Italo Calvino en Esperanto (4)

“Fantasto, realo kaj medito”: recenzo de La kosmokomikoj kaj Palomar de Italo Calvino kun biografiaj informoj, de Carlo Minnaja, en La Ondo de Esperanto, 2024, №1 (319).

Italo Calvino en Esperanto (3)

Palomar (1983), romano de Italo Calvino esperantigita de Nicolino Rossi, eldoniĝis de Itala Esperanto-Federacio (Milano, 2023, 96 paĝoj). La unuaj dek paĝoj estas libere elŝuteblaj.

Troveblas la "Enkonduko de la aŭtoro" kaj komenco de: 1. La ferioj de Palomar: 1.1. Palomar sur la plaĝo: 1.1.1. Legadi ondon.

La kosmokomikoj (1965) konsistas el 12 "pra-universaj sciencfikciaj rakontoj" de Italo Calvino, estas esperantigita de Nicolino Rossi kaj eldonita de Itala Esperanto-Federacio (Milano, 2023, 108 paĝoj). La unuaj dek paĝoj estas libere elŝuteblaj. 

Troveblas la "Antaŭparola prezentado" kaj la komenco de la rakonto "La distanco de la Luno".

Italo Calvino en Esperanto (2)

La 19-a de septembro estas la datreveno de la morto (en 1985) de la itala verkisto Italo Calvino (1923-1985). Mi jam afiŝis pri la afiŝo de Antonio De Salvo antaŭ jaro. Ĉi-jare li refoje afiŝis:

Italo Calvino (19 Septembro 2018)

Ĉi-foje li republikigas la rakonton “La pecora nera” (La nigra ŝafo), en la itala kaj en sia traduko al Esperanto (aperinta en: Carlo Minnaja, Eugenio Montale kaj aliaj liguriaj aŭtoroj, Eva, Venafro 2013, p. 155-156).

Italo Calvino en Esperanto

Mi dum jardekoj familiaras pri la verkaro de Jorge Luis Borges, sed itala verkisto inspirita de Borges estas nova sperto por mi. Temas pri Italo Calvino (1923-1985). Malfacilas priskribi la strukturon de liaj fikciaĵoj; multajn oni nomus postmodernismaj aŭ metafikciaj.

Nu, mi kaptis la okazon por libroklubo legi la romanon Se una notte d'inverno un viaggiatoren (1979) en anglalingva traduko, If on a winter's night a traveler (1981) [= Se en vintra nokto vojaĝanto]. Ĝi estas unika, genia verko, ankaŭ malsimila kompare al la strukturoj de rakontoj de Borges. La ĉefrolulo estas Vi, la leganto, kaj la ĉefa temo estas la karaktero de legado; aldone, la eskapema rilato de la aŭtoro kun la teksto kun la eldonejoj kaj reproduktado de libroj kun Vi kaj aliaj legantoj kiel interpretantoj. Sed ĉi tio ne estas teda, gurdita avangardaĵo. Kiel leg-aventuro ĝi legiĝas kiel detektivromano.

La romano komenciĝas. Vi tenas en la manoj ĵus eldonitan romanon de Italo Calvino kun titolo Se en vintra nokto vojaĝanto. Vi legas detale kiel vi tenas la libron kaj poziciigas vin prepare al komenco legi. Vi konstatas, ke via ekzemplero estas fuŝaĵo: nur komenca parto de la teksto de Calvino estas ene; iel miksiĝis en via ekzemplero komenco de alia romano de alia, fremdlanda aŭtoro, kaj pri la originala lingvo vi malcertas; eble ĝi estas pola: Ekster la urbo Malbork de Tazio Bazakbal. Do vi revizitas la librovendejon kun via fuŝita ekzemplero, kaj tie vi renkontas Legantinon, Ludmilla, kiu spertas la saman problemon. Vi gajnas ŝian telefonnumeron. Ŝi estas voranto de romanoj, unu post alia. Kiam vi telefonas, vi atingas ne ŝin, sed ŝian fratinon Lotaria, kiu estas profesoro pri literaturo kiun interesas klasifikado kaj teoriumado sed ne verkojn mem, tute male ol ŝia fratino.

