Jonathan Swift en Esperanto-vivo
Antonio De Salvo dufoje afiŝis pri Jonathan Swift:
Jonathan Swift (19 Oktobro 2020)
....kaj pli amplekse:
Jonathan Swift (30 Novembro 2019)
Showing posts with label angla literaturo. Show all posts
Showing posts with label angla literaturo. Show all posts
2021-05-31
2019-02-02
James Joyce & Esperanto (4): datrevene
James Joyce, 2 Februaro 2019, de Antonio De Salvo (Esperanto-vivo)
Enestas referenco al mia bibliografio ...
... kaj du pluaj referencoj:
Literatura Foiro, n-ro 275, 2015, p. 118-123 (kun foto)Enestas ankaŭ teksto "La ekstravaganca Joyce" el Bulteno de Triesta Esperanto-Asocio/ TEA, 2014-9/10, p. 2.
Literatura Foiro, n-ro 276, 2015, p. 182-184
Ankaŭ du anglalingvaj citaĵoj--el Ulysses kaj Finnegans Wake--troveblas en tiu afiŝo kaj en mia bibliografio.
2018-02-23
John Keats en Esperanto
John Keats de Antonio De Salvo, Esperanto-vivo, 23 Februaro 2018
Reference al Vikipedio: John Keats
Jen miareteje:
- Odo al najtingalo de John KEATS, trad. John FRANCIS
- "Gvidilo tra la Angla Poezio" (poemo) de William Auld
Ĉe Babelmatrix: La aŭtuno {Kalocsay, Kálmán} (with "To Autumn")
Jen ĝisdatigitaj ligoj al tradukoj listigitaj en la literatura reto de Don Harlow:
- La aŭtuno (John KEATS) [K. KALOCSAY]
- Odo al najtingalo (John KEATS) [John FRANCIS]
2017-11-01
James Joyce & Esperanto (3): Uliso (Ulysses)
- El: Uliso (From: Ulysses), de James Joyce, trad. Kris Long, La Kancerkliniko, n-ro 26, p. 14-15.
Mi aldonis miajn anglalingvajn notojn. La traduko konsistas el du ĉerpaĵoj el la unua epizodo de Uliso (Ulysses):
(1) de la komenco de la romano ĝis:
(2) Iom poste en la epoizodo, la traduko, redaŭras ekde: (1) de la komenco de la romano ĝis:
— Rigardu vin, li diris, terura bardo.
[—Look at yourself, he said, you dreadful bard.]
La pordon ombris eniranta formo.... kaj finiĝas jene:
[The doorway was darkened by an entering form.]
—Ni ŝuldos du pencojn, li diris.Mi plu komentas, ke mi ne ŝatas ‘skrotstreĉa maro’ kiel tradukon de ‘scrotumtightening sea’. Mi preferas ‘skrot(o)prema’ or ‘skrotstriktiga’. Ambaŭ alternativoj taŭgas kaj sonas bonaj.
[—We’ll owe twopence, he said.]
Do nun mankas al mi nur unu traduko el Joyce menciita en mia malampleksa bibliografio da verkoj de kaj pri Joyce en Esperanto:
“La mortintoj” ("The dead,” trad. Alec Venture, en Angla Antologio 2, red. Albert Goodheir (London: Esperanto Association of Britain, 1987), p. 370-409. 40 paĝoj, ho ve!
Percy Bysshe Shelley en Esperanto
- “Kanto” (A Song), de Percy Bysshe Shelley, trad. Lajos Tárkony
- “La indiana serenado” (The Indian Serenade) de Percy Bysshe Shelley, trad. K. Kalocsay
Aliaj tradukoj el Shelley troveblas miareteje:
- Odo al la Okcidenta Vento [Ode to the West Wind], trad. K. Kalocsay
- Kanto por la angloj [Song to the Men of England], trad. William Auld
- Al— [To—, 1821], trad. William Auld
Rimarku ankaŭ la strangan sintenon pri Shelley en la jena poemo:
"Gvidilo tra la Angla Poezio" de William Auld
2017-10-03
Marjorie Boulton died / mortis (2)
"A POET who was a candidate for the Nobel prize for literature has died aged 93."
