Showing posts with label laborista movado. Show all posts
Showing posts with label laborista movado. Show all posts

2018-11-26

Julian Tuwim pere de Izrael Lejzerowicz

Jen miareteje:

Dancanta Sokrato” de Juljan [Julian] Tuwim, el la pola trad. I. Lejzerovicz [Lejzerowicz]

Atentu ankaŭ recenzon de poemaro Poeziaĵoj (1956):

Pri Poeziaĵoj de Julian Tuwim de K. R. C. Sturmer (en La nica literatura revuo, 3/2, Novembro-Decembro 1957, p. 73-74)

Kvankam ĝi estas anglalingva, mi menciu ankaŭ nekonatan omaĝpoemon de la aŭstralia marksista verkisto kaj intelektulo Jack Lindsay:

The Poems Hidden in the Ghetto: to Julian Tuwim in Warsaw” [La poemoj kaŝitaj en la getto: al Julian Tuwin en Varsovio] by Jack Lindsay

2018-03-13

Omaĝe al Imre Baranyai (Emba), 14 marto 1902 - 1961 (2)

Jen mi ĝisdatigas la retligojn de mia afiŝo Omaĝe al Emba:

Ekzilo kaj azilo (poemaro) de Emba
En aktuala retejo de Don Harlow:
Jen re-listigo de retpaĝoj (neŝanĝitaj) pri Emba:
Denove, jen miareteje:
Por anglalingvaj legantoj, okaze de la naskiĝtago de Emba, mi ĵus tradukis mian recenzon:

Review: Imre Baranyai (Emba), “Maria and the Group” (“Maria kaj la Grupo”) by R. Dumain

2017-11-28

Leib Malach 27 November 1894 - 18 June 1936


I was surprised to find a tribute to Yiddish writer Leib Malach (originally Leib Salzman = Lejb Zalcman), posted on his birthday on Yiddishkeit's web site. It begins:
Leib Salzman (Lejb Zalcman), better known by his adopted name Leib Malach, was born November 27, 1894 in Zwoleń, Radom Gubernia. He moved as a teenager to Warsaw and worked at a variety of odd jobs there. Taken under the wing of the Yiddishist writer H.D. Nomberg, his writing began appearing in the Warsaw press.

He left Poland in 1922, settling and writing for the most part in Argentina, but traveled the world posting dispatches from his travels in the Yiddish press. He died suddenly after an operation in Paris on June 18, 1936.
None of Malach's works have ever been translated into English, except for one fragment of a notorious play. I learned of him via a 1939 Esperanto translation of his last play Mississippi (1936). I documented Misisipi on this blog and digitized a small part of the publication on my web site. But Yiddishkeit found this publication in the UCLA library and posted the image on the cover with its tribute and a caption:


"Malach's final and most performed play was Mississippi (cover of Esperanto translation shown here), which dealt with the 1931 Scottsboro trial. The play was written for Mikhl Weichert's Yung Teater in Warsaw, known for staging contemporary events like the trial of Sacco and Vanzetti."

And here is the original Yiddish play, in various formats: לייב מלאך

On the lower half of the tribute page is the following text, facing Phil Ochs' recording of his famous anti-racist song "Here's to the State of Mississippi":
In honor of Leib Malach’s most famous play, Mississippi, written in the immediate aftermath of the Scottsboro trial, listen to a song from Phil Ochs, written 30 years after the play’s Warsaw production. Here, Ochs brings the theme of justice denied in Mississippi up to 1965.
The slide show also features:
"Amol, Amol" (Once, Once)”: The cover of Malach’s epic poem "Amol, Amol," published in Warsaw, shortly before his emigration. Malach was a successful writer in a number of different genres.

From Spain to Holland: One of Malach’s many travel dispatches, this posthumously-published 1937 book describes Spain on the brink of civil war, fascist Germany, the leftist resistance in Vienna, and other travels throughout Western Europe.
Incidentally, the punchline to Phil Ochs' "Here's to the State of Misssippi" is "Mississippi find yourself another country to be part of."

2017-05-22

Bridge of Words (1)


I mentioned Bridge of Words: Esperanto and the Dream of a Universal Language by Esther Schor (Metropolitan Books, 2016) in a recent post, but I've been negligent in blogging about it. I am also acknowledged in it, as my web site is an invaluable source for research into Esperanto and its history.

