Showing posts with label marksismo. Show all posts
Showing posts with label marksismo. Show all posts

2023-12-10

Fjodor Dostojevskij en Esperanto (2)

Pri:

Korženkov, Aleksandr V. Fjodor Dostojevskij en Esperanto [prelegoteksto]. Kaliningrado: Sezonoj, 2005. Bit-eldono, 2011.

Verkite je 10 decembro 2017:

Mi legis ĉi tiun resumon pri Dostojevskij hieraŭ nokte. Korženkov mencias la tezon de Miĥail Baĥtin. Antaŭ monato mi legis Noticoj el la kelo anglalingve. Mi finlegis alian verkon — Problemoj de la poetiko de Dostojevski — antaŭ du tagoj. Ankaŭ menciiata estas Vladimir Nabokov, kiu favoris la verkon Sozio. Mi jam legis la eseon de Nabokov, kiu plejparte malŝatis la verkaron de Dostojevksij. Mi ankoraŭ dubas la aserton de Korženkov, ke Dostojevskij antaŭvidis la rezulton de 'reala socialismo', kies ideologia simileco kun Charles Fourier estus nur ia teknokratia orientiĝo.

Jen mia anglalingva bibliografio:

Dostoevsky’s Underground, Ideology, Reception: A Very Select Bibliography

2022-01-06

La Diplo 2018-2021

Temas pri Le Monde diplomatique en Esperanto. Mi kontrolis la esperantajn numerojn de 2018 tra 2021 kaj listigas ĉi tie artikolojn pri kulturaj, filozofiaj, ideologiaj, k.s. aferoj ne efemeraj,

Ĉu la ideoj sufiĉas por ŝanĝi la mondon? (Razmig KEUCHEYAN) marto 2018

Karlo Markso kaj la ekspluatado de la naturo (John Bellamy FOSTER) junio 2018

La revolucio laŭ Marc Chagall (Lionel RICHARD) julio 2018

Kion celas la mito de transhumanismo? (Charles PERRAGIN kaj Guillaume RENOUARD) aŭgusto 2018

Klasikuloj por la popolo (Anthony GLINOER) oktobro 2018 : Pri “Little Blue Books” ktp. & popolklerigo

Laŭ la spuroj de George Orwell (Gwenaëlle LENOIR) januaro 2019 : Pri Orwell & Wigan Pier

Laŭdo al la kosmopolitismo (Tom STROHSCHNEIDER) aprilo 2019

La kanibala maldekstro − universitata simptomaro (Rick FANTASIA) aŭgusto 2019 : Pri identec-politiko

La rifuzo de Sartro [Jean-Paul Sartre] (Anne MATHIEU) aprilo 2020

La revmondo de la hobitoj (Evelyne PIEILLER) junio 2020 : Pri J.R.R. Tolkien

Kakistokratio (Ibrahim WARDE) junio 2020 : Pri Alfred Jarry, Chaplin, Ionesco, k.a.

La intelekta burĝaro, hereda elito (Pierre RIMBERT) aŭgusto 2020 : Pri meritokratio

Simmel kaj la “niatempa dio” (Nidal TAÏBI) aŭgusto 2020 : Pri Georg Simmel

La Panteonon oni eniras, de ĝi oni eliras (Alain GARRIGOU) novembro 2021 : Pri enpanteonigo de Josephine Baker

Ĉe la rasradikoj (Barbara J. FIELDS, Karen E. FIELDS) decembro 2021: Pri Racecraft (Raskonstruado)

2019-04-13

Filozofieske, bloge, Esperante

1. Kiel oni difinas sciencfikcion? (Pri Io Ajn, 4 aprilo 2019)

La aŭtoro luktas pri la problemo adekvate difini la ĝenron sciencfikcian. Li dubemas pri la difino en Vikipedio; li ŝatas la difinon de Isaac Asimov. Li mencias la verkon Frankenstein de Mary Shelley, kiun pluraj fakuloj fiksas la unua sciencfikcia verko. Sed min ne kontentigas la konkludojn de la afiŝisto. Mi mem traktis ĉi tiun aferon en mia anglalingva podkasto Science Fiction, Utopia, and the End of Imagination (1) (ĉe 7:30-9:45 min) en mia programaro Studies in a Dying Culture [Studoj pri Mortanta Kulturo, laŭ esprimo de Christopher Caudwell].