2017-09-19
Marjorie Boulton died / mortis
Marjorie Boulton (7 May 1924 – 30 August 2017), a major figure in Esperanto literature, has received obituaries in English and Esperanto.
Marjorie Boulton passes away by Tim Owen, Esperanto-Asocio de Britio
Marjorie Boulton obituary, by Tim Owen, The Guardian, 19 September 2017
Marjorie Boulton, Esperanto expert and poet – obituary, The Telegraph, 1 September 2017
* * *
Oni nekrologis pri Marjorie Boulton anglalingve, en Esperanto, kaj eble en aliaj lingvoj.
edukado.net → / Biblioteko / Panteono / Marjorie Boulton
Marjorie Boulton forpasis, La Balta Ondo, 31 Aŭgusto 2017
Forpasis Marjorie Boulton, Libera Folio, 2017-08-31
Forpasis Marjorie Boulton (1924-2017), El Popola Ĉinio, 2017-09-04
Forpasis la plej grava esperanto-poetino, Esperanta Civito, 31 aŭgusto 2017
Forpasis Marjorie Boulton (1924-2017), Esperanto Ilustrita, 31 aŭgusto 2017
Marjorie Boulton en la koro de Leandro Trujillo Casañas, 7 septiembre, 2017
Forpasis hodiaŭ konata Esperanto- aŭtoro Marjorie Boulton de johano
Poemeto por Marjorie Boulton de Maria Nazaré Laroca, 31 de Agosto de 2017
2017-06-17
Jack Wilson: tradukoj el anglalingva beletro
 |
| Jack Wilson, 2006 |
Mi tuj aldonis liajn tradukojn de Joyce kaj Borges al miaj tiutemaj bibliografioj:
- “Eveline” [el Dublinanoj] de James Joyce
- “Araby” [el Dublinanoj] de James Joyce
- “La vidinto” [The Witness] de Jorge Luis Borges
- La Komploto Kontraŭ La Giganto [The Plot Against the Giant] de Wallace Stevens
- La Ruĝa Ĉarumo [The Red Wheelbarrow] de William Carlos Williams
- Ĉi Tiu Estas Nur Diri [This is Just to Say] de William Carlos Williams
Wilson kreis plurajn blogojn. El 2012:
Jen anglalingva artikolo de la 27a de junio 2006:
Jack Wilson estas, aŭ estis, artisto, verkisto, poeto, muzikisto, komponisto, kiu loĝas/loĝis en Tempe Arizona (Usono). Ĉi tiu estas nomo nova je mi. Ĉu li ankoraŭ vivas post 2013 mi ne scias.
James Joyce & Esperanto (2): Bloomsday
Por Blumtago (Bloomsday) mi laŭtlegis "Giacomo Joyce" de James Joyce, laŭ traduko de Kris Long (25:30 minutoj). Mi fuŝis plurfoje, sed mi ne havas tempon kontroli la erarojn. Eble vi povos almenaŭ ĝui la muzikon de la traduko de Long:
“Giacomo Joyce” (2017.06.16 — Bloomsday / Blumtago), laŭtlegas (kun eraroj) R. Dumain (Soundcloud: sonregistraĵo, 25:30 min.)
Mi trovis du pluajn Esperantajn tradukojn:
“ Eveline” [el Dublinanoj] far James Joyce, trad. Jack Wilson. 2009.
“Araby” [el Dublinanoj] de James Joyce, trad. Jack Wilson. 2009.
Blumtago estas la 16a de junio, 1904, t.e. la tago de la tuta romano Uliso, spertita de Leopold Bloom. Iuj festas tiun datrevenon en pluraj landoj, ekz. en Usono kaj Hungario.