April 14 marked the centennial of Zamenhof's death, which has been commemorated in various ways. (I have begun to blog about this, more to come.) In Zamenhof's lifetime, and for decades afterward, it was necessary to downplay Zamenhof's Jewishness due to the prevalence of Zamenhof, and in fact all of Zamenhof's children were murdered by the Nazis. Esperanto researchers and scholars, writing in Esperanto -- N.Z. Maimon and Adolf Holzhaus come to mind -- began to undo this enforced silence with documentation of Zamenhof's investment and activity in the Jewish world.  This dimension of Zamenhof's Jewish interests and their relation to Esperanto remained even more obscure in the English-speaking world than Esperanto generally. A few years ago Esther Schor began to write and speak about this in the USA. We lectured together at a symposium on Zamenhof on December 15 (his birthday), 2010, at a U.N. building. George Soros made a surprise visit, and while the rest of us got a photo op with him, only he was reported in the mainstream media. I was covered by the Jewish Daily Forward, though.

This book is the latest fruit of Esther Schor's endeavors. It has a strongly Jewish angle which is also bound to be emphasized in some reviews.



Michael Wex is a Yiddishist, known for such books as Born to Kvetch. It is not surprising that he would review this book in The New York Times (November 11, 2016) : "The Jewish Roots of Esperanto." Wex has some criticisms but overall appreciates the subject matter and whets the appetite, and of course highlights the Jewish dimension.


Stuart Schoffman's review "The Great Family Circle" in the Spring 2017 Jewish Review of Books is much narrower, but with some interesting anecdotes. Under the editorship Itamar Ben-Avi, the Jerusalem daily Do’ar Ha-yom published an item about Esperanto on January 23, 1924 and on several other occasions, its obsession with a Jewish renewal notwithstanding. On this date the writer noted that Zamenhof was a Jew, after reporting: "An anti-Semitic weekly in Germany had urged fellow anti-Semites to learn Esperanto, the better to communicate with anti-Semitic organizations in other countries." The short review also mentions Zamenhof's involvement in the proto-Zionist movement.

There is a contrasting pair of comments. The first is a poem from a snotty Zionist ridiculing Esperanto's universalism, Obama, and George Soros. The second is from an Esperantist posting Zamenhof's poem "La Espero" (Hope).


2017-05-21

Gregor Benton on the proletarian Esperanto movement


I vaguely recall the name Gregor Benton from somewhere; I assume he surfaced somewhere in my erstwhile study of the history of Trotskyism. I see that he is a specialist on China and that he has published on Chinese Trotskyism, Maoism, and Chinese communism overall.

I am familiar with Jacobin magazine. In a country where the very name of Marx is taboo, Jacobin is the most widely known Marxist magazine in the country, "widely" being a relative term but at least not totally invisible among the intellectual reading public. Many years ago, when the magazine was still in gestation, at least one person involved in it was interested in interviewing me on C.L.R. James, but this never materialized.

Nobody in the USA, on the left or otherwise, cares about Esperanto, so I was quite surprised when this article surfaced in Jacobin and by which author:

"Communism in Words" by Gregor Benton

"A brief history of Esperanto, the language intimately tied to the common destiny of the working class."

I can imagine the horror of many American Esperantists to see Esperanto associated with communism in this way, though there are some who have mentioned the proletarian Esperanto movement as an historical phenomenon. Benton's father, who fought against the fascists in the Spanish Civil War, defended Esperanto to comrades who dismissed it, using the phrase "communism in words" (which I have never seen anywhere else). Gregor himself learned Esperanto and delivered a euology to his father in Esperanto for the Catalan Esperanto Association.

This is a very good article, with a good historical overview and an objective assessment, advocating Esperanto in a realistic way without hype and cultism, and even with his particular interest as a man of the left.

Benton provides a capsule summary of Zamenhof and of the Esperanto movement's history and present status, then launches into the history of the proletarian Esperanto movement and the hostility engendered in reaction to the various causes that embraced Esperanto. Benton mentions the leading international organization, Sennacieca Asocio Tutmonda (World Anationalist Association, "SAT" for short), its erstwhile collaboration with the USSR, the eventual Stalinist break with SAT, and the breakaway pro-Moscow Internacio de Proletaj Esperantistoj (International of Proletarian Esperantists).

Benton then covers the persecution of Esperantists by the Nazis and the Stalin regime and its eventual satellite regimes. (Esperanto had a significant presence before the Great Purges. I do not recall the Communist International ever endorsing Esperanto''s rival Ido, though I do remember Ido was part of the mix.) With de-Stalinization, the Esperanto movement was revived in the Soviet bloc, and its association there with the "peace movement" was a vehicle for Esperanto to thrive.