2. Theodor Lessing de Dirk Bindmann (Promene, 2 aprilo 2019)

Bindmann raportas, ke li "legis malnovan libron el 1924: Al eterna paco de Immanuel Kant, tradukita de Paul Christaller. (En 2017 aperis nova eldono de Fonto.) Krom la tekston de Kant la libro enhavas ankaŭ biografieton de Kant, kiun verkis Theodor Lessing. Tio estas rimarkinda, ĉar Theodor Lessing en Germanio estis sufiĉe konata filozofo [...]".  Menciataj ankaŭ estas la verkoj de Lessing kontraŭ antisemitismo kaj reakcia germana naciismo. En 1933 Lessing fuĝis al Ĉeĥoslovakio. Tie Lessing "fariĝis la unua viktimo, kiujn nazioj murdis sur teritorio de Ĉeĥoslovakio".

3. Rolf Hochhuth: Humaneco (El „La klasbatalo ne finiĝis“), tradukis Dorothea kaj Hans-Georg Kaiser (cezartradukoj, 11 aprilo 2019)


Kaptis mian atenton ĉi tiu bildo de Theodor W. Adorno (v. nur maŝintradukitan eron en Vikipedio). Bedaŭrinde, Hochhuth malhoneste ligas Adorno kun Himmler, kaj tiu sencerbulo Kaiser same nek komprenas nek volas kompreni Adorno.

Samspece: Rolf Hochhuth: Dubo (el „Antaŭstudoj pri la etologio de la historio)

Hochhuth same miskomprenigas la ideojn de Herbert Marcuse, ankaŭ frankfurtskolano. Oni atentu, ke Hochhuth estas disputata verkisto en Germanio. (V. anglalingve Rolf Hochhuth - Wikipedia, the free encyclopedia.)

Apenaŭ ekzistas tekstoj en Esperanto de aŭ pri la Frankfurta Skolo. Jen, ekzemple, eseo pri Jürgen Habermas:
Bedaŭrinde, mankas ankaŭ sufiĉe da inteligentaj esperantistoj kaj tro abundas frenezuloj.

2018-11-26

Julian Tuwim pere de Izrael Lejzerowicz

Jen miareteje:

Dancanta Sokrato” de Juljan [Julian] Tuwim, el la pola trad. I. Lejzerovicz [Lejzerowicz]

Atentu ankaŭ recenzon de poemaro Poeziaĵoj (1956):

Pri Poeziaĵoj de Julian Tuwim de K. R. C. Sturmer (en La nica literatura revuo, 3/2, Novembro-Decembro 1957, p. 73-74)

Kvankam ĝi estas anglalingva, mi menciu ankaŭ nekonatan omaĝpoemon de la aŭstralia marksista verkisto kaj intelektulo Jack Lindsay:

The Poems Hidden in the Ghetto: to Julian Tuwim in Warsaw” [La poemoj kaŝitaj en la getto: al Julian Tuwin en Varsovio] by Jack Lindsay

2017-05-21

Gregor Benton on the proletarian Esperanto movement


I vaguely recall the name Gregor Benton from somewhere; I assume he surfaced somewhere in my erstwhile study of the history of Trotskyism. I see that he is a specialist on China and that he has published on Chinese Trotskyism, Maoism, and Chinese communism overall.

I am familiar with Jacobin magazine. In a country where the very name of Marx is taboo, Jacobin is the most widely known Marxist magazine in the country, "widely" being a relative term but at least not totally invisible among the intellectual reading public. Many years ago, when the magazine was still in gestation, at least one person involved in it was interested in interviewing me on C.L.R. James, but this never materialized.

Nobody in the USA, on the left or otherwise, cares about Esperanto, so I was quite surprised when this article surfaced in Jacobin and by which author:

"Communism in Words" by Gregor Benton

"A brief history of Esperanto, the language intimately tied to the common destiny of the working class."

I can imagine the horror of many American Esperantists to see Esperanto associated with communism in this way, though there are some who have mentioned the proletarian Esperanto movement as an historical phenomenon. Benton's father, who fought against the fascists in the Spanish Civil War, defended Esperanto to comrades who dismissed it, using the phrase "communism in words" (which I have never seen anywhere else). Gregor himself learned Esperanto and delivered a euology to his father in Esperanto for the Catalan Esperanto Association.

This is a very good article, with a good historical overview and an objective assessment, advocating Esperanto in a realistic way without hype and cultism, and even with his particular interest as a man of the left.

