Sciencfikcio & Esperanto (16): Valentina Zhuravleva

Don Harlow, en Esperanto and Science-Fiction, Appendix 2 de sia verko The Esperanto Book, rakontas:

"I myself once earned the money to buy a pair of swimming trunks and an astrophysics text for college by selling an English translation of the Esperanto translation of Valentina Zhuravleva's Russian-language short-story "Starlight Rhapsody" to The Magazine of Fantasy and Science Fiction. "Starlight Rhapsody" is one of those rare gimmick stories whose gimmick -- the interstellar transmission of music as information contained in a spectrum -- was proposed a year or so later, in another context, by the author as a viable means of interstellar communication. SETI, please note!"

Mi ankoraŭ ne trovis bezonatan precizan informon pri la publikigo de la Esperanta versio. Mi trovis la jenajn informojn ĉe SF Site:

1st pub. in Russia, and in Esperanto in the Swedish mag. Norda Prismo; trans. into English by Donald J. Harlow

Sed ja troveblas informoj pri la angla traduko. Jen la novelo en la angla mem; ĉu la sama traduko? Ĉu la dato referencas la rusan originalon? Jen:

"Starlight Rhapsody" by Valentina Zhuravleva
"Moscow news", January 1, 1960. p. 7

Jen pluaj informoj kaj pritakso:

Chapter 11: Human Monsters Under My Bed (Sam's POV), Alec's Hidden Fics, Alec Starr

Ekzistas anglalingvaj tradukoj de aliaj verkoj de Zhuravleva. Konsultu ekz. retejon Translated SF.

Jen Esperantaj tradukoj de aliaj verkoj, ĉe retejo de Juri Finkel:

Valentina Nikolaevna Ĵuravlova

Stelulino de psikologio (sciencfikciaj rakontoj)

• Neĝa ponto super abismo
• Aventuro
• Ni iros pretere - kaj plu
• Stelulino de psikologio

Pri la verkisto:

Valentina Ĵuravlova - Vikipedio

Valentina Zhuravleva - Wikipedia, the free encyclopedia

Kaino & Habelo & Ĥanoĥ & Byron & Blake

La mito de Kaino kaj Habelo estas fondo fekunda por renversado. La angla romantika poeto Lord Byron fifamiĝis pro sia versdramo Cain, A Mystery (=Kaino, Misterdramo; 1821), kiu simpatias la starpunkton de Kaino.

La ŝlosila libro pri ĉi tiu verko estas:

Steffan, T. G. (Truman Guy), komp. Lord Byron’s Cain: Twelve Essays and a Text with Variants and Annotations. Austin: University of Texas Press, 1968. xvii, 509 p.

Estas ja interesa afero, ke Cain estis tradukita al Esperanto tre frue dum ĝia ekzisto, jam en 1896, de pionira verkisto / tradukisto Abram (Antoni) Kofman!

Oni povas aliri skanaĵojn de Kain: Mistero - Nurnbergo, 1896 ĉe la Esperanto-Fako de Aŭstria Nacia Biblioteko.

Ŝajnas, ke ĉi tiu herezaĵo estas la unua traduko de Byron en Esperanto!

Ankaŭ kurioze, la dua traduko de Byron en Esperanto devenas de Apokrifa temo: Heaven and Earth (1821), jene:

Ĉielo kaj Tero: Mistero, tradukis Eugène Noël. Nancy'o: Thomas, 1906. 54 p.

La temo devenas de la Apokrifo Libro de Ĥanoĥ. Interalie, temas pri sekskuniĝo inter falintaj anĝeloj kaj homaj virinoj.

Nu, renversado de ortodoksaj religiaj mitoj kaj revolucia utiligo de mitoj estas troveblaj je verkistoj de tiu periodo de angla romantikismo. Plu interese, post ke Byron renversas Genezon, William Blake renversas Byron!