Benton also outlines the history of Esperanto in China, its early association with anarchism and communism. He mentions also the Japanese woman Hasegawa Teru (known by the Esperanto pseudonym "Verda Majo" = Green May) who was to join with the Chinese against Japanese aggression. In Maoist China, Esperanto was initially suppressed, then tolerated, then later, even while under suspicion during the Cultural Revolution, was widely used by the regime for Maoist propaganda. The Esperanto movement thrived in the post-Mao era, but its strength has vacillated.

Finally, Benton tackles the future prospects of Esperanto, with respect to the global changes that have transpired since its early days and what this means for the role and fate of the language -- in recent decades the effects of the fall of the Soviet bloc, the decreased reliance on traditional Esperantist membership organizations, and the rise of online communication. Esperanto thrives in the digital age, and the values it represents are as relevant as ever.


2017-05-10

A Seamstress Wants to Learn Esperanto


A Seamstress Wants to Learn Esperanto | YIVO Institute for Jewish Research | The Edward Blank YIVO Vilna Collections Project

May 1, 2017

The publication of Esther Schor's Bridge of Words: Esperanto and the Dream of a Universal Language occasioned this excavation from the YIVO archives.
This application for registration in an Esperanto course offered in the 1930s in Vilna (Wilno) by VILBIG (Vilna Jewish Education Society) was filled out by Tsile Lyubitsh, a young lingerie seamstress. Born in 1911, she was a member of the first generation to have attended one of the new secular Yiddish schools that were established in the wake of World War II.

What motivated Tsile to want to learn Esperanto? One possible clue comes from the memoir of a young Jewish man in Kielce, born in the same year at Tsile. A. Greyno, as he signed his submission to an autobiography contest sponsored by YIVO in the 1930s, was from a poor family. Like Tsile, he was a garment worker, and in his case, a trade unionist. He also dreamed of a world without borders, but more specifically, of a unified world proletariat, and had found a socialist Esperanto organization with which to affiliate [....]

Thank you, YIVO! See also the YIVO Encyclopedia of Jews in Eastern Europe:
Bialystok
Belmont, Leo
Braun, Mieczysław
Gorshman, Shira
Korczak, Janusz
Tuwim, Julian
Zamenhof, Ludwik
Zaretski, Ayzik

2016-03-11

Gyula Juhász en Esperanto

La hungara poeto Gyula Juhász (1883-1937) ricevis tradukojn de liaj verkoj en Esperanto.

Interrete jen:
... kaj miareteje:
En Hungara Antologio (1933)
  • La reviviĝinta Lazaro
  • Anna eterna
  • Sur barbsekiga benko
  • Paco
  • La eterna tapiŝo
  • L'infanon, dum li dormas
En Hungara Antologio (1983):
  • Kia estis..
  • La laboro
  • Al la fronto de Laboristhejmo (trad. M. Fejes)
  •  Prologo por la programvespero de laboristoj-esperantistoj (trad. K. Kalocsay)
  • Anna eterna

2015-11-01

Julio Baghy: poemoj de socia protesto

Antaŭ eble 40 jaroj mi havigis de Julius Balbin lian eseon The Secret Malady of Esperanto Poetry [La sekreta malsano de la esperanta poezio, 1973], en kiu li akuzas nia poezian tradicion pri eskapismo el seriozaj epokaj problemoj al senpolitika romantikismo. Nu, tiutempe mi pensis ke ĝi estas limigata laŭ formo kaj enhavo, super ĉio per supraĵeco se ne senpolitikeco. Kvankam Balbin prave kritikis malavangardajn tendencojn, li tamen tro simpligis la historion.

(Rimarku, ke Russ Williams tradukis la eseon de Balbin Esperanten, kaj mi tradukis mian propran postnoton, kaj la tuto kaj rilataj eseoj aperis en Beletra Almanako, N-ro 13, Februaro 2012 (6-a jaro).)

