Letero al William Auld de Kálmán Kalocsay

Jen ĉe mia retejo:

“Letero al William Auld” de Kálmán Kalocsay

Kalocsay poeme reagas al la verko La Infana Raso de Auld. (Mi ne scias la originalan daton de verkado aŭ publikigo. Ĝi aperis en la antologio Ora Duopo.)

Kalocsay komence citas Horacon, kaj demandas, kian futuron la homaro ĝuste anticipus. Ĉu ĝi ekstermiĝos per la atombombo? Eble, sed:

Sed tamen vivas en ni naiva fid’,
Voltaire-on citas kun la Madach-a vok’:
“Ĝardenon vian kultivante,
homo, penadu, fidante firme.”

Mencio de ĝardeno aludas al Kandid [Candide] de Voltaire, post aludo al La tragedio de l' Homo de Imre Madách. Sekvas aro da motivoj al pesimismo, kun aserto:

Ne, Auld, ne celon ni plenumas.

Sed tion tuj sekvas:

Tamen, ni rifuzu spite mokon de la voĉo malica
pri la rana perspektivo—ĝi mensogas per sia ver’!

Kalocsay daŭras, citante el versoj de Auld, resumi la historian panoramon, plenplenan da aĉaĵoj, bildigitan de Auld. Kalocsay, ĉerpante el Auld, kontrastas la longdaŭran perspektivon de homsocia evoluado kompare al tiu de la individua homo kiu vivas esence nur dum momento kaj povas nur (sen)pacience sopiri bonfartan futuron.

Ĉiuokaze, Kalocsay omaĝas al la verko de Auld.

Tiu anksio tute aktualas nuntempe, kaj ni pli rajtas je pesimismo, ĉar nia ekstermiĝo ŝajnas kaj efektive probablas pli proksima kaj neevitebla, kvankam ni volus konservi pozitivan perspektivon pri la homa potencialo.

Ursula Le Guin & Sándor Szathmári

Ursula Le Guin (naskiĝis la 21-an de oktobro 1929), eminenta pioniro de feminisma sciencfikcio, ĵus mortis, la 22-an de januaro 2018. Mi republikigas kun permeso korespondaĵojn inter Paul Olchvary, usona eldonisto de la anglalingva traduko de Kazohinio, kaj Le Guin. Olchvary celis havigi el Le Guin tekstreklamon por la dorskovrilo de eldonota Kazohinia, sed ŝi decidis ne plenumi tiun peton.  Mia tekstreklamo inter aliaj troveblas en tiu eldonaĵo.

Pioneering feminist/anarchist science fiction writer Ursula Le Guin (October 21, 1929 – January 22, 2018) just died. My colleague Paul Olchvary, publisher of the American edition of the English translation of Voyage to Kazohinia, has given me permission to publicize his correspondence with Le Guin, reproduced below. Olchvary requested her to blurb Szathmári's novel, but as you can see, she declined. I accepted his invitation, and thus our collaboration began.

---

Paul Olchvary
January 23 at 10:31pm

My very own memory of Ursula Le Guin (October 21, 1929 – January 22, 2018): I never met her in person, but in 2012 I emailed her a blurb request for Inez Kemenes's fine translation of a Hungarian dystopian/utopian novel I was planning to publish, Sándor Szathmári's 1941 classic Voyage to Kazohina. I did so through her website and expected no reply. She replied. While in the end she declined, I was touched by her kindness in doing so. This was how our brief correspondence unfolded:

Dear Mr Olchvary,

I doubt that I'm the right person to send a 1941 satirical dystopia to, but I'm willing to find out--particularly if you would send me only the first chapter or two of Sandor Szathmari's book.

It is depressing to receive a whole novel, either electronically or on paper, and realise it's not going to be a book you want to read/blurb. Of course one can't always be certain from one chapter, but often one can; and in that case it is easier on everyone if the whole camel isn't already in the tent.

If I liked the camel's nose, of course I would invite the whole camel to come in. I went to Wikipedia but could find nothing there. However, it doesn't matter, as it is the book I would read and respond to, if I do--not to things written about the book.

Yours truly,
Ursula K. Le Guin

[I then offered to send her a printout, while pointing out that an unedited version was accessible online.]