Nu, la ĉaso daŭras. Vi la leganto serĉas kompletajn tekstojn de romanfragmento post fragmento kiujn vi trovas en via serĉado tra dek diversaj romanoj de diversaj ĝenroj de diversaj aŭtoroj en diversaj landoj tradukitaj eble fraŭde de nefidinda tradukisto. Sed ĉiupaŝe via serĉado frustriĝas. Vi serĉas Ludmilla ankaŭ pro amora intereso. Kaj fine .....

La necerteco de rilatoj inter verkoj kaj diversaj kaj diverstipaj roluloj pri verkado, tradukado, eldonado, disdonado, cenzurado, interpretado pensigas ankaŭ pri la komprenrilatoj inter homoj. La komplekseco kaj lerteco de la konstruo de ĉi tiu romano superas ajnan ne-beletran postmodernisman teorian traktaĵon.

Nu, poste mi faris pluan esploron anglalingve, do .....

Italo Calvino: A Select Bibliography

Do kio en Esperanto? Bonŝance estas afiŝo de Antonio De Salvo je 19 Septembro 2017 ĉe blogo Esperanto-vivo:

Italo Calvino

Troveblas tie informoj pri tradukoj de Calvino en Esperanto, ankaŭ la rakonto Apologo sull’onestà nel paese dei corrotti = Apologo pri honesteco en la lando de koruptitoj en la itala kaj en Esperanto.

Vilmos Benczik, postmodernisto?

Pri: Vilmos Benczik, "La esperanta literaturo tra la lupeo de kelkaj lingvoteorioj kaj literaturkonceptoj," ESPERANTOLOGIO / ESPERANTO STUDIES, EES Kajero 5, 2011 / Issue No. 5, p. 37-59.

Dum la sovetia epoko Vilmos Benczik estis motoro de multa esperantista literatura aktivado, kaj interpretis aferojn laŭ marksisma modelo. Sed plurajn jarojn post la fino de tiu epoko, li verŝajne tute forgesis marksismon kaj estas kaptita de la idearo de Jacques Derrida. Li eĉ pensas ke ties lingvoteorio (kiu, notu, havas nenian lingvosciencan subtenon) instigas pli favoran teorian sintenon al Esperanto kaj ties literaturo. Mi deprimiĝas legante ĉi tiujn absurdaĵojn.

Black Steampunk / Negra Vaporpunko

I have no investment in steampunk as a lifestyle/subculture or as a literary/artistic genre, but I do think it is a significant phenomenon and symptomatic of our time. It is the futurism of the past, and that it should surface as a recognizable phenomenon and be named in the present is probably not accidental. (Of course there were manifestations of steampunk long before it became a category, but I’m referring to its emergence as a conscious movement.) Why now the futurism of the past?

The fantasy future of unlimited possibilities coexists, even as it did a century ago, with the fantasy of a terminal disaster much closer to realization. The contours of futurism have already been mapped out. Not only do we live in an alleged postmodern age, but we live in a combinatorial age, and a retrospective age. Our society has already reached the peak of real abstraction. We look backwards toward origins, reevaluating the past, the present, and the path taken in between.

Steampunk matters, I think, because the tangible origins of science fiction, of futurism, and of what has been constructed throughout the twentieth century, is really the nineteenth century. Science and technology as well as the projective imagination reached a critical point in that century, and so, rather than with foraging, pastoral, agricultural, feudal, mercantile, or emergent industrial society, the future originates in the nineteenth century.

