia fikcia mondeto:

Esperanta Civito | Universala Deklaracio pri la Lingvaj Rajtoj

Frapas ĉi tie la tute eksmoda kaj pridubinda antaŭsupozo de la efektivigeblo kaj dezirindeco de apartaj memdeterminaj sociaj komunumoj en la moderna mondo. Temas ne nur pri rajtoj sed pri fortigo kvazaŭŝovinisma de organikismaj komunumoj. Sed kio dubindas eĉ pri realaj historie estiĝintaj etnoj kaj nacioj, tio absurdiĝas kiam oni analoge pretendus konceptigi Esperantujon tiel.

Notu bone ĉi tiun aserton:

"Ĉiuj lingvoj estas la esprimo de kolektiva identeco kaj de specifa maniero percepti kaj priskribi la realon; tial ili devas havi la eblecon profiti la kondiĉojn necesajn por plena disvolviĝo en ĉiuj funkcioj."
Ĉi tiu frazo kaj dokumento esprimas ekstreman etnismon, eĉ etnocentrismon, kiu mirinde aplikiĝas ankaŭ al Esperantujo. Ĉi tiu ero de mistifika penso speciale reliefigas la narcisismon de la verkinto: "esprimo de kolektiva identeco kaj de specifa maniero percepti kaj priskribi la realon". Tio jam estas troiga aserto pri modernaj socioj en naciaj kadroj. Aplikata al Esperanto, la aserto estas des pli absurda.

Homo kiu pretendas reprezenti la tutan kolektivon rekoneblas laŭ socia tipo. Potencavido en Esperantujo estas ĉiam ridinda afero. Silfer flatas sin ke mia konscienco riproĉas min, ne lin. La genian silferan psikoanalizon pri mi mi frandis kiel tipan silferan majstraĵon. Mi flankenvojiĝis, perdis la vojon, ne partprenante la mirindajn venkojn de raŭmismo kaj civitismo. Li ja havas preskaŭ supernaturajn povojn, eĉ kapabli percepti kaj tiel taksi mian fantoman ekziston dum jardekoj.

Disa rezonado pri disaj faktoj pruvante nenian tezon: jen ne nur narcisulo sed kadukulo nevole laksanta. . . . Kia domaĝo. Nu, ni lasu lin ĉe propra stinko. Jen pli ĝenerala konstato.

Oni devas ekkonscii pri la infekto de esperantista propagando per ideoj kiuj historie devenas el dekstra ideologio. Mi atentigas pri diversaj verkoj de Gary Mickle, ekz.:

Esperanto por la blanka kulturhomo? (Libera Folio, 2006-02-27)

. . . kaj entute lia retejo:

 Sennaciismo, kosmopolitismo, kontraŭnaciismo

La mondo, se ĝi scius, priridegus etnoŝovinisman pretendon de Esperantistaj foloj. Kaceto ambicias fariĝi pornstelulo. 

2011-05-09

Nildo Viana & Esperanto

Informoj pri la brazila sociologo Nildo Viana en Esperanto ŝaĵnas raraj. Estas multe da materialo en la portugala. Viana ankaŭ vigle subtenas Esperanton:

Nildo Viana, um marxista esperantista / Renato Casagrande

Se vi legas la portugalan, jen:

"Esperanto, Linguagem e Poder" / Nildo Viana

Viana citas diversajn personojn, ekz. Bakhtin, Marr, Claude Piron. Li argumentas ke Esperanto estis rifuzata aŭ subpremata pro ĝia kontraŭdiro al la kutima ligo inter lingvo kaj hegemonia politika potenco.

Jen rilata materialo:

Marxismo, Esperanto e Linguagem - Movimento Autogestionário

2010-11-11

George Eliot kontraŭ Universala Lingvo (2)