2017-06-15
James Joyce & Esperanto (1)
Kvankam mi eksciis pri la mencio de Esperanto en la verko Uliso [Ulysses] de James Joyce antaŭ 40 jaroj, la ligo inter Joyce kaj Esperanto estas nova mia projekto. Jen la ĝisnunaj miaj retpaĝoj. Aldonaj informoj estas bonvenigotaj. Mi bezonas skanaĵojn de specifaj dokumentoj.
- James Joyce & Esperanto: Selected Bilingual Bibliography / Elektita Dulingva Bibliografio
- James Joyce en Literatura Mondo (with additional commentary in English)
- La problemo de la malfruoj de Giorgio Silfer
- “Giacomo Joyce” de James Joyce, trad. Kris Long
Hungario rolas en verkoj de Joyce, aparte Uliso, kaj koincide, Hungario estis la centro de beletra aktivado de la Esperanto-movado, do mia jena anglalingva bibliografio estas ankaŭ rimarkinda:
Another coincidence: Prof. Nico Israel will deliver his lecture “‘Militopucos’: James Joyce and Universal Language” on October 13, 2017 at the City University of New York (CUNY) in the series Soros Lectures in New York, NY, December 2016 - Fall 2017. See also...
Jen plua koincido: Prof-o Nico Israel prelegos pri ‘Militopucos’: James Joyce and Universal Language” je la 13a de oktobro ĉe Universitato de Novjorkurbo (CUNY) en la serio Soros Lectures [Soros-Prelegoj]. Jen lia grava anglalingva eseo:
- “Esperantic Modernism: Joyce, Universal Language, and Political Gesture” [Esperanta modernismo: Joyce, universala lingvo, kaj politika gestado], M/m, Volume 2, Issue 1, Feb. 21, 2017.
Morgaŭ (la 16an de junio) estos Bloomsday [mankas artikolo en Vikipedio]--laŭ Leopold Bloom--la tago dum kiu la "eventoj" de Uliso okazas. Eble mi kontribuos ion en Esperanto por la okazo.
2017-06-14
William Auld: Omaĝoj
- William Shakespeare: Blovadu, vintra vento
- William Blake: Jerusalemo
- Percy B. Shelley: Kanto por la angloj
- Percy B. Shelley: Al —
- C. Day Lewis: La duobla vizio
- Edwin Morgan: La unuaj homoj sur Merkuro
2016-07-26
Hungarian utopias: the latest news
Yesterday I received the latest issue of the journal Utopian Studies, which is a “special issue on the commemoration of the five hundredth anniversary of Thomas More's Utopia." And what did I find but this article?
Czigányik, Zsolt. “The Hungarian Translations of Thomas More's Utopia," Utopian Studies, vol. 27, no. 2, 2016, pp. 323-332.
The article mentions Madách, Jókai, Karinthy, and Szathmári. Also mentioned are Comenius (Jan Amos Komensky), Bessenyei, Babits, and Déry. Does it get any better than this?Note also in the bibliography:
Hartvig, Gabriella. "Hungarian Gullivariads," in The Critical and Creative Reception of Eighteenth-Century British and Anglo-Irish Authors in Hungary (Pécs: University of Pécs, 2013), pp. 31-45.
This book is not in the collection of the Library of Congress. I have, however, consulted this article:
Hartvig, Gabriella. “The Dean in Hungary,” in The Reception of Jonathan Swift in Europe, edited by Hermann J. Real (London; New York: Continuum, 2005), pp. 224-237.
Karinthy and Szathmári are discussed here.I have no way of knowing whether the former article merely replicates the latter.
The following article is available online:
Czigányik, Zsolt. “From the Bright Future of the Nation to the Dark Future of Mankind: Jókai and Karinthy in Hungarian Utopian Tradition,” Hungarian Cultural Studies, vol. 8, 2015, pp. 12-23.