Benton provides a capsule summary of Zamenhof and of the Esperanto movement's history and present status, then launches into the history of the proletarian Esperanto movement and the hostility engendered in reaction to the various causes that embraced Esperanto. Benton mentions the leading international organization, Sennacieca Asocio Tutmonda (World Anationalist Association, "SAT" for short), its erstwhile collaboration with the USSR, the eventual Stalinist break with SAT, and the breakaway pro-Moscow Internacio de Proletaj Esperantistoj (International of Proletarian Esperantists).

Benton then covers the persecution of Esperantists by the Nazis and the Stalin regime and its eventual satellite regimes. (Esperanto had a significant presence before the Great Purges. I do not recall the Communist International ever endorsing Esperanto''s rival Ido, though I do remember Ido was part of the mix.) With de-Stalinization, the Esperanto movement was revived in the Soviet bloc, and its association there with the "peace movement" was a vehicle for Esperanto to thrive.

Benton also outlines the history of Esperanto in China, its early association with anarchism and communism. He mentions also the Japanese woman Hasegawa Teru (known by the Esperanto pseudonym "Verda Majo" = Green May) who was to join with the Chinese against Japanese aggression. In Maoist China, Esperanto was initially suppressed, then tolerated, then later, even while under suspicion during the Cultural Revolution, was widely used by the regime for Maoist propaganda. The Esperanto movement thrived in the post-Mao era, but its strength has vacillated.

Finally, Benton tackles the future prospects of Esperanto, with respect to the global changes that have transpired since its early days and what this means for the role and fate of the language -- in recent decades the effects of the fall of the Soviet bloc, the decreased reliance on traditional Esperantist membership organizations, and the rise of online communication. Esperanto thrives in the digital age, and the values it represents are as relevant as ever.


2016-05-25

Vojaĝo al hungara literaturo

Mi resumas mian historion kiel esperantisto rilate al mia aktuala longdaŭra projekto pri hungara literaturo en lastatempa publikaĵo:
Vojaĝo al hungara literaturo, tereno nekonata” de Ralph Dumain, en Kontakto, n-ro 271 (2016: 1), p. 12-15. La redaktoro mencias R. Dumain & hungaran literaturon ĉe p. 3 & 8.
Jen PDF-dosiero de mia eseo en bela formato laŭ apero en Kontakto.

Baldaŭ post mia esperantistiĝo en 1968, mi komencis legi beletron en Esperanto, plejparte originalan, sed ankaŭ iom tradukan. Kompreneble mi legis multajn verkojn de hungaraj esperantistoj, ankaŭ la tradukon fare de Kalocsay de La Tragedio de l’ homo de Imre Madách. El la originalaj esperantaj verkoj plej gravis al mi la verkaro de Sándor Szathmári, pro la filozofia perspektivo, pri racio / malracio kaj utopio / malutopio.

Frue en 2012 mi relegis la romanon Vojaĝo al Kazohinio de Szathmári (en la angla), en konekso kun la unua usona eldonigo de la angla traduko, por kiu mi verkis reklamtekston kiu aperis en la libro. En junio mi kontribuis al simpozio pri Kazohinio ĉe la hungara konsulejo en Novjorkurbo. En marto 2013 mi instruis seminarion pri Kazohinio en rilato kun fako Utopiaj Studoj ĉe Universitato de Novjorkurbo. De tiam mia projekto ampleksiĝis. Mi relegis Madách, konatiĝis pri aliaj hungaraj verkistoj, esploris la literaturan kaj intelektan historion hungaran, ankaŭ historion de hungara marksismo kaj sociteoria pensado. Mi konstatis, ke miacele la ŝlosila hungara verkisto esplorenda estus Frigyes Karinthy (1887-1938).

*     *     *

Mi supozas, ke Giorgio Silfer nun laŭdas min pro legado de mia eseo:

Invit' al Njugatesko premieros dum ARTE” (Esperanta Civito: (HeKo 601 5-B, 21 majo 2016)
Kiel povas okazi, ke ne hungara, sed transnacia esperantisto okupiĝas pri la temo? "Mi ne estas escepto: estas normale ke la studo pri la esperanta literaturo kondukas al Hungario, al certa Hungario. Tiurilate mi povas mencii interalie la laŭdindan laboron de Ralph Dumain en Usono" klarigas prof. Silfer.
Temas pri prezentota teatraĵo kiu interligos la hungarajn verkistojn de Nyugat kaj la esperantistajn verkistojn de Literatura Mondo:
La premiero de "Invit' al Njugatesko" okazos la 2an de aŭgusto 2016 kadre de Arta Renkonto Transnacia en Esperanto (la unua ARTE) en Budapeŝto, sub la aŭspicio de la Esperanta Civito.
Mi ja feliĉas, ke ĉi tia afero okazos. Miaflanke, mi esperas instigi konstatiĝon pri Karinthy ĉi-jare, okaze de la 100-a datreveno de apero de lia utopia novelego Vojaĝo al Faremido, apenaŭ konata en Usono kaj la anglalingvaj medioj. La 25-a de junio estas la naskiĝtago kaj de Karinthy kaj de mi.