Mi lastatempe ekzamenis mian ekzempleron de la 2-a volumo de Arĝenta Duopo: Jubilea Libro pri Julio Baghy — Kolomano Kalocsay (Budapest: Literatura Mondo, 1937). Preparante retpaĝon de la enhavtabelo, mi aldonis retligojn al poemoj troveblaj interrete. Mi enretigis al propra retejo poemojn ne interrete trovitajn. Do jen tiuj poemoj miareteje:

Ho, Prospero” de Julio Baghy
‘Ribela Demando’, ‘Ĉiutaga Ĝemo’, ‘Krozado’ de Julio Baghy

Ĉi tiuj ne estas eskapecaj poemoj; ilin konsistigas akraj kritikoj de hipokrita patriotismo, naciismo, militismo, ekspluatado, mizero, kaj malespero pro sociaj kondiĉoj. La plej akre efika el ĉi tiuj estas la jena, kiun Baghy povus verki hieraŭ rilate al Usono nuna:

RIBELA DEMANDO

Mi batalis, sangis en la unua vico
kaj vivforgese sturmis por la glora venk’;
nun, kriplul’ senhejma, tremas mi pro l’ polico
kaj maĉas sekan panon sur la strata benk’.
»Cion por patruj’!« — postulis la reĝordono
kaj tuj mi donis ĉion sen demanda vort’ ...
Kion donis vi, fiera sinjor’ de l’ domo
ĵus forpelinta min de via hejma pord’?

2015-10-29

Leendert (Lodewijk / Leen) Cornelius Deij (30 oktobro 1919 - 31 majo 2011)

Antaŭ jardekoj mi legis ĉi tiun memorindan poemon pri la Holokaŭsto:

"Al la Juda Foririnto" de Lodewijk Cornelius Deij

Mi supozis, ke Deij estis longe forpasinta, do mi surpriziĝis trovi lin ankoraŭ aktiva--mi ne memoras ĝuste kiel, eble per Literatura Foiro. Kompreneble, tio estis antaŭ multaj jaroj, kaj Deij fine mortis en 2011.

Mi jen mencias lian blogon:

La muelejo de Leen Deij

Vi povas legi plu kaj trovi pluajn verkojn ĉe antaŭaj afiŝoj. Mi nepre devis afiŝi nun okaze de la datreveno de la naskiĝo de ĉi tiu elstara esperantisto.

2015-10-27

Ernest Drezen (14 novembro 1892 - 27 oktobro 1937)


Hodiaŭ estas datreveno de la mortigo de sovetia esperantisto Ernest Drezen fare de la Stalina reĝimo en 1937. Kiam mi eklernis Esperanton en 1968, mi interesiĝis ankaŭ pri interlingvistiko, do havigis al mi kaj legis la nemalhaveblan verkon de Drezen Historio de la Mondolingvo (1931, reeldonigita 1967, 1991). Post jaroj mi legis aliajn liajn verkojn Analiza Historio de la Esperanto-Movado (1931) kaj Zamenhof (1929). Eble mi akiris la verkon Skizoj pri Teorio de Esperanto (1931, reeld. 1975) sed mi ne memoras. Komence mi sciis nenion pri marksismo. Mi lernis ke Drezen estis viktimo de Stalin, sed mi sciis malmulton pri lia propra aktivado krom la skismo el SAT. Mi ne sciis tiutempe pri ia lia kompromiteco konforme al la reĝimo, kiu eventuale malsukcesis malhelpi la ekstermon de la sovetia Esperanto-movado.

La sovetia kaj komunistpartia speco de marksismo-leninismo enhavis konatajn krudaĵojn, sed oni tamen povus lerni el ĝi. Kiam mi prelegis okaze de la centjara datreveno de la Universala Kongreso en Vaŝingtono (1910) mi rekonstatis diversajn kritikojn pri Zamenhof, inkluzive de la jena:

Ernest Drezen pri la Interna Ideo de Esperantismo
  (Atentu ankaŭ la retligojn de tiu retpaĝo.)

Menciindas ankaŭ la pli ĝenerala faka intereso pri Drezen. Ekz., sovetologa studento Michael G. Smith multe esploris pri Drezen en konekso kun sia profesia fako, konsultante rusajn kaj Esperantajn verkojn. Mi helpis lin pri la Esperanta flanko, kaj en 1988 mi tradukis por eventuala publikigo lian eseon:

"Kultura Revolucio en Sovetunio: Lingvaj Reformoj kaj Esperanto, 1917-1937" de Michael Smith, trad. R. Dumain

Drezen okupis sin ankaŭ pri scienco de racia mastrumado kreita kaj nomata de Alexandr Bogdanov tektologio (anglalingve "tectology"). Mi jam afiŝis pri mia kunlaboro kun Smith:

Lingvaj reformoj & Esperanto en Sovetunio

Rigardu ankaŭ mian afiŝon Lenin, Bogdanov, Esperanto.