Steampunk, with its odd mixture of futurism and the quaint and outdated Victorian aesthetic, combines and naturally merges with the parallel genre of alternate history, which itself could be considered the fantasy counterpart of the historical novel, which has also taken on a new flavor in recent decades. And this retrospective consciousness is also a reflexive consciousness. We are already aware of fundamentally changed assumptions in contrast to those of the 1940s, ‘50s, ‘60s, and ‘70s, so when we look back more than a century, we are not just trying to recreate a bygone era but to be aware of its presuppositions, and from there postulate alternate histories.

(This retrospective consciousness enters into historical Jewish fiction as well, which is where Esperanto now shows up as one of those utopian possibilities of a long-lost era. But Esperanto and Volapük show up outside of Jewish preoccupations as well.)

Of course, any subculture can end up as yet another thoughtless, escapist refuge. There is no novelty left in subcultures, though of course creativity can be found anywhere. Still, this awareness of the ability to manipulate cultural codes has many twists. And so there is not only steampunk, but there is black steampunk, as there is already Afrofuturism, another conceptual category constructed many decades after its manifestations appeared in practice.

Which brings me to black steampunk. Maybe, in the spirit of retro, it should be called Negro steampunk. In any case, here are some manifestations of said orientation.

Beyond Victoriana

State of Black Sci-Fi 2012: Why I love Steampunk!
Balogun, 23 Jan 2012

The State of Black SF 2012: Why I love Steampunk 
Valjeanne’s Blog, January 24, 2012

Guest Post: Steampunk/Alt History Week
Living in Color by Tanita Davis
SFWA Blog, December 23, 2010

The Intersection of Race and Steampunk: Colonialism’s After-Effects & Other Stories, from a Steampunk of Colour’s Perspective
By jha
Racialicious (blog), June 24, 2009

Do Goggles Block the Sun? Steampunk in Africa
Clay and Susan Griffith
Tor.com, Oct. 28, 2010

Steampunk Webcomic Set in Africa
By Manny, Steampunk Costume, June 11, 2010

Africa: "Steampunk Values." Bushpunk Slums
Bombasticelement.org, November 22, 2010

African Empires
By G. D. Falksen
Steampunk Fashion, June 30, 2009

Steampunk Author Balogun Oyabode Abeegunde Writes Harriet Tubman as an Extraordinary Gentlewoman!
Alicia McCalla, December 5, 2011

Interview with the African American Steampunk Author of "Moses: The Chronicles of Harriet Tubman"
Yahoo group discussion, Dec. 6, 2011

Steampunk: What it is, why I came to like it, and why I think it’ll stick around
The Clockwork Century, August 8, 2009

Books: Yet Another Ramble About Steampunk Romance
The Fancy Reader, Dec. 12, 2011

African steampunk merchandise
Etsy

Esperantistoj, iam mi tradukos miajn cerbumaĵojn pri vaporpunko al Esperanto. La temo rilatas al Esperanto pro la apero de Esperanto en historiaj kaj ukroniaj fikciaĵoj, kaj pro la fakto ke Esperanto estas samtempa kun la vaporpunka erao. Legu miajn antaŭan afiŝojn pri vaporpunko kaj ukronio.

Steampunk / Vaporpunko & Esperanto

Mi jam menciis . . .

League of Steampunk Esperantists (GVE), ero de The Steampunk Empire (La Vaporpunka Imperio).

Jen aliaj ligoj:

Steampunk in Esperanto (Ĉe la Koro de la Tero) 
by Marquis de Montcalm on March 3, 2011

The value of Esperanto to the Steampunk Crossroads?
by Leane Roffey Line on February 6, 2011

Multiculturalism for Steampunk: February is the Great Language Learning Challenge! *fanfare*  
January 24, 2011

Successes, News and Other High-Fives for SlugTribers 
The Slug Tribe, Summer-Winter 2011-12

"N'Gasta! Kvata! Kvakis!" I found Esperanto in Skyrim!
Tia Marie, February 08, 2012