2015-10-29

Sándor Szathmári plu (5)

Jen nove miareteje:

Szathmári Sándor: Hiába
Az uncinnátus roham” estas hungarlingva postlasita manuskripto ne tradukita. Esperanto István Mészáros resumas la aferon.

Mészáros ankaŭ Esperantigis la dorskovrilon de Hiába (Vane), la travivintaĵon el la forlasita verko kiun Szathmári prilaboris en 1932, antaŭvidante la vojfinon de stalinismo. Vi povas legi plu en Esperanto:
Mi lastatempe enretigis kelkajn malnovajn recenzojn de novelaro Maŝinmondo. Oni malofte emfazas tiel, sed Lesznai laŭdas la stilon de Szathmári en sia recenzo. La enhavo imponus al la eksteresperantista mondo. Lesznai ankaŭ prikomentas la enkondukon de William Auld. Lesznai malkonsentas la perspektivon de Szathmári ĉi-punkte:
Szathmári montras per tiuj ĉi du noveloj, kien kondukas la percepto de la izola rigardo de fizika kaj socia movoformo. La moderna filozofio jam montris, kiel granda eraro estas la intermikso de socia vivo kun aliaj malpli altaj movoformoj. Ni neniam devas forgesi, kiujn konsekvencojn tiris la naci-faŝistoj el sia ideo de la paralelo de homa vivo kun biologia estado. El tia percepto sekvas seneviteble kontraŭhumanistaj konvinkoj.
Mi supozas, kian ajn celas Lesznai, la termino "movoformo" pensligiĝus kun dialektika materiismo. Lesznai komentas nedetale pri la ceteraj rakontoj en la novelaro.

Mihály Gergely revenas kaj omaĝas al sia hejmurbo Miskolc en nostalgia memuaro Konfeso pri mia urbo pri sia juneco kaj la etoso de tiu industria hungara urbo.

Strazniczky, la hungara patro” estas amuzega satiro pri utiliĝo kaj adaptiĝo de mizera aktoro al propagandaj prioritatoj de sinsekvaj hungaraj reĝimoj.


2015-10-27

Ernest Drezen (14 novembro 1892 - 27 oktobro 1937)


Hodiaŭ estas datreveno de la mortigo de sovetia esperantisto Ernest Drezen fare de la Stalina reĝimo en 1937. Kiam mi eklernis Esperanton en 1968, mi interesiĝis ankaŭ pri interlingvistiko, do havigis al mi kaj legis la nemalhaveblan verkon de Drezen Historio de la Mondolingvo (1931, reeldonigita 1967, 1991). Post jaroj mi legis aliajn liajn verkojn Analiza Historio de la Esperanto-Movado (1931) kaj Zamenhof (1929). Eble mi akiris la verkon Skizoj pri Teorio de Esperanto (1931, reeld. 1975) sed mi ne memoras. Komence mi sciis nenion pri marksismo. Mi lernis ke Drezen estis viktimo de Stalin, sed mi sciis malmulton pri lia propra aktivado krom la skismo el SAT. Mi ne sciis tiutempe pri ia lia kompromiteco konforme al la reĝimo, kiu eventuale malsukcesis malhelpi la ekstermon de la sovetia Esperanto-movado.

La sovetia kaj komunistpartia speco de marksismo-leninismo enhavis konatajn krudaĵojn, sed oni tamen povus lerni el ĝi. Kiam mi prelegis okaze de la centjara datreveno de la Universala Kongreso en Vaŝingtono (1910) mi rekonstatis diversajn kritikojn pri Zamenhof, inkluzive de la jena:

Ernest Drezen pri la Interna Ideo de Esperantismo
  (Atentu ankaŭ la retligojn de tiu retpaĝo.)