William Blake: ‘The Body of Abel Found by Adam and Eve’

[La kadavro de Habelo trovita de Adamo & Eva],

ĉ. 1826, London, Tate Gallery

La koncerna verko estas The Ghost of Abel (1822) [La Fantomo de Habelo], malfrua verko gravurita sur du platoj (alklaku retligon supre). Por pli facile legi la tekston, alklaku la tekston The Ghost of Abel. Ne ekzistas Esperanta traduko. Tio certe estus ne tro malfacile farebla; temas pri mallonga verko sen la obskuraj roluloj de la privata mitologio de Blake.

En La Fantomo de Habelo Blake ne restarigas la ortodoksan koncepton. Komence li nomas Byron-on profeto, kiu ne kaptiĝu en dubo. La Dio de Venĝado ne estas la reala Dio, kaj la krio de la sango de 'Habelo' ne devenas de la reala Habelo: la voĉo de venĝo estas la voĉo de Satano. La 'renverso' de Byron fare de Blake kongruas kun la kontraŭortodoksa kristanismo de Blake, laŭ kio la oficiala religio estas falsa religio de subpremado.

La pentraĵo supre estas aparta verko.Tiu bildo estas uzata en artikolo interpretanta la Biblian miton. Mi enretigis la unuan paĝon:

“Kie estas via frato, Habel?” de Vinko Oŝlak

 En la artikolo Blake ne estas plu menciata.

Nu, jen mia gvidilo al Blake en Esperanto:

William Blake en Esperanto 

Jen plua fonto pri Byron, Blake, Kaino, kaj  Ĥanoĥ:

Blake in His Time [Blake en sia epoko], red. Robert N. Essick & Donald Pearce. Bloomington; London: Indiana University Press, 1978. Specife:

Leslie Tannenbaum, "Blake and the Iconography of Cain," p. 23-34.

G. E. Bentley, Jr., "A Jewel in an Ethiop's Ear," p. 213-240. Pri Libro de Ĥanoĥ.

Marjorie Boulton: Edeno . . . humanisme

Mi komencis legi verkojn de Marjorie Boulton baldaŭ post lernado de Esperanto. (Rigardu Boulton ankaŭ ĉe retejo Originala Literaturo Esperanta.) Post pli ol 40 jaroj mi nebule memoras du-tri novelojn el ŝia novelaro Okuloj (1967). Jen unu:

Tiel, kiel ĝi ne okazis

Laŭ ĉi tiu versio, Dio feliĉas pro la malobeo, sendependeco, kaj braveco de la unua homparo en Edeno. Adamo kaj Eva ĝojas pri sia nudeco, ili senkae asertas respondecon pri propraj agoj, Adamo konfesas, ke Eva helpis lin decidi malobei la dian malpermeson, kaj ke Eva cerbumis, ke Dio fakte deziris tiun malobeon. La hipotezo de Eva pruviĝis ĝusta. Dio kapablas imagi la plej hororajn konceptojn, kiajn honton, timon, malamon . . . kaj kontentas, ke la homoj ne konas ilin. La intrigo finiĝas feliĉe.

Dankon, Marjorie!

Jonathan Swift: standardizing English vs. philosophical languages?

I blogged before on Swift's satire of the philosophical languages of John Wilkins and others in Gulliver's Travels. Part III. A Voyage to Laputa, Balnibarbi, Luggnagg, Glubbdubdrib, and Japan; Chapter V:

Jonathan Swift & philosophical languages

In that post I linked also to other studies of the relation of Swift to the linguistics and notions about language in his time.