Cândido Ruiz's Page
 
1ºEvento Steam
Video

R. Cândido Ruiz's Gallery
Ipernity

Teknoviktoriano 
Diskuto, novembro 2011

Enrique Gaspar y Rimbau: "El anacronópete" — The First Time Machine / La Unua Tempomaŝino

Do you think there is some tacit affinity connecting landmark events of 1887? 1887 saw many firsts, including the first appearance of Esperanto, Sherlock Holmes, and the time machine (not the novel or story by H.G. Wells). Read all about it:

Enrique Gaspar y Rimbau: El anacronópete — The First Time Machine

Anacronópete estas hispana neologismo kiu signifas "tiu kiu flugas kontraŭ tempon". Finfine anglalingva traduko aperos en 2012.

En 1887 aperis ne nur Esperanto sed ankaŭ Sherlock Holmes kaj la unua fikciaĵo pri tempomaŝino. La plejparto el miaj referencoj estas en la angla, sed rigardu ankaŭ la Esperantajn retligojn:

Enrique Gaspar y Rimbau: El anacronópete — La Unua Tempomaŝino

Poste aperis la koncernaj verkoj de H. G. Wells: novelo La Tempovojaĝantoj (1888) kaj romano La Tempo-maŝino (1895). Patafizika eseo "Kiel Konstrui Tempomaŝinon" de Alfred Jarry aperis en 1899.

Troveblas multaj studoj pri la intelekta kaj socia kunteksto de la verko de Wells. La furoro de la kvara (spaca) dimensio en la 19a jarcento—ne nur en matematiko sed ankaŭ en amaskulturo, ekz. fikcio kaj spiritismo—estas bone konata. Historiistoj pri sciencfikcio kaj pri scienco pritraktis la tempvojaĝan koncepton. Eble en tiu literaturo troveblas studo pri tio, kiel kaj kial la konceptoj de tempomaŝino kaj de la tempo kiel kvara dimensio aperis tiutempe.

Estas nuntempa emo nomi nian epokon postmodernisma. Kombinismo elstaras ne nur en la amaskulturo de la nuno, sed ankaŭ en intensa retrorigardado al la kultura pasinteco kaj ties antaŭsupozoj. Eble tial Esperanto aperas kiel temo en pluraj lastatempaj histori-romanoj—kaj en la angla lingvo! Do angla traduko de la unua fikciaĵo pri tempomaŝino des pli bonvenigendas.

Ars combinatoria in contemporary art & literary theory & practice

Here is a sampling of recent projects in the visual arts, literary creation, literary and cultural theory incorporating ideas from the legacy of the ars combinatoria.

Jen kolekteto de lastatempaj projektoj de arto, literaturo, kaj kulturteorio (per legaĵoj anglalingvaj) kiuj utiligas la intelektan heredaĵon de ars combinatoria.

Orderly disorder: post-human creativity
Dr. Rolf Hughes

On the 'death of the author', 'metacreation', emergence, creativity, complexity. Opposes the Romantic, creative individual to the ars combinatoria of these post-humanist conceptions.

Spring Cleaning: from Bad to Rotten Words Project
Lulú De Panbehchi
Ars Combinatoria Project, Dr. Artur Matuck
May 5th, 2009

Combining Llull, Oulipo, Lyotard, et al in the Internet environment.

On the Dissolution Through Sameness in Emptiness In: Decodierung:Recodierung, Triton Verlag Wien, 2000.
Toni Kleinlercher

On literary forms inspired by Llull, Leibniz, etc.

Between a Creative Scotland and a Cultural Scotland: Pat Kane chapter for 'Radical Scotland: Arguments for Self-Determination
Thoughtland (blog), 11 March 2011

On the question of "creative industries" in Scottish cultural policy. The ideas of Paulo Virno are referenced, apparently pertaining to the vacillation between indeterminate, chaotic nature of human experience and the retreat to stereotypical formulae, i.e. "reaction-halting behaviours, obsessive tics, the drastic impoverishments of the ars combinatoria".