Menciindas ankaŭ la pli ĝenerala faka intereso pri Drezen. Ekz., sovetologa studento Michael G. Smith multe esploris pri Drezen en konekso kun sia profesia fako, konsultante rusajn kaj Esperantajn verkojn. Mi helpis lin pri la Esperanta flanko, kaj en 1988 mi tradukis por eventuala publikigo lian eseon:

"Kultura Revolucio en Sovetunio: Lingvaj Reformoj kaj Esperanto, 1917-1937" de Michael Smith, trad. R. Dumain

Drezen okupis sin ankaŭ pri scienco de racia mastrumado kreita kaj nomata de Alexandr Bogdanov tektologio (anglalingve "tectology"). Mi jam afiŝis pri mia kunlaboro kun Smith:

Lingvaj reformoj & Esperanto en Sovetunio

Rigardu ankaŭ mian afiŝon Lenin, Bogdanov, Esperanto.

Mia kolego Smith agnoskis kiel mi (kaj multaj aliaj, ekz. William Auld) la imponan kreivon de la sovetiaj esperantistoj, kiujn Stalin subpremis. Smith kiel mi (kaj Auld) admiris la poeton Eŭgeno Miĥalski, kiun ni iam diskutis. Ni miris, kiel ekspliki la plezurigan vortmuzikon de Miĥalski.

2014-09-17

Hermann Häfker & William Auld pri mondhistorio

William Auld, "Mondhistorio," en Pri lingvo kaj aliaj artoj (Antverpeno; La Laguna: TK / Stafeto, 1978), pp. 189-191.

La ĝeneralaj politika kaj filozofia sintenoj de Auld estas konataj de liaj plej fruaj poemoj en Esperanto. Mi ne memoras detalajn aŭ teoriajn pritraktojn de socipolitikaj aferoj; ne surprize, ĉar kiel verki tiurilate al esperantista legantaro? Do la eseo de Auld pri mondhistorio estas, aŭ ŝajnas, malkutima je Auld.

Auld trovas ke teoriaj sintezoj pri la fenomeno historio maloftas. La plej famaj estas Marx kaj Arnold Toynbee. H. G. Wells ne estas taŭga kandidato: en Wells mankas filozofia profundo, troveblas nur disaj supraĵaj faktaj observoj. Partaj sintezoj trovas je Gordon Childe kaj Oswald Spengler. Do, Auld prezentas pensistojn maldekstrajn kaj dekstrajn, sed ne montras elektemon. Li emfazas ke ĉiu interpreto estas elektema.

Auld favoras la idearon de Hermann Häfker, kiu verkis krokodile pri filmteorio sed verkis originalan libron en Esperanto pri la historio, t.e. Jarmiloj pasas (1931). Auld citas el Häfker: en historiografio troveblas streĉemo inter faktaro kaj idearo. Pri li Auld konkludas:

Laŭ mia prijuĝo li montriĝas kiel liberala, piema, agnostika socialdemokratulo--kaj tio ŝajnas al mi, persone, ne malbona starpunkto por historia sintezo: speco de meza pozicio, kiu evitas la ekstremojn.
Nu, Auld komprenas la problemojn, sed ĉi tie lia starpunkto tro similas al tipa brita filistreco (trovebla ankaŭ ĉe Wells), se sen la kutima kuna kontraŭfilozofiemo.

Sed eble Auld ankaŭ rememoras la filistran, dogmeman praktikon de sovetia marksismo (kiu disvastiĝis tra la Komunistaj partioj de la mondo), kies ideojn ties adeptoj eĉ ne komprenis: Auld rimarkigas tion en sia eseo pri Eŭgeno Miĥalski, Pasio-pasivo. Sed kiel konceptigi la rilaton inter teoria konstruo kaj empiriaj faktoj? Nu, en ĉiu scienco, teorikonstruado progresas per idealigo: simpligo al konstruado de modeloj kiuj poste kompleksiĝas, procedo kiu aplikeblas ankaŭ al malpli "sciencecaj" fakoj. Kompromiso en teoriaj aferoj kiu evitus "ekstremojn" obstrukcias progreson.

Do min ne feliĉigas ĉi tiu eseo, sed informo pri la ekzisto de Hermann Häfker estas por mi novaĵo, iam esplorenda.

2014-06-16

Brecht & Daoismo

Jen:

Legendo pri la kreiĝo de la libro Taŭtekingo dum la elmigrado de Laŭzio de Bertolt BRECHT, elgermanigis Rikardo ŜULCO, en El Popola Ĉinio 1991/3, p. 37

Oni povus kompari ĝin al anglalingva traduko:

Legend of the Origin of the Book Tao-Te-Ching on Lao-Tsu's Road into Exile (1938)

Walter Benjamin interpretis ĉi tiun poemon. Esperanta traduko ne ekzistas, sed jen anglalingva:

Walter Benjamin on Bertolt Brecht's Lao Tzu

Tie troveblas ligoj al aliaj anglalingvaj eseoj pri la utiligo de daoismo fare de marksisto Brecht.