Mia kolego Smith agnoskis kiel mi (kaj multaj aliaj, ekz. William Auld) la imponan kreivon de la sovetiaj esperantistoj, kiujn Stalin subpremis. Smith kiel mi (kaj Auld) admiris la poeton Eŭgeno Miĥalski, kiun ni iam diskutis. Ni miris, kiel ekspliki la plezurigan vortmuzikon de Miĥalski.

2015-09-13

Sándor Szathmári plu

Preter tiuj kiujn mi jam posedas kaj enretigis, estas multaj pluaj kontribuoj de Sándor Szathmári en la iama revuo Hungara Vivo.

Pluraj el tiuj temas pri porokazaj kaj ceteraj hungaraj aferoj; aliaj pri kulturaj kaj intelektaj aferoj kaj verkistoj. Szathmári ankaŭ tradukis iom. Mi celas akiri prioritate la ĉi-lastajn.

Do jen nove miareteje:

EmbaHungara Vivo, n-ro 1, 1972, p. 10-11.

Ŝanoar” de Géza Molnár, tradukis Sándor Szathmári, Hungara Vivo, n-ro 2, 1971, p. 3-5.

Ne ĉiuj recenzintoj de la poezio de Emba ( pseŭdonimo de Imre Baranyai) enamiĝis al ĝi, sed Szathmári omaĝas al la poemoj samkiel al la homo. Szathmári rakontas pri sia amikiĝo kun Emba kaj pri la malfeliĉa vivo de Emba, trovebla en ties poemoj. Laŭ Szathmári la plej mizertemaj poemoj estas la plej belaj. Li laŭdas la kontraŭkapitalisman kaj kontraŭnaciisman sintenon de Emba. Post la ampleksa aktivado de la 1930aj jaroj Emba verkis poemojn kontraŭ la nazia agreso, jubilis pri la liberigo, kaj bedaŭris la subpremon sub stalinismo.

Emba verkis ankaŭ pri naturo, amo, kaj drinkado. Drinkado ne plibonigis lian jaman malsanon. Lia poemo "La penso" plej bone priskribas lian sintenon. Szathmári konkludas:
Jes, li estis puranima, humana homo, inda al esperantisto. Liaj poemoj ne celis la komplikadon de la formo. Li havis valorajn pensojn kaj kiu havas pensojn, ne bezonas kaŝi la senenhavon de la poemo per sagacaj ĵongladoj de la formo.
Do jen reliefiĝas la sinteno pri estetiko de Szathmári. Rimarkinda ankaŭ pri Szathmári estas kontrasto inter la pesimismo kaj maŝineca orientiĝo,unuflanke, kaj la amikeco kaj laŭdado de simplaj idealistoj kiaj Emba kaj Baghy.

Mi ne povis trovi ian tradukon el la verkaro de Géza Molnár en la angla. Lia novelo Ŝanoar” aperis en libro Harangos óra [Sonoril-horloĝo] en 1966. Mi ne scias pri lia statuso en Hungario tiutempe, nek kial Szathmári elektis traduki ĉi tiun novelon. Ĝi ne estas majstroverko, sed simpla rakonto kiu eble nutrus la idealismon. Ekspluatata juna virino kun violenta emo malsanas, sed ŝia konduto rezultus je elĵetiĝo el hospitalo, sed kompatema kuracisto pacience traktas ŝin, kaj pri fido al li ŝi lernas konduti civilize kaj forigas la friponan viron kiu subigis ŝin. Ĉu Szathmári ŝatis ĉi tiun rakonton ĉar li simpatiis kiel marĝenulo al la marĝenulino?

2015-07-26

William Auld: socikritikaj poemoj deklamitaj je datrevenoj

Okaze de la 128a datreveno de Esperanto kaj de la 100a Universala Kongreso en Lille, Francio, mi bitigis du fruajn socikritikajn poemojn de William Auld (el "Spiro de l' pasio" publikigita en Kvaropo en 1952) kaj sonregistris mian deklamon:

“Deklaracio” & “Konfeso de William Auld
(kun sonregistraĵo de R. Dumain)
Deklaracio” temas pri klasa malegaleco, temo ankoraŭ aktuala. En “Konfeso” Auld klarigas siajn poeziajn prioritatojn kaj kial li ne emas verki klasbatalajn poemojn.

Mi mencias aliajn poemojn pri sociaj klasoj en la sama poemaro: “Laboristedzino”, “Glasgovo: La homoj” & “Nokte”, “Patrujo mia”, “Kondamnite”, kaj “La perfidita juno”.