Ars Combinatoria at Transmediale
Jonathan Gray, 7 February, 2011

Ars Combinatoria (Transmediale)

Inspired by Leibniz, "The Ars Combinatoria project is about creating new works with public domain or openly licensed images, sounds and texts. it was launched at Transmediale in 2011 by Jonathan Gray and Adam Green."

Leibniz’s Funny Thought
Jonathan Gray, 30 August, 2009

Inspired by Leibiz's conception of "knowledge theater". ". . . Leibniz’s idea for a ‘new sort of exhibition’ is laid out in a short piece from 1695 called Drôle de Pensée, or ‘a funny thought’, which was written after he saw a machine which ‘walked on water’ at an exhibition in Paris."

Ars Combinatoria
Jens Hoffmann

On the German artist John Bock.

Atencoj kontraŭ Klerismo

Jen artikolo en Le Monde Diplomatique en Esperanto (decembro 2010):

Kleriĝokontraŭuloj ĉiulandaj... de Zeev STERNHELL

Notu la terminon Kleriĝo, kiun oni plej ofte tradukas per Klerismo (angle: Enlightenment). 

La aŭtoro reliefigas la multflankan atencon fare de reakciuloj kontraŭ la valoroj de Klerismo, t.e. kosmopolitismo, individuismo, racio, universalismo, sekularismo, modernismo, Ĉi tiu fenomeno estas tute evidenta, sed estas bone legi resumon en Esperanto. 

Anti-Americanism as radical chic, voluntary association, & Esperantists

INDUSTRIAL MODERNITY AND ITS ANTI-AMERICANISMS
Claudio Véliz

This is a stereotypical anti-leftist (and perhaps anti-rightist as well) tract, but I mention it because it mentions Esperanto:

The problem is that good laws efficiently and fairly administered, successful voluntary organizations, clubs and neighborhood or national associations of patchwork quilters, skiers, anarchists, vintage car collectors, socialists, orchid growers, bungee-jumpers, ornithologists, mountain climbers, cake-decorators, and Esperanto speakers, as well as the immensely civilized civic and political ambit that enables all these diverse activities to prosper, are not readily exportable and certainly lack the visibility and undemanding acceptability of, say, blue jeans, rap, skate boards, baseball caps, exposed navels, poker, tattoos, soft drinks, hamburgers, Broadway musicals, jazz, chewing gum, breast implants, skyscrapers, basketball, hot dogs, and the Internet.

Steampunk / Vaporpunko

First, introductions via Wikipedia & Vikipedio. While I have encountered manifestations of what is now called Steampunk, the term--the named genre--is new to me. Back in the 1960s I watched the TV series The Wild Wild West, an obvious precursor or example of the genre. (And, a few days ago, I made it halfway through the ineptly executed film The League of Extraordinary Gentlemen.) Someone had to name the confluence of science fiction, the historical novel, and alternate history scenarios into a single concept. It's a new focal point for elements that are not so new. Yet I suspect it fits into the self-reflexive character of our time.

I wrote about the increasing profile of self-referential cultural artifacts in a 1993 essay:

Cultural Sophistication and Self-Reference on American Television: Seeds of Hope?

Owing to the acceleration of social and cultural change, it becomes obvious how drastically basic social assumptions are different now than from decades past, which has long been a device pursued by TV series, most recently the runaway hit Mad Men. Also, I've long held the view that all the avant-gardes have done their work, that we have reached the end of the line, and what's left to us is retrospective engagement, combined with a recombinant orientation towards cultural elements, also a long-standing feature of avant-gardes. Combining all this with alternative history, it makes sense that writers would add to the mere possibility of alternative outcomes for critical historical/political events (the Civil War, World War II, assassinations of heads of state, etc.) alternative technological, cultural, and aesthetic developments, as an extension of a retrospective, self-reflexive orientation. This becomes yet another manifestation of an all-encompassing artistic ars combinatoria.