Ŝulco citas libron Antikvaj Filozofoj de Ĉinio, de Hoŭ Ĝjŭeljang, tradukita el la ĉina (Pekino: Ĉina Esperanto-Eldonejo, 1988), p.19. Mi enretigis du ĉapitrojn:

Ateisto Fan Ĝen

Drinkema kaj Frenezuma Filozofo Ĵŭan Ĝji 
 

2014-06-03

Ladislav Podmele / Jiří Karen

Mia konatiĝo kun Ladislav Podmele okazis per lia aliĝo al Ateista Tutmonda Esperanto-Organizo (ATEO), faka asocio kiun mi kunfondis en 1987.

Tiutempe aktivis Filozofia Asocio Tutmonda kaj aperis ties revuo Simpozio. Tie mi trovis:

"Pri Falsa Konscio kaj Mistifiko" de Ladislav Podmele (Simpozio, n-ro 3, marto 1984, p. 26-29)

Podmele estas konata kiel poeto, en la ĉeĥa kaj en Esperanto, sub sia plumnomo Jiří Karen. Jen bazaj informoj kaj omaĝpaĝo:


Jiří Karen - Vikipedio

Jirí Karen (OLE)

Jiří Karen (1920-2000) 

Jen detala nekrologo: Forlasis nin poeto Jirí Karen (Starto 3/2000 (194))

Podmele/Karen aktivis pri aliaj planlingvaj projektoj. Unu estas variaĵo de Interlingvao. Alia estis interslava planlingvo Mežduslavjanski Jezik. Jen pluaj informoj en la angla lingvo:

Pan-Slavic Language

(Tiuteme rimarku ankaŭ esperantido Neposlava.)

Jen tre interesa, legenda pritrakto fare de Probal Dasgupta tiesbloge, kiu poste aperis en Beletra Almanako #19:

Mukur: _Flugilhava ŝtono: la poezio de Jiří Karen

 

2013-09-02

Konsumismo de protestado

Konsumebla kontestado por la mezaj klasoj de Pierre RIMBERT, Le Monde Diplomatique en Esperanto, majo 2009.

Jen malnova artikolo pri la alimondisma movado, sed ĝi restas interesa pro la koncepto de varigo kaj mezklasigo de kontraŭkapitalismaj, kontraŭsistemaj movadoj. Tio implicas ankaŭ la asimiladon de socia kritiko kaj socia teorio al la kulturindustrio (termino de Theodor Adorno).

Car mi jam blogis pri Paul Nizan, mi citas la jenan referencon, ne nepre por konsenti:

Kiel signo de intelekta distingiĝo, la kapablo supermeti la poron kaj kontraŭon, kontraŭmeti kleran bibliografion (prefere la sian) al politika argumento, eĉ „pensi kontraŭ sin mem”, montras la malemon de parto de la mezaj klasoj partopreni en la tranĉeoj de la socia milito se ne temas pri iliaj propraj interesoj. Tiu sinteno, samtempe kun la emo engaĝiĝi por malproksimaj kaj malavaraj aferoj, troviĝas aparte enradikiĝinta ĉe la artistoj aŭ ĉe la universitatanoj, kiujn Paul Nizan denuncis en 1932 en La gardhundoj.
Krom afiŝoj ĉi-bloge, vidu ankaŭ:

Misio de la Filozofo de Paul Nizan

2013-08-18

Ludwig Feuerbach ne en Esperanto

Estas mirinde, ke mi ne povas trovi ajnan verkon de Feuerbach en Esperanto. La tezoj de Marx pri Feuerbach ekzistas en esperantaj tradukoj, sed ne Feuerbach mem. Ĉu Feuerbach troveblas en via nacia lingvo? Kiuj verkoj?

Ludwig Feuerbach - Vikipedio

La fama tezaro de Markso estas trovebla libroforme:

Tezoj pri Fojerbaĥo, Principoj de komunismo kaj aliaj tekstetoj de Karlo Markso, Frederiko Engelso; tradukis el la germana Vilhelmo Luterman.  

Markso kritikas la mankojn de Feuerbach (kiu lin dum temo inspiris) rilate al socia teorio, limo de ĉiuj Junhegelanoj, kiuj kritikadis religion kaj politikon sed ne penetris sub la tavolon de la ideologiaj superstrukturoj de la socio. Sed ĉi tie oni ne trovos la riĉaĵojn de Feuerbach pri la motivoj kaj trajtoj de religioj kaj superstiĉoj.