Do jen mia kontribuo al ĉi tiu jubila kaj jubilea tago.


2015-01-12

Vasilij Eroŝenko (9): 125a datreveno

Vasilij Eroŝenko (12 januaro 1890 - 23 decembro 1952) naskiĝis ĉi-date antaŭ 125 jaroj.

Aldone al referencoj en antaŭaj afiŝoj, jen plua:

"Eroŝenko en Anglujo," de Olga Kerziouk, en La Brita Esperantisto, Aŭtuno 2010, p. 7-14.

Kaj jen anglalingva versio:

"I raised a fire in my heart": remembering Eroshenko by Olga Kerziouk, British Library, European studies blog, 15 December 2014

Denove, dankon al Paulo Silas pro atentigo pri ĉi tiu dateveno. Jen, el lia blogo Originalaj Poemoj en Esperanto:

2014-08-23

William Auld: "En Barko Senpilota" (3): personaj rememoroj

Nelonge post ke mi kompetentis legi Esperantan literaturon mi komencis legi la poemojn de William Auld. Mi aĝis malpli ol 20 jaroj. Tiam la ekzistencialecaj poemoj kiajn oni trovus ĉe La Infana Raso kaj Humoroj plaĉis al mia sensibilo.

En 1975 mi bonŝancis studi kurson ĉe universitateto en Barrie, Ontario, Kanado kiun instruis William Auld.

Interalie, li uzis sian epopeon La infana raso. Laŭmemore, li detenis sin kaj ne deklamis la ĉapitron pri koito. Eble li ne volis tenti nin per la alvoko "Malfermu al peniso mia". Mi kredas, tamen, ke eble laŭtlego embarasus lin. Mi nebule memoras, ke kvankam li oponis kontraŭ puritanismo, ne plaĉis al la aktuala efektiviĝo de seksa liberiĝo; mi supozas ĉar Auld perceptis ĝin tro senpersoneca.

Nu, eble al Auld mankis sufiĉa tempo ripozi inter lecionoj, ĉar kiel entuziasmulo mi ofte ĝenis lin per demandoj. Sed evidente li ĝuis la kunecon de esperantistoj. Barrie estas nur urbeto ĉe lago. (Ni unufoje naĝis tie.) Ĉiutage ni vespermanĝis ĉe restoracio, kaj Auld insistis pagi por la tuta grupo. Jen foto:


Iufoje ludis iu muzikisto el Aŭstralio; Auld elkriis ion post iu kanto. Aliokaze studentino ludis la pianon. Auld enketis: "Ĉu vi povas ludi bluson?"

Unufoje, la prezidanto de la universitato invitis lin al sia hejmo vespere. Auld trovis pravigon eskapi el tiu invito. Li diris al ni: "Tiu medio estas tro burĝa; mi estas vagabondo!"

Do vi konstatas, kia amikeca kaj sindona homo Auld estis.

Kompreneble, el generacio hipia, mia spertaro kaj perspektivo diferencus de tiu de Auld, despli de la maljuneca etoso de la nordamerika (usona kaj kanada) esperantistaro. Ĝenerale, aliaj prioritatoj dum la 1970aj jaroj delogis min de pluraj favorataj verkistoj (kaj muzikistoj) de miaj fruaj jaroj, plejparte en la krokodila mondo sed kompreneble ankaŭ en Esperantujo. Al pluraj interesoj (mi referencas la krokodilajn) mi revenis en la 1990aj jaroj kun nova perspektivo. Kun historia konscio mi lernis apreci la atingojn de antauŭloj pli bone. Sed jen ĝeneraligo. Mi revenu al Auld.

Fine de 1986, la Esperanto-movado en Vaŝingtono reviviĝis, kaj mi fariĝis estrarano. Mia propra engaĝo je Esperanto intensiĝis. Tiam mi kontaktis Auld. Jen priskribo:

William Auld, William Blake, & Mi

Kaj jen letero de Auld responde al la mia:

William Auld: Letero al R. Dumain, 1987.01.26 (bildo de la originala)

Mi devas trovi sekvajn leterojn. Auld aprobis mian fondon de la Ateista Tutmonda Esperanto-Organizo (ATEO) kaj donis permeson republikigi laŭ mia peto du poemojn. Li ankaŭ esprimis naŭziĝon pri la aktuala reakcia politiko reganta (en Usono kaj Britio).