Given that the Steampunk era coincides with the rise of artificial languages as a mass social phenomenon, I would naturally be interested in the intersection of Steampunk with Volapük and Esperanto, and less likely, other artificial languages.

I have already blogged about Andrew Drummond's novel A Hand-Book of Volapük, which is in the neighborhood of steampunk, a genre admired by Drummond. See An interview with Andrew Drummond (2006).

Note also Michael Chabon's popular Yiddish Policemen's Union, which also pays homage to Zamenhof and Esperanto. See The Grad Students Who Mocked Michael Chabon's Science Fiction by Charlie Jane Anders.

Volapük is featured also in Spook Country by William Gibson, godfather of cyberpunk.

But here's the pay-off for you super-nerds: you can join . . .

League of Steampunk Esperantists (GVE), a unit of The Steampunk Empire.

Jacques Bouveresse pri Noam Chomsky

Noamo Ĉomski kaj liaj kalumniantoj de Jacques Bouveresse, Le Monde Diplomatique en Esperanto, 1a majo 2010.

Bouveresse estas filozofo el la analiza skolo, malsame ol la francaj filozofoj plej konataj en anglalingvaj landoj. Estas aliaj artikoloj liaj en La Diplo. 

Mi blogis pri Bouveresse ankaŭ anglalingve:

Paul Valéry, Jacques Bouveresse, Theodor Adorno

Esperanto USA 2010 Kongreso (2B): Pluaj komentoj pri prelego de Humphrey Tonkin

Rimarku, ke mia raporto pri la prelego de Humphrey Tonkin pri "Esperanto en la Nuna Mondo" estas sufiĉe diplomateca. Fakte, mi estas multe pli cinika. Komente ĉe la prelego, mi menciis iom el mia skeptikemo, ekz. citante mian sperton de usonaj esperantistoj en la antaŭa usona kongreso en Vaŝingtono en 1987, kiam pluraj usonaj esperantistoj esprimis la saman dekstran tendencon pri hispanlingvanoj en Usono kiel aliaj usonanoj. Mi asertis, ke estas absurdaĵo supozi ke usonaj esperantistoj havas ajnan intereson pri "lingva diskriminacio."

Post miaj komentoj, D-ro Tonkin asertis ke temas pri etika demando de diverseco, identeco, diskriminacio, ktp.

Ĉi tiuj abstraktaj asertoj tute ne konvinkas min. Mi ne perceptas praktikan rilaton inter la abstraktaj supozataj koncernoj de esperantistoj kaj realaj lingvaj, etnaj, naciaj, landaj, kaj internaciaj problemoj. Cetere, mi skeptikas pri la koncepto postmoderisma, kvankam mi komprenas la enhavon sub tiu misetikedo. Mi ankaŭ cinikas pri konceptoj "diverseco" kaj "identeco" favorata de la etburĝa liberalularo.

Cetere, oni ne sufiĉe esploris la situacion de reteca socia agado en sociaj movadoj. Percepteblas, ege evidentas, la kapablo por sinorganizado de movadanoj (la eksplodo de movado de negraj ateistoj/humanistoj en Usono el nenio, nur dum la pasinta jaro, estas elstara ekzemplo!), sed restas la demando de la efikeco de sociaj movadoj al la ĝenerala socio. Oni ja povas brile sin organizi kaj resti socipolitike impotenta.