Now I want to point out another facet of Swift's ideas about language. This essay can be found all over the web, presumably; here's one link:

A Proposal for Correcting, Improving and Ascertaining the English Tongue by Jonathan Swift

Various essays contextualize Swift's intervention:

An Introduction to: A Proposal for Correcting, Improving, and Ascertaining the English Tongue

"How barbarously we yet write and speak...": The 18th Century & the Origins of Prescriptive Grammar

Jonathan Swift and Language (Background): Notes on Swift and Language and Restoration History by John Dylan McNeill

Our Fallen Tongue: Jonathan Swift's Indictment of Humanity in Part IV of Gulliver's Travels by John Dylan McNeill

Swift and the English Language by suture

Language and the Hostility of Time: The Failure of Swift's Prescriptivism in A Proposal for Correcting, Improvingand Ascertaining the English Tongue by Jukka Tiusanen

My previous post links to articles that juxtpose Swift to Wilkins et al. This monograph does so as well, with an extensive treatment of Swift's ideas about language:

Language and Reality in Swift's A Tale of a Tub by Frederik N. Smith

Wilkins' founding role in the Royal Society and his speculations on a voyage to the Moon, in relation to Swift's satirical works, are also topics for investigation.

Kaino banaligita de Baghy

Nova projekto, kiu formiĝas el malnovaj engaĝoj, estas dokumentado ne neortodoksaj, eĉ herezaj, interpretoj, precipe beletraj, de la mitoj de Edeno, Adamo kaj Eva, kaj Kaino kaj Habelo, en la angla kaj en Esperanto.

Mi komencas pri la malo: tute banala poemo de Julio Baghy:

Filoj de Kaino de Julio BAGHY, en Migranta Plumo, paĝoj 117-118

Baghy estas humaneca, amata 'Paĉjo', kaj pioniro de la Esperanto-poezio, sed mi trovas multajn liajn poemojn neelteneblaj. Jen unu specimeno.  Liaj esprimitaj sentimentoj estas plej ofte konvenciaj, romantikaj, simplamensaj, kliŝaj, kaj el aktuala perspektivo eksmodaj.

Mi jam recenzis bloge en kvin afiŝoj lian versdramon Sonĝe sub Pomarbo. Lia reverko de la Adamo-Eva mito estas, kiel mi diris, anemia en komparo kun La Tragedio de l’ Homo de Imre Madách.

Estas pli interesaj traktoj de ĉi tiu mita materialo en aliaj originalaj kaj tradukaj verkoj en Esperanto, eĉ de la tro-adoranto de Baghy Marjorie Boulton.

James Baldwin & Esperanto

La 2-a de aŭgusto estas la naskiĝtago de la grava usona verkisto James Baldwin (1924–1987). Laŭ mia scio ne ekzistas traduko de iu verko de Baldwin en Esperanto, sed Baldwin menciis Esperanton unufoje:

"The Precarious Vogue of Ingmar Bergman," by James Baldwin, Esquire, April 1960.

Temas pri intervjuo al filmverkisto Bergman. Do:

"The visitor's chair in which I sat was placed at an angle to the door, which proximity, each time that I was there, led to much bumping and scraping and smiling exchanges in Esperanto."

 Jen diskuto el julio 2011 pri la koncerna frazo:

bumping and scraping and smiling exchanges in Esperanto

Ne estas artikolo pri Baldwin en Vikipedio, sed estas citaĵoj de Baldwin kun Esperantaj tradukoj en Vikicitaro.

Mi blogis kaj recenzis pri Baldwin anglalingve.

Sciencfikcio & Esperanto (15): Polymorph

Documenting the presence of Esperanto in English-language science fiction could prove an endless task. Here's an intriguing novel I discovered at SF Site:

Polymorph by Scott Westerfeld. Roc Books, 276 pages. A review by Thomas Myer

According to Westerfield, the concept behind the novel was inspired by the variegated and protean character of New York City in the 1980s. Myer highly recommends this novel. Among its charms:

"And did I mention the oh-so-cool Payday club, that every week moves to a new locale, mirroring the protean twists on selfhood, where hackers, slackers, and slummers caress the infrabass hip-hop? Or the epic operas based on international energy treaties, sung in Esperanto, and staged on giant chessboards?"