Discusses György Bessenyei, Karinthy, and briefly, Szathmári. The bulk of the essay is devoted to Jókai’s A jövõ század regénye (The Novel of the Century to Come).I am encouraged now to pursue my objective on writing an article on Karinthy for Utopian Studies.
2015-09-05
Giorgio Silfer pri literaturkritiko & Esperanta kulturo (3): K. R. C. Sturmer & malavangardeco
Giorgio Silfer pri Kritiko de Esperanta Literaturo: Internacia Kulturo aŭ Subkulturo?
Jen plua ĉerpaĵo, el Ĉapitro VIII ‑ Ĉefaj demandoj por la E–literaturhistorio:
2. La problemo de la malfruoj
Ĉi tie Silfer traktas la kaŭzojn de la abismo inter la stato de literaturo kaj aliaj artoj en la mondo kaj ties malfruaj disvolvoj en Esperanto.
Al anglalingva beletro estis aldonataj avangardaj formoj kaj verkoj en la 20-a jarcento. Silfer citas el la verko Notlibro de praktika esperantisto (1934) de K. R. C. Sturmer (rigardu la foton supre), en kiu Sturmer rikanas pri T. S. Eliot kaj James Joyce. Silfer komentas prave:
Sturmer, kiu per si mem estis relative avangarda. kritikisto kaj E-a intelektulo, senesperige konfirmas per siaj vortoj la kvaliton, por tiel diri, de la E-a publiko en la intermilita periodo.Ĉagrenas min tiu filistraĵo de Sturmer, ĉar mi ĝenerale admiras lin kiel malnaivan esperantistan verkiston de tiu epoko.
Kompreneble, kunfluo de faktoroj enkanaligis la konatan disvolvon de Esperanta literaturo. La teatro postlamis beletron. Des pli frapa estas la persisto de librokulturo ekskluzive en mondo dominiĝinta de aliaj amaskomunikiloj: nur en radio Esperanto viglis. Silfer resumas la koncernajn faktorojn ĉi-rilate.
Memoru, ke temas pri perspektivo el 1983. Silfer konkludas:
Ĉu iam la E-literaturo “akuratiĝos” aŭ eĉ preterpasos la nacilingvajn? Tio estu celo por la dua jarcento. Certe, ĝi ne estas trafebla, sen unu antaŭkondico: ke la nacilingvaj kulturoj en teknologie evoluintaj landoj eniru longan fazon de krizo kaj stagnado . . .Nu, akuratiĝo estus pli realisma anticipo ol stagnado de nacilingvaj kulturoj. Kaj Esperantujo neniam estis avangardo. Se la mondo stagnus, Esperantujo eĉ pli stagnus. Esperanta kulturo en ĉiuj komunikiloj evoluis post 1983. Takso de la aktuala stato postulas apartan ekzamenon.
2014-09-25
William Auld pri »koleraj junuloj«, Julio Baghy, & Sándor Szathmári
"Ŝajnas al mi, ke la originala esperanta literaturo ankoraŭ ne havas siajn »kolerajn junulojn«. Baghy estis ĉiam tro sentimente kaj universale komprenema por tio; eĉ Szathmári (Vojaĝo al Kazohinio) ŝajnas tro science senemocia por efiki vere kolere. Sed supozeble, kiam ni havos pli amase romanistojn, kelkaj el ili estos junaj kaj koleraj."
-- William Auld, "Belartoj en la 20a jarcento," en Pri
lingvo kaj aliaj artoj (Antverpeno; La Laguna: TK / Stafeto, 1978), p.58. Fina paragrafo de sekcio I: Koleraj Junuloj (pri fenomeno en brita literaturo en la 1950aj jaroj).