Esperanto USA 2010 Kongreso (2): Humphrey Tonkin pri “Esperanto en la Nuna Mondo”

Humphrey Tonkin: “Esperanto en la Nuna Mondo”
58-a Landa Kongreso de Esperanto USA

La 30an de majo Humphrey Tonkin prelegis, komence en la angla, poste en Esperanto, pri perskeptivoj de la Esperanto-movado. La mondo je la fino de la 19a jarcento, kiam Esperanto aperis, estas kvalite malsama ol tio aktuala. La tradicia Esperanto-movado daŭris laŭ akceptitaj antaŭsupozoj eĉ post la Dua Mondmilito. Evidentas aktuale, tamen, ke ni ne bezonas komunan interlingvon; ni havas la anglan, kvankam ĝi respegulas neneŭtralecon kaj neegalecon. Kontraŭe, Esperanto ĝuas la plej malaltan estimon inter la lingvoj de la mondo. La socia demando nun ne konsistiĝas el komuna interkomprenado, sed estas afero de diskriminacio. La principoj de neŭtraleco kaj egaleco respondas al la bezonoj de socia identeco.

La Esperanto-movado en praktiko orientiĝas laŭ provizado de servoj al Esperantistoj mem. D-ro Tonkin mem komence inspiriĝis de la Esperanto-komunumo, nur poste konstatis la mondskalajn sociajn implicaĵojn de la movado. Li asertas, ke la konservado de la Esperanto-komunumo malaltiĝu prioritate, favore al engaĝiĝo kun la vasta mondo.

D-ro Tonkin konceptigas la epokan diferencon laŭ la konceptoj modernismo / postmodernismo. La moderna epoko, el kiu fontis Esperanto, reliefigis la trajtojn de formalaj, hierarkiaj rilatoj, sed la postmoderna epoko estas esence reteca, neformala. Oni ankoraŭ organizas la Esperanto-movadon modernisme en postmoderna mondo. La strukturo de tradiciaj asocioj kaj la provizado de varoj al efektivaj aŭ potencialaj Esperantistoj konstrastendas al la aktuala modo de sinorganizado (ekz. Facebook). Sed la Esperanto-movado iam estis avangarda: ekz., kiam UEA fondiĝis, okazis senpera aliĝo sen landaj asocioj. Esperanto mem estis reteca. Sed finfine Esperanto lamis post la evoluo de la cetera mondo. Ni nun troviĝas en epoko en kiu oni povas agi interrete, senpage, interagi individue, eĉ neniam persone renkonti unu la alian. En ĉi tiu epoko ni ne pensu plejparte pri memkonservo de organizoj kaj varbado de novaj membroj. D-ro Tonkin laŭ propraj vortoj pensas “puritanisme”: ni ne nur ĝuu Esperanton; ni okupiĝu por pli justa mondo.

Sekvis demandoj kaj komentoj de aŭskultintoj. Estas rimarkinda generacia diferenco pri alkultimiĝo la la reta mondo. Alia problemo estas ke Usonanoj nek konas nek prikompatas lingvan diskriminacion, ankaŭ en ĝenerala etoso de “laceco pri egaleco.” Mi esprimis skeptikegemon pri la intereso de usonaj Esperantistoj pri lingva diskriminacio enlanda, kaj historie la limoj de la naci-ŝtato estas problemo el kiu rezultis diversaj lingvopolitikoj en la Esperanto-movado: la Zamenhofa, la “neŭtral”-movada (internaciisma), kaj la sennaciisma kaj la etnisma kiel kontraŭaj ekstremoj. (Flanke: neniu menciis Raŭmismon kiel alternativan perspektivon, kiu ja kontraŭdiras tion de la tradicia movado kaj kiu rezignas la movadan finvenkismon.) Responde, D-ro Tonkin asertis, ke temas pri afero de konscienco senkoncerne pri landlimoj. Estas afero de diverseco de identeco kontraŭ tutmondiga homogenigo. Min tute ne kontentigis lia respondo pri la rilato inter Esperanto kaj ĉiaspeca lingva diskriminacio, kaj restas bezonata konkretigo de rekonceptigota rilato inter aktuala reteco kaj tradiciaj organizoj. Jen elirpunktoj por plua diskutado.