Kaj Auld sendis al mi, kun la jena enskribo, ekzempleron de En Barko Senpilota:




2014-08-22

William Auld: "En Barko Senpilota" (2)

William Auld, En Barko Senpilota: Plena Originala Poemaro, redaktis Aldo de’ Giorgi. Pizo: Edistudio, 1987. 874 p.

Antaŭ mi estis 20-jara, mi jam legis la poemarojn La Infana Raso (1956, 1968), Unufingraj melodioj (1960), kaj Humoroj (1969). Tra jardekoj mi legis ĉi tiujn poemojn plurfoje. Mi neniam akiris Rimleterojn aŭ El Unu Verda Vivo ĉar ĝenerale ne plaĉas al mi rondeloj (la kutima formo en Esperantujo de rimportretoj kaj omaĝoj) aŭ poemoj pri la Esperanto-movado. Ĉiuj menciitaj poemlibroj estas inkluzivitaj en En Barko Senpilota, plus sekcio da antaŭe neenlibrigitaj poemoj.

Post ĉi tiu kompleta poemaro (1987) aperis libro Unu el Ni (1992). Ĉu restas aliaj neenlibrigitaj poemoj, mi ne scias. Oni trovos kelkajn poemojn Interrete kiuj ne aperis en En Barko Senpilota.

Estas 84 Rimleteroj, 16 poemoj en El Unu Verda Vivo, kaj 70 poemoj antaŭe neenlibrigitaj. Sube mi listigas poemojn el ĉi tri grupoj kiuj interesas min, ankaŭ ĉiujn kiuj troveblas Interrete.

Rimleteroj

[n-ro (paĝo): dato: temo]

#20 [Unikoda versio] (508): 1953.11.03: religio
#22 (Marjorie BOULTON) [Unikoda versio: 1953.11.04
#25 [Unikoda versio] 1953.11.09
#26 (Marjorie BOULTON) [Unikoda versio] 1953.11.10
#27 [Unikoda versio] (515): 1953.11.12: religio & etikomanko
#28 (Marjorie BOULTON) [Unikoda versio] 1953.11.14
#29 [Unikoda versio] 1953.11.16: "Nin regas fine apetitoj"
#30 (Marjorie BOULTON) [Unikoda versio] 1953.11.17
#32 (Marjorie BOULTON) [Unikoda versio] 1953.11.21
#31 [Unikoda versio] 1953.1119: Homo kiel "Tuberkulozo de la Ter'"
#34 (Marjorie BOULTON) [Unikoda versio] 1953.11.25
#33 [Unikoda versio] (521): 1953.11.23: cinike pri homoj: "samprobable porkoj flugos!"
#35 [Unikoda verio] 1953.11.27: optimismo
#36-39 (524-7) 1953.12.03-07: postmorta vivo
#61 (549) 1954.02.03: junuloj
#65 (553) 1954.02.10: sperto
#73 (561) 1954.03.19: La Infana Raso
#75-79 (563-7) 1954.03.26-1954.04.05: naciismo
#77 (1954.03.29): eduksistemo
#81 (569) 1954.04.12: individuoj / grupoj

El Unu Verda Vivo

(p. 617-621)
Al hodiaŭa junulo
"Kiel verki poemon"
Al japana amiko
Mitologio
Al samideanino kiu plendis ke la plej oftaj nocioj en miaj poemoj estas larmoj, ombroj, tristo, spleno kaj ŝtrumpoj

Neenlibrigitaj poemoj:

Mondo kaj infero (1948)
Kaj la disĉiploj admonis ilin (1949)
Kapitalismo Venkis en Britujo (26.10.1951)
Glasgovo: Frumatene (8.11.1951)
Glasgovo: Industrio (14.11.1951)
Latitudo: Januaro, Longitudo: 1952 (29.1.1952)
Acerbaj strofoj (18-20.3.1952)
Unu, kiun kara Schwartz ne rimarkis (2.9.1953)
Postkvarope (26.10.1954)
Al iuj kritikintoj (1962)
En Bona Espero (3.8.1981), teksto de William Auld, muziko de ĴomArt
    Nico Aluisio kantas "En Bona Espero"
Perforto Regas (1986)
Plendo de Maljuna Fantasciencamanto (1986)
"De Kie Kien" / "Where From, Where To?" de William Auld, trad. K. Gilmore
Kulturo estas komunaĵo (1986)
La Paco Eblas (1986)
Al Novnaskita Nepineto (1986)

2014-08-19

William Auld: "Spiro de l' pasio" (1)