2014-09-01
William Auld: "En Barko Senpilota" (5)
Pensoj de danka leganto de Rejna de Jong
La Infana Raso ravis Rejnan kaj instigis ŝian propran poezian verkadon. Poste ŝi legis la poemojn de Auld en Kvaropo kaj Unufingraj Melodioj kaj Humoroj. Rejna citas el kelkaj poemoj kaj mencias favoratajn. Ŝi ĝuis ankaŭ la volumon Rimleteroj.
Laŭdataj ankaŭ estas la tradukoj fare de Auld, precipe "La urbo de terura nokto" de James Thomson. Ankaŭ elstara estas la traduko de Aniaro de Harry Martinson. Admirinda estas la inventemo de Auld en tradukado de Shakespeare. Aliaj tradukoj laŭdataj estas La Robajoj de Omar Kajam, Don Juan, Kanto Unua de Byron, Fenikso tro ofta de Christopher Fry, kaj kontribuoj al la Angla kaj Skota Antologioj. Rejna ŝatas ankaŭ la esearojn de Auld.
Nacilingvaj literaturaj influoj sur la poemoj de William Auld de Marjorie Boulton
Boulton citas tiom multajn influojn, ke oni apenaŭ povas teni ĉiujn. En la anglalingva literaturo, la influaro estas precipe angla-skota-usona. Estas influoj de la latina kaj franca, sed kiel distingi la senperajn disde la nerektaj influoj? Pere de tradukoj, eblas aliaj lingvoj. Auld ŝatis Kafavis, Holub, Mayakovskij, japanajn versformojn.
Esperantistaj poetoj Reto Rossetti, Eŭgeno Miĥalski, kaj Kalocsay influis lian poezion; oni povas trovi eĥon de Baghy.
En la angla lingvo, Auld engaĝis Shakespeare, James Thomson (La urbo de terura nokto), Ezra Pound, Byron, Emily Dickinson, kaj multajn aliajn. Auld tradukis el skota kaj anglsakaj literaturoj, el Shakespeare, Thomas Gray, Pope, kaj Byron. . . . nu la listigo estas tro longa ripeti.
Boulton trovas rektajn influojn al specifaj originalaj poemoj de Auld. Ŝi trovas James Thomson en "Al Homo Sapiens", "Kondamnita", eble "Septembra Mateno". Ŝi perceptas Gray ĉe "Elegio en Malnova Tombejo" kaj "La Urbo de Mia Animo". En El Unu Verda Vivo Boulton trovas Byron, Auden, kaj aliajn. Eblaj influoj diversloke estas Pope, Dryden, Roy Campbell, Louis Macneice, Milton, John Skelton, Wilfrid Owen, Swinburne, Browning, Hardy, Browning, Cecil Day Lewis, Philip Larkin, Vernon Skannell . . . . Boulton eĉ suspektas Heine. Sed mi jam malatentas la liston de nomojn kaj eblajn rilatojn.
Boulton tre ŝatas Kvazaŭ Birdoj Konstruas, la sola verko de Auld kiun mi taksas senmerita, kaj trovas ĝin imitaĵo de Fenikso Tro Ofta de Christopher Fry. Mi malŝparis tempon legante tutan paĝon pri komparo.
Boulton longe meditas pri la influoj (pozitivaj aŭ negativaj?) de Pound kaj Eliot. Resumi la plurpaĝan diskuton estus je mi tro laciga. Laŭ ideologia enhavo Auld plejparte plaĉas al Boulton, Pound kaj Eliot ne. La Infana Raso taŭgas por komparoj.
Resume, Auld montras kaj majstras variecon de stilaj rimedoj, loze analoge al lia ensorbo de diversaj influoj.
2014-07-10
William Blake: La malsana rozo
La blogo Esperantigoj Triajarmile publikigas tradukojn de beletraj verkoj. Jen aldonaĵo al tradukoj de verkoj de William Blake:
William Blake: La malsana rozo (The Sick Rose), tradukis Stéphane Brault
Krom aliajn afiŝojn pri Blake, jen mia bibliografio/retgvidilo:
William Blake en
Esperanto
2014-01-01
Jonathan Swift, Gulivero, filozofiaj lingvoj, & Esperanto
La hungaraj verkistoj kaj esperantistoj Frigyes Karinthy kaj Sándor Szathmári utiligis la rolanton Guliveron en siaj romanoj Vojaĝo al Faremido & Kapilario, kaj Vojaĝo al Kazohinio.