Kompareblas la historiaj kondiĉoj de la socio kaj de la lingvo. Oni devas cedi, ke la lingvaĵo de evoluintaj nacioj troviĝas en ia ajn stato krom racia; la grandaj sekcioj de la civilizita mondo nur iom reciproke kompreneblas, kaj tiel nur je kosto de longdaŭra studado; unu vorto portas multajn signifojn, kaj pluraj vortoj signifas unu aferon; la subtilaj nuancoj de signifoj, kaj eĉ pli subtilaj eĥoj de asociado, konsistigas el la lingvo instrumenton kiun apenaŭ io krom genio kapablas utiligi kun difiniteco kaj certeco. Do supozu ke la penado kiu multfoje direktiĝis al konstruo de universala lingvo racia finfine sukcesus, kaj ke oni havus lingvon sen necerteco, kapricaj idiotismoj, maloportunaj formoj, sporadaj trembriloj de buntaj signifoj, antikvaj arkaikaĵoj "familiaraj kun forgesitaj jaroj"—evidenta senodorigita ne-resonanta lingvo, kiu plenumas la celon de komunikado tiel perfekte kaj rapide kiel algebraj signoj. Via tia lingvo estus perfekta medio de esprimado je la scienco, sed neniam esprimos la vivon, kio ege superas la sciencon. Kune kun la anomalioj kaj ĝenoj de historia lingvaĵo, vi estos forlasinta ĝiajn muzikon kaj pasion, ĝiajn vivigajn kvalitojn kiuj esprimas individuan karakteron, ĝiajn subtilajn povojn de sprito, ĉion, kio potencigas ĝin je imagopovo; kaj la venonta paŝo de simpligo estos invento de parolanta poshorloĝo, kiu atingos la plejajn facilecon kaj rapidecon je komunikado de ideoj per laŭgradaj alĝustigoj de tiktakoj, reprezentotaj skribe per korespondaj aranĝoj de punktoj. Jen melankolia "lingvo de la futuro!" Tiuj sensaj kaj motoraj nervoj kiuj kune eninge pulsas, apenaŭ ligiĝas per pli necesa kaj delikata unuiĝo ol tio kio kunligas homajn afekciojn, imagopovon, spriton, kaj humoron, kun la subtilaj disbranĉiĝoj de historia lingvaĵo. Oni devas lasi la lingvon mem kreski je precizo, kompleteco, kaj unuiĝo, kiel mensoj kreskas je klareco, amplekso, kaj simpatio. Kaj estas analoga rilato inter la moralaj emoj de homoj kaj sociaj kondiĉoj hereditaj. La karaktero de eŭropaj homoj havas radikojn interplektitajn kun la pasinteco, kaj povas evolui nur per laso de tiuj radikoj nealtruditaj dum evoluado procedas, ĝis tiu perfekta maturiĝo de la semo kiu kunportas vivon sendependan de la radiko. Ĉi tiu viva konekso kun la pasinteco pli vive senteblas ĉe la Kontinento ol en Anglujo, kie ni devas rememori ĝin per strebo de memoro kaj medito; ĉar, kvankam nia angla vivo estas kerne intense tradicia, Protestantismo kaj komerco modernigis la aspektojn de la lando kaj socio multe pli multe ol en iu ajn surkontinenta lando:—

FONTO: George Eliot, "The Natural History of German Life" [La naturhistorio de germana vivo], The Westminster Review (July 1856), Vol. 66 (old series), 10 (new series), pp. 51-79. Tradukis Ralph Dumain.

Vi trovos la originalan anglalingvan elĉerpaĵon ĉi-bloge. Vikipedio enhavas skizon pri George Eliot.

2010-08-16

George Eliot vs. universal language

The historical conditions of society may be compared with those of language. It must be admitted that the language of cultivated nations is in anything but a rational state; the great sections of the civilized world are only approximatively intelligible to each other, and even that, only at the cost of long study; one word stands for many things, and many words for one thing; the subtle shades of meaning, and still subtler echoes of association, make language an instrument which scarcely anything short of genius can wield with definiteness and certainty. Suppose, then, that the effort which has been again and again made to construct a universal language on a rational basis has at length succeeded, and that you have a language which has no uncertainty, no whims of idiom, no cumbrous forms, no fitful shimmer of many-hued significance, no hoary archaisms "familiar with forgotten years"–a patent de-odorized and non-resonant language, which effects the purpose of communication as perfectly and rapidly as algebraic signs. Your language may be a perfect medium of expression to science, but will never express life, which is a great deal more than science. With the anomalies and inconveniences of historical language, you will have parted with its music and its passion, with its vital qualities as an expression of individual character, with its subtle capabilities of wit, with everything that gives it power over the imagination; and the next step in simplification will be the invention of a talking watch, which will achieve the utmost facility and dispatch in the communication of ideas by a graduated adjustment of ticks, to be represented in writing by a corresponding arrangement of dots. A melancholy "language of the future!" The sensory and motor nerves that run in the same sheath, are scarcely bound together by a more necessary and delicate union than that which binds men's affections, imagination, wit, and humour, with the subtle ramifications of historical language. Language must be left to grow in precision, completeness, and unity, as minds grow in clearness, comprehensiveness, and sympathy. And there is an analogous relation between the moral tendencies of men and the social conditions they have inherited. The nature of European men has its roots intertwined with the past, and can only be developed by allowing those roots to remain undisturbed while the process of development is going on, until that perfect ripeness of the seed which carries with it a life independent of the root. This vital connexion with the past is much more vividly felt on the Continent than in England, where we have to recall it by an effort of memory and reflection; for though our English life is in its core intensely traditional, Protestantism and commerce have modernized the face of the land and the aspects of society in a far greater degree than in any continental country:--

George Eliot, "The Natural History of German Life," The Westminster Review (July 1856), Vol 66 (old series), 10 (new series), pp. 51-79.

For more information, see Suzy Anger, "George Eliot and Philosophy," in The Cambridge Companion to George Eliot (Cambridge; New York: Cambridge University Press, 2001), pp. 76-97.