La poemaro "Spiro de l' pasio" de William Auld estas parto de la epokfara poemaro Kvaropo (1952), kiu inaŭguris la skotan skolon. Ĉe Vikipedio troveblas enhavtabelo de la tuta volumo. Auld kontribuis 63 poemojn. Mi krude klasifas ilin sub kategorioj konforme al miaj celoj. Kvankam pluraj poemoj estas plurtemaj, mi elektis nur unu temon po poemo. Jen:

Am(or)o / Erotiko           17
Vivsinteno                        11
Socikritiko/ Politiko      10
Esperanto/-ismo/-istoj   9
(Kontraŭ)religio            3
Kreado (arta)                 3
Arto / Beletro                 1
Filozofio / Mondbildo  1
Aviado                             2
Krome                             6

El la socikritikaj poemoj oni sorbas senton de grizeco de postmilita Britujo. Jen mia listo:

Laboristedzino
Godiva
La perfidita juno
Deklaracio
Konfeso
Mallumo
Patrujo mia
Glasgovo: La homoj
Nokte
Kondamnite

"Godiva" temas pri historia legendo. "Mallumo" kaj "Kondamnite" temas pri la deprima mondsituacio ĝenerale. Interalie, minacas ebleco de mondmilito. La ceteraj poemoj montras la premon kaj deprimon ĉe Auld pri la sorto de la laborista klaso.

Al ĉi tiuj mi aldonus poemon tiutempan neenlibrigitan antaŭ apero en antologio En barko senpilota:

Kapitalismo Venkis en Britujo (26.10.1951)

En apartan kategorion mi metas 3 poemojn en kiu rolas religio:

Al homo sapiens (Jen parto II: Homaro!)
Evoluo
Al Pastro

La du lastaj aperis en mia revuo Ateismo kun permeso de Auld. En sama letero al mi Auld esprimis ĉagrenon pri la aktuala (1980aj jaroj) reakcia stato de la socio.

En "Alvoko optimisma" Auld esprimas sian ĝeneralan (filozofian) perspektivon pri esperata socia kaj morala progreso de la homaro.

Do resume, konstateblas la socia kaj filozofia perspektivo de la juna Auld. Liaj valoroj restus konstantaj sian tutan vivon, sed circkonstancoj ja ŝanĝiĝus.

2014-06-05

Petro el la pasinteco

Antaŭ jardekoj mi akiris libron eldonitan de Sennacieca Asocio Tutmonda:

Petro: Kursa Lernolibro por Laboristoj de Norberto Bartelmes (6a eld. Paris: S.A.T., 1934. 112 p.) 1a eldono: 1925.

Krom la enhavtabelon mi enretigis du ĉapitrojn kiuj kontraŭas religion:

18. Petro lernas metion & 29. Al la kongreso

La tuta lernolibro estas didaktike maldekstra aldone al instruado de la lingvo.

Plue pri la aŭtoro: Norbert Barthelmess (Bartelmes) [OLE]


Tie vi trovos ligojn al kelkaj verkoj de Bartelmes. Cetere, troveblas interrete la jena:

Schumann

Estas interesa vidpunkto de Vinko Markov pri Petro (el Sennaciulo, oktobro 2004) ĉe la retejo de SAT.

Estas longa pritrakto hispanlingva pri Petro ĉe blogo Esperantaj Bitoj.

2014-03-11

Jewish utopian nostalgia & Esperanto in fiction: 2 reviews

This seems to be a trend in Jewish novels for a number of years now. Looking backward, reflecting on dashed hopes and lost possibilities, ideals failed or betrayed: Jewish fiction is casting Esperanto in a utopian role.  Here are my two latest reviews:

2013-12-31

Lajos Kassák, hungara avangarda laborista poeto


Dankon al Esperanto mi eltrovis ĉion, kion mi scias pri hungara literaturo. Tiel mi trovis la verkiston Lajos Kassák (1887-1967). Mi enretigis la jenajn tradukojn:

 “Laborist-portreto” de Lajos Kassák, tradukis Kálmán Kalocsay

 “Metiistoj” de Lajos Kassák, tradukis (parte?) Ferenc Szilágyi

 Fragmento el la Romano »Vivo de Homo« de Lajos Kassák, tradukis Ferenc Szilágyi

Mi havas du anglalingvajn tradukojn de lia longa, fama poemo  “La ĉevalo mortas, la birdoj forflugas” (A ló meghal, a madarak kirepülnek, 1922). Mi ŝatus legi Esperantan tradukon.