Jen mia bibliografio de verkoj en kaj pri Feuerbach en la angla: Ludwig Feuerbach.

2012-12-15

Nikolao Gudskov pri antikva-greka filozofio

La ofte trovata frenezeco en Esperantujo troviĝas ankaŭ ne malofte inter tiuj esperantistoj kiuj ankaŭ ambicias roli kiel filozofoj. Estas diversspecaj tipoj de filozofia literaturo en Esperanto: tradukoj, popolklerigaj verkoj, historiaj resumoj, kaj originalaj verkoj. Aliokaze mi komentos pri la tuta gamo. Ĉi-foje mi reliefigas analizan historian originalan verkon, kiu estas vere leginda:

Gudskov, Nikolao. Kiel la Homo Ekis Pensi: Eseoj pri la Helena Filozofio. Moskvo: Impeto, 2012.

Ĉi estas tiom serioza, perspektiva, detala pritrakto de la temo, ke mi inkluzivas ĝin en mia nova anglalingva bibliografio interalie pri la sociologio de antikva-greka filozofio:

Greek Philosophy, the Scientific Revolution, Abstraction, Phenomenology, & the Money Economy: Selected Bibliography 
[Greka filozofio, la scienca revolucio, abstraktado, fenomenologio, & monekonomio: elektita bibliografio]

Jen rilata eseo de Gudskov:

Ĉu Taleso estis la unua, aŭ forgesitaj “Sepoj”?, Teleskopo, #1, 2009

Oni pretendas nuntempe pensi tutmonde pri filozofio, sed fakte tio estas ideologia trompo laŭ modo tutmondiga/novliberalisma/postmodernisma. La interagado de lingvosferaj, naciaj, skolaj kaj ideologiaj intelektaj tradicioj restas problemo ne adekvate ekzamenata. Ĉi tio estas pensenda afero en la krokodila makrosocio kaj inter la esperantista intelektularo.

En la verko de Gudskov percepteblas la plej bona influo de la sovetia historiografio de filozofio, kiu estas preskaŭ tute nekonata kaj ne facile konebla en Usono kaj ŝajne estas forigita el la historia memoro. Perspektivo el historia materiismo estas fakte tre utila kontribuo al kompreno de la historio de filozofio kaj ne estas perspektivo el kiu oni instruas filozofion en Usono. (La eroj kaj aŭtoroj en mia menciita anglalingva bibliografio ne estas vaste konataj.)  Do eble taŭgas ke Esperanto ĉi-kaze estu medio ne nur de interlingva kaj internacia sed ankaŭ de intertradicia komunikado.

2012-10-24

Lukács & tragedy / tragedio (2)

I still need a translation from Lukacs' 1955 Hungarian essay on Imre Madach's The Tragedy of Man.

I succeeded in getting someone to translate from German an extract on Hungarian drama from an early work by Lukács. The German and the English are now on my web site:

I also digitized the choicest philosophical passages from a famous 1910 essay in Soul and Form:

The Metaphysics of Tragedy: Excerpts by Georg Lukács

Though this is not related to the theme of tragic drama, note again my uploaded essay by Lukács in Esperanto translation on the counterrevolutionary reaction to the 1919 Hungarian Soviet Republic:

Kontraŭrevoluciaj fortoj dum la hungara proletara diktaturo de György Lukács
[Counterrevolutionary Forces during the Hungarian Proletarian Dictatorship]

I cannot find this in English. There are a couple British anthologies of Lukács' political writings I have not seen. But in the familiar anthologies, nothing: Tactics and Ethics would have been the place to find this piece.

So we continue to fight the language barrier as we pursue our scholarship.

2012-10-18

Lukács & tragedy / tragedio (1)

The following quotation is excerpted from an excerpt from Lukács' early work on modern drama translated into English in 1968. This translation does not mention Imre Madách; the complete German text does. But here you will find background on Lukács' view of tragic drama from this period.