En Vikipedio: George Eliot.

2009-08-03

Socia Teorio ("Social Theory") de Sarah Manguso

Jen kurioza poemo de Sarah Manguso (el poemlibro La Kapitano Surteriĝas ĉe Paradizo), kiun mi hazarde trovis ĉe blogo Promene de Esperantisto-filozofo Dirk Bindmann, originale anglalingva poemo sed jen tradukita Esperanten. Anglaparolantoj eble trovos la originalan interesa, kaj Esperantistoj kiuj ne komprenas la anglan lernos ion novan pri aktivado en Usona poezio, kion mi mem ne konas. La bloganto laj tradukinto Dirk Bindmann notis la verson pri mortpuno al lingvokreantoj, sed interesas min "socia teorio" — unu el miaj precipaj priokupoj — kiel temo de poemo.

* * *

Here is a curious poem by Sarah Manguso (from her book The Captain Lands in Paradise), translated from English into Esperanto, that I chanced upon on the blog of an Esperanto-speaking philosopher. English-speakers may find the original of interest, and Esperanto-speakers who don't know English will learn something about what goes on in American poetry that I didn't know. The blogger and translator Dirk Bindmann noted the line about the death penalty for the creation of new languages, but I'm interested in "social theory" — one of my principal preoccupations — as the subject of a poem.

2009-07-05

Karlo Markso pri Scienco, Religio, Historia Metodologio

Antaŭ la erao de John Wyatt, ŝpiniloj, kvankam ja neperfektaj, jam uziĝis, kaj Italio verŝajne estas la lando de ties unua apero. Kritika historio de teknologio montrus, kiom malmulte iu ajn inventaĵo de la 18-a jarcento estas produkto de sola individuo. Ĝis nun mankas tia libro. Darwin interesas nin pri la historio de la teknologio de Naturo, t.e. formante organojn de plantoj kaj animaloj, kies organoj funkcias kiel produktiloj por subtenado de vivo. Ĉu ne la historio de la produktivaj organoj de la homo, de organoj kiuj konsistigas la bazon de ĉia socia organizado, meritas samnivelan atenton? Kaj ĉu ne tia historio estus pli facile kompilebla, ĉar, kiel diras Vico, la homa historio diferencas de natura historio ĉi tiel, ke ni faris la unuan sed ne la duan? Teknologio malkaŝas la manieron de homo rilate al Naturo, la procezon de produktado per kiu homo sin vivtenas, kaj tiel ankaŭ senvestigas la manieron laŭ kiu formiĝas onies sociaj rilatoj kaj ties konceptoj rezultantaj. Eĉ ĉiu historio de religio kiu ne sukcesas konsideri ĉi tiun materian bazon, estas nekritika. Estas efektive pli facile analize konstati la teran fonton de la nebulaj kreaĵoj de religio, ol inverse, ellabori de la realaj vivrilatoj la korelativajn ĉieligitajn formojn de tiuj rilatoj. La laste menciita estas la nura materiisma kaj do la nura scienca metodo. La malfortaĵoj de la abstrakta materiismo de natura scienco, materiismo kiu ekskludas la historion kaj ties procezon, tuj evidentiĝas je la abstraktaj kaj ideologiaj konceptoj de ĝiaj varbantoj, kiam ajn ili aŭdacas preteriri la limojn de propraj fakoj.


FONTO: Markso, Karlo. Kapitalo, volumo 1-a (1867), ĉapitro 15-a: Maŝinaro kaj Moderna Industrio, piednoto 4-a. Tradukis R. Dumain el anglalingva versio de ĉi tiu ĉerpitaĵo, Marx on Science, Religion, Historical Method.

2007-03-30

Dio, Fido, Malfido: Sociologio de Religio

DIO, VERO, FIDO: Ĉu Eblas Nekredi? de Jacques BOUVERESSE, Le monde diplomatique, aprilo 2007. Rigardu komentojn de mi kaj de aliaj.

Jen rebato al la reakciaj ideoj de Jacques Ellul kaj Regis Debray pri la neelimineblo de religia kredo. Jean Bricmont (mi supozas ke estas la sama kiu kunverkis kun Alan Sokal--kiun mi konas--la kontraŭ-postmodernisman libron Fashionable Nonsense [Laŭmodaj Sensencaĵoj] insistas, kiel faris Bertrand Russell antaŭ longa tempo, ke la homaro devas lerni pensi laŭ maniero nereligia.

Émile Durkheim pensis ke oni povas iel modifi kaj reformi sed ne neniigi religion: « Ĉio precize kunefikas por kredigi, ke la nura ebla estas tiu religio de la homaro, kies individuisma moralo estas la racia esprimo.» Sed tia tordado de termino-signifo malkontentigas Bouveresse kaj cetere li malakceptas la dogman tezon prezentitan de aliaj.

Sekvas kelkaj citaĵoj. Georges Corm trafe asertas, ke la alvoko de religio estas pravigo de socia regreso.