La dua interespunkto estas ke, en la tria parto de La Vojaĝoj de Gulivero (Vojaĝo al Laputa, Balnibarbi, Luggnagg, Glubbdubdrib, kaj Japanio) Swift prezentas satiron de la siaepokaj filozofiaj artefaritaj lingvoj (el kiu la plej fama estas tiu de John Wilkins). Antaŭ pli ol duonjarcento aperis Esperanta traduko de tiu rakonto, en Angla Antologio, kaj lastatempe mi enretigis ĝin:
La Granda Akademio en Lagado, el: Vojaĝo al Balnibarbi de Jonathan Swift, tradukis William Auld
En la sama antologio troveblas alia ĉerpaĵo el la sama verko, ankaŭ de mi enretigita:
La Struldbrugoj; El: Vojaĝo al Lugnago de Jonathan Swift, tradukis William Auld
Swift povus esti taksata pioniro de sciencfikcio. Pri la revoj tiutempaj, rimarku ankaŭ:
Ebleco de Vojaĝo al la Luno (el La Eltrovo de Nova Mondo) de John Wilkins, tradukis William Auld
Partoj de La Vojaĝoj de Gulivero ricevis Esperantajn tradukojn, el kiuj unu haveblas interrete:
El "Vojaĝoj de Gulivero," en: Legolibro por kursanoj (Tangerud, Odd), p. 25-31.
Gulliver en Liliputlando (mallongigita), trad. M. Inman, ilustrita de J. R. Monsell. Londono: Speaight and Sons, [proks. 1910]. 62 p. Re-eldono: Gulivero en Liliputo, lingve reviziita, Inko, 2002.
Unua vojaĝo de Gulivero: Liliputo, el angla lingvo trad. Ethel M. Prent, antaŭparolo de Edward Ockey. London: Maitland, 1961. 63 p.
La vojaĝoj de Gulivero. I: Vojaĝo al Liliputlando, esperantigis Jos. A. de Roos. Tilburgo: Smits, 1933. 112 p.
Ekzistas tradukoj de aliaj verkoj de Swift en Esperanto:
Ĉiama Aktualaĵo (Bononcinni swears that Handel...), trad. AEW, La Brita Esperantisto, 1909, p. 109.
Meditado pri balailo [ĉerpaĵo], trad. AEW, La Brita Esperantisto, 1911, p. 226.
2013-08-04
Kaino & Habelo & Ĥanoĥ & Byron & Blake
La ŝlosila libro pri ĉi tiu verko estas:
Steffan, T. G. (Truman Guy), komp. Lord Byron’s Cain: Twelve Essays and a Text with Variants and Annotations. Austin: University of Texas Press, 1968. xvii, 509 p.
Estas ja interesa afero, ke Cain estis tradukita al Esperanto tre frue dum ĝia ekzisto, jam en 1896, de pionira verkisto / tradukisto Abram (Antoni) Kofman!
Oni povas aliri skanaĵojn de Kain: Mistero - Nurnbergo, 1896 ĉe la Esperanto-Fako de Aŭstria Nacia Biblioteko.
Ŝajnas, ke ĉi tiu herezaĵo estas la unua traduko de Byron en Esperanto!
Ankaŭ kurioze, la dua traduko de Byron en Esperanto devenas de Apokrifa temo: Heaven and Earth (1821), jene:
Ĉielo kaj Tero: Mistero, tradukis Eugène Noël. Nancy'o: Thomas, 1906. 54 p.