On the historical transition from the logical structure of traditional drama based on a presumed metaphysical/social order to the logic of individualism in modern drama:

“Artistically this all implies, in the first place, a paradox in the dramatic representation of character. For in the new drama, compared to the old, character becomes much more important and at the same time much less important. Our perspective alone determines whether we count its formal significance as everything or as nothing. Even as the philosophies of Stirner and Marx are basically drawn from the same source, Fichte, so every modern drama embodies this duality of origin, this dialectic out of the life that gives it birth. [….] Character becomes everything, since the conflict is entirely for the sake of character’s vital centre; for it alone and for nothing peripheral, because the force disposed of by this vital centre alone determines the dialectic, that is, the dramatic, quality of drama. Conversely, character becomes nothing, since the conflict is merely around and about the vital centre, solely for the principle of individuality. Since the great question becomes one of to what degree the individual will finds community possible, the direction of the will, its strength, and other specifics which might render it individual, in fact, must remain unconsidered. Thus—and the essence of the stylistic problem is here—character is led back to more rational causes than ever before, and becomes at the same time ever more hopelessly irrational.” [p. 435]
SOURCE: Lukács, Georg. “The Sociology of Modern Drama” [1909/1911? - excerpt from Entwicklungsgeschichte des modernen Dramas], translated by Lee Baxandall (1965), in The Theory of the Modern Stage, edited by Eric Bentley (London: Penguin Books, 1968), pp. 425-450.

2012-09-26

Trotskyism & Esperanto in the 1930s

I remember initiating this project, but I forgot about this letter to the editor, which I recently stumbled upon online:

Ralph Dumain: Letter - Trotskyism and Esperanto, Revolutionary History, Vol. 7 No. 4, Winter 2000–2001

Even less do I remember this response, and I wonder if I ever read it:

Ron Lynn: Letter - Esperanto and the Left, Revolutionary History, Vol. 8 No. 1, Summer 2001

The print quality of these bulletins is so bad, OCR is impossible. The documents would have to be retyped or simply scanned as images. In fact, I enlisted someone to do the scanning but the project only got this far:

La Permanenta Revolucio. No. 3 (1935), 12 pages

This is an interesting piece of left history and Esperanto history that has completely dropped out of historical awareness. I must return to this project one day.


2012-09-25

G. M. Tamás pri dekstrisma putro en Hungario

G. M. Tamás ne estas vaste konata en la anglofona mondo, sed pluraj eseoj kaj intervjuoj estas haveblaj en la angla. Plej gravas lia teorio de postfaŝismo, kiu aplikeblas vaste, ankaŭ pri Usono. Troveblas rekoneblaj trajtoj: faŝismigo de socio kadre de formala demokrata politika strukturo kaj historia renverso--malvastigo de civitaneco kaj legitimeco de homrajtoj.  Nu, jen artikolo en Esperanto, pri Hungario specife:

Hungario, la laboratorio de nova dekstrularo
 Le Monde Diplomatique en Esperanto, 1a februaro 2012

Michel Onfray pri Albert Camus recenzita

Mi blogis pri Michel Onfray anglalingve . . .

Michel Onfray @ Reason & Society

. . . eĉ pri Onfray en Esperanto:

Michel Onfray in Esperanto

. . . kaj blogis en Esperanto ĉi-bloge antaŭe jam kvar fojojn. Oni trovas artikolojn en Le Monde Diplomatique en Esperanto fojfoje.

Jen plua:

La lasta nova filozofo de Jean-Pierre GARNIER
Le Monde Diplomatique en Esperanto, 1a marto 2012

Temas pri negativa recenzo de L’Ordre libertaire: La vie philosophique d’Albert Camus de Onfray (Flammarion, Parizo, 2012).

En la manpleno de jam aperintaj anglalingvaj recenzoj kiujn mi legis, troveblas adoraj aŭ negativaj komentoj. Sed ĉi tiu recenzo detale kritikas la filozofion kaj asertojn de Onfray, kritikojn nevideblaj en la anglalingvaj recenzoj. Mi jam skeptikis pri Onfray, do mi pretas kredi la recenzon de Garnier. Mi supozas, ke finfine en anglalingvujo ni vidos.

En la franca:



2012-09-19

133 tagoj de la Hungara Sovetrespubliko (4)

Jen novelo rilate al la temo de la 133 tagoj de la Hungara Sovetrespubliko, el Hungara Vivo, 19a jaro, n-ro 1 (83), 1979:

Tavoligo kaj disigo” de Gyula Hernádi, tradukis Vilmos Benczik [14-15]

Do, krom la enkonduko de Vilmos Benczik, nun ĉiuj rilataj enhavaĵoj el ĉi tiu numero estas enretigitaj.

Kaj ne forgesu:

Cent tridek tri tagoj: historia skizo de hungarlanda proletara revolucio. Leipzig: Ekrelo, 1930. 141 p.

Mi ne posedas ekzempleron de la libro. Mi ricevis skanaĵojn de alia esperantisto, do mi dubas, ĉu mi aldonos al la eroj jam enretigitaj.