La temo devenas de la Apokrifo Libro de Ĥanoĥ. Interalie, temas pri sekskuniĝo inter falintaj anĝeloj kaj homaj virinoj.
Nu, renversado de ortodoksaj religiaj mitoj kaj revolucia utiligo de mitoj estas troveblaj je verkistoj de tiu periodo de angla romantikismo. Plu interese, post ke Byron renversas Genezon, William Blake renversas Byron!
William
Blake: ‘The
Body of Abel Found by Adam and Eve’
[La kadavro de Habelo trovita de Adamo & Eva],
ĉ. 1826, London, Tate Gallery
La koncerna verko estas The Ghost of Abel (1822) [La Fantomo de Habelo], malfrua verko gravurita sur du platoj (alklaku retligon supre). Por pli facile legi la tekston, alklaku la tekston The Ghost of Abel. Ne ekzistas Esperanta traduko. Tio certe estus ne tro malfacile farebla; temas pri mallonga verko sen la obskuraj roluloj de la privata mitologio de Blake.
En La Fantomo de Habelo Blake ne restarigas la ortodoksan koncepton. Komence li nomas Byron-on profeto, kiu ne kaptiĝu en dubo. La Dio de Venĝado ne estas la reala Dio, kaj la krio de la sango de 'Habelo' ne devenas de la reala Habelo: la voĉo de venĝo estas la voĉo de Satano. La 'renverso' de Byron fare de Blake kongruas kun la kontraŭortodoksa kristanismo de Blake, laŭ kio la oficiala religio estas falsa religio de subpremado.
La pentraĵo supre estas aparta verko.Tiu bildo estas uzata en artikolo interpretanta la Biblian miton. Mi enretigis la unuan paĝon:
“Kie estas via frato, Habel?” de Vinko Oŝlak
En la artikolo Blake ne estas plu menciata.
Nu, jen mia gvidilo al Blake en Esperanto:
William Blake en Esperanto
Jen plua fonto pri Byron, Blake, Kaino, kaj Ĥanoĥ:
Blake in His Time [Blake en sia epoko], red. Robert N. Essick & Donald Pearce. Bloomington; London: Indiana University Press, 1978. Specife:
Leslie Tannenbaum, "Blake and the Iconography of Cain," p. 23-34.
G. E. Bentley, Jr., "A Jewel in an Ethiop's Ear," p. 213-240. Pri Libro de Ĥanoĥ.
Jonathan Swift: standardizing English vs. philosophical languages?
I blogged before on Swift's satire of the philosophical languages of John Wilkins and others in
Gulliver's
Travels. Part III. A Voyage
to Laputa, Balnibarbi, Luggnagg, Glubbdubdrib, and Japan; Chapter V:
Jonathan Swift & philosophical languages
In that post I linked also to other studies of the relation of Swift to the linguistics and notions about language in his time.
Now I want to point out another facet of Swift's ideas about language. This essay can be found all over the web, presumably; here's one link:
A Proposal for Correcting, Improving and Ascertaining the English Tongue by Jonathan Swift
Various essays contextualize Swift's intervention:
An Introduction to: A Proposal for Correcting, Improving, and Ascertaining the English Tongue
"How barbarously we yet write and speak...": The 18th Century & the Origins of Prescriptive Grammar
Jonathan Swift and Language (Background): Notes on Swift and Language and Restoration History by John Dylan McNeill
Our Fallen Tongue: Jonathan Swift's Indictment of Humanity in Part IV of Gulliver's Travels by John Dylan McNeill
Swift and the English Language by suture
Language and the Hostility of Time: The Failure of Swift's Prescriptivism in A Proposal for Correcting, Improvingand Ascertaining the English Tongue by Jukka Tiusanen
My previous post links to articles that juxtpose Swift to Wilkins et al. This monograph does so as well, with an extensive treatment of Swift's ideas about language:
Language and Reality in Swift's A Tale of a Tub by Frederik N. Smith
Wilkins' founding role in the Royal Society and his speculations on a voyage to the Moon, in relation to Swift's satirical works, are also topics for investigation.
2012-06-18
Humphrey Tonkin on Esperanto & literary translation / pri literatura tradukado
Kvankam Humphrey Tonkin estas bone konata ĉe mi, kiel en la tuta Esperantujo, la amplekso de lia verkaro evidente ne estas universale konata. Ekzemple, ĉi tiun rimarkindan eseon mi ĵus eltrovis:
The Semantics of Invention: Translation into Esperanto
Humphrey Tonkin
University Professors Program of Boston University
Literary Translation Seminar
February 22, 2008
Eĉ la pli flankaj informoj de ĉi tiu eseo estas notindaj. Ekz. mi lernis ion novan pri la iama maldekstra esperantisto kaj sindikatmovadano Mark Starr, kiu transdonis al Humphrey tradukon de Winnie-the-Pooh (Winnie-la-Pu) fare de Ivy Kellerman Reed.
Pro la nekontentiga kvalito, Humphrey retradukis ĝin cele al sukcesa eldonigo de eminenta eldonisto. Li priskribas la procezon kaj problemaron de tradukado kaj studadon de diversaj tradukoj (inkluzive la latinan, kiun mi memoras, ĉar latinista amiko mia konis ĝin).
Humphrey citas Umberto Eco, sed eĉ pli interese, li referencas la lingvajn konceptojn de Walter Benjamin (amiko de Theodor W. Adono kaj iama kunlaboranto kun la Frankfurta Skolo de kritika teorio).
Humphrey resumas la tradukan programon de Zamenhof kaj pritraktas la specialajn problemojn de Shakespeare, kaj ankaŭ la statuson de Shakespeare en diversaj lingvokomunumoj, kiel universalan aŭtoron. Zamenhof tradukis Hamleton ne el la originala sed el traduko, en la plej frua periodo kiam Esperanto estis novbakita. Humphrey konsideras la problemojn de semantiko en tiu stato, kaj ĝenerale en multlingva kunteksto. Zamenhof bazis sian traduklaboron sur komuna eŭroplingva semantiko, tiel sur artefarita pasinteco, kaj stile modelis germane, ne latinide. (Humphrey atentigas, ke aliaj prozodiaj modeloj estis enkondukitaj laŭ pola, itala, ĉina, japana modeloj, ekz.)
Plu diskutataj estas leksikaj kaj sintaksaj rimedoj en Esperanto. Ĉiuj povas vidi en Esperanto laŭplaĉe diversajn lingvajn tipojn. Sekvaj eksperimentoj kaj evoluaĵoj fare de sekvaj esperantistaj verkistoj estas menciitaj.
Esperanto estas unika; la malgranda kvanto de denaskaj parolantoj malmulte influas la ĝeneralan lingvouzon. Unulingva kaj purisma lingvistika perspektivo de lingvoj ne taŭgas ĉi-rilate.
Humphrey konsideras celojn de tradukoj. Shakespeare denove servas kiel ekzemplo. Humphrey komparas la tradukojn de Zamenhof kaj de L. N. M. Newell. Humphrey taksas la tradukon de Newell, kiu celis tekstan fidelecon, malpli sukcesa ol Zamenhof laŭ drameca vidpunkto. Li rakontas propran problemaron en sia tradukado de Henry V de Shakespeare. (Li tradukis ankaŭ A Winter's Tale.) Humphrey montras la problemaron per traduko de ĉerpaĵo el Moll Flanders de Daniel Defoe.
Tradukado el Esperanto ankaŭ alportas malfacilaĵojn, en poezio eĉ eble nesolveblajn. Humphrey tradukis anglalingven la du memuarojn de Tivadar Soros (Teodoro Ŝvarc).
Fine, Humphrey detaligas siajn rimedojn por traduko de Winnie-la-Pu.
Subscribe to:
Posts (Atom)
Posts