Dear Mr Olchvary,

There is no reason why you should copy and send me the galleys, since I can access the book online. And since I have been warned, and will be reading fast and lightly, just to see whether this is a book I want to go on with, faults in the copy editing won't bother or delay me. If it seems likely that I might be able to write you cover copy for the book, I'll ask you to send it me the full text; if it does not seem likely, I will not ask you.

The painful part of being asked to provide a blurb comes when one, for any of a hundred reasons, cannot do it, and must say no.

If I can say yes, I will write you within the week.

If I can't, I won't--my camel will regretfully, but silently, retreat from your tent.

OK?

Yours truly,
Ursula Le Guin

[Finally, she wrote, referring to a note I'd forwarded to her from the translator....]

Dear Paul,

I am afraid my camel is too heavy laden at present even to try to get into the tent. I'm very sorry.

Thank you for the note from Inez, and my best wishes for calm seas and a prospering wind for the Voyage to Kazohinia.

Ursula

Magritte: invention, imitation, meaning, ars combinatoria

René Magritte to Harry Torczyner

on Imitation, Invention, & Meaning

[. . .] I can state categorically that the cultural offensive I have in mind should be viewed “positively,” that is, not consisting in such “comparisons” as, for example, the one that I used in conversation with you, casually, when I merely noted that the imitated is being taken for the imitator. That refers to a kind of anecdote, amusing to us, but likely to be taken too seriously by the public. Indeed, the public has a habit of zeroing in on the anecdotal side of History. It is best not to cater to such habits if one means to “work” in a less mechanical manner. If one goes on the offensive, then one must truly attack such habits by stressing the things that are usually ignored. When I think of painting, it is, de facto, opening an offensive against such habits, even though I don’t actually have that in mind. De jure, it’s solely a question of ideas that, by their nature, cannot really be discussed.

As illustration, an isolated example, I take one of my pictures: “La Découverte du feu” [The Discovery of Fire], which depicts a burning iron key (another picture shows a burning trumpet). Nobody had ever thought of that before, or, at least, nobody had ever mentioned it in writing, speaking or painting. The “anecdotal” history might reveal that a few years after the birth of this picture Dalí painted a burning giraffe, and that owing to an intensive publicity campaign he is the one who is believed to have invented the notion of an unusual burning object. Thus, the “anecdote”' misses the point, it is ignorant of the invention in its purity, its measure, it only takes into account a superfluous exaggeration that waters down the precise vigor of the original invention. To avoid falling into this error, any “positive” offensive—in the case of “La Découverte du feu”—must only aim to enlighten, it must not concern itself with what happens elsewhere, with the clumsy uses to which the notion of a burning object may be put. This clumsiness, or, rather, this unintelligence, reduces great things to small things, the unknown to the known, following a practice that is the opposite of any true act of Mind. In confirmation of this, the public’s interest in current plans to inspect the Moon is right in line with this habit of reducing and mixing things up: people want to reduce the mysterious to something knowable and the familiar feeling we have with regard to things of which we are ignorant (for example: the mystery of the exact number of fleas on the youngest lion in the bush or the complete “lunography”) then gets confused with the non-familiar feeling of mystery (for example, the mystery inherent in the comfortable room in which one sits to smoke one’s pipe).

“Anecdote” interests the good folk who learn from it that Racine was unpopular in his day and that another so-called poet who is forgotten today was greatly admired. However, those good persons do riot know Racine any better (I am not Racine, notwithstanding the tacit obligation to be).

As for the munitions our armies require, I must admit that the only kind I can provide are . . . the pictures I can paint. These are demanding, and I have just enough strength to satisfy them, + or  .

SOURCE: Magritte, René. Letter to Harry Torczyner, 24 January 1959 (excerpt), in Magritte/ Torczyner: Letters Between Friends, translated from the French by Richard Miller, introduction by Sam Hunter (New York: Henry N. Abrams, Inc., Publishers, 1994), pp. 35-36.

William Auld: "En Barko Senpilota" (3): personaj rememoroj

Nelonge post ke mi kompetentis legi Esperantan literaturon mi komencis legi la poemojn de William Auld. Mi aĝis malpli ol 20 jaroj. Tiam la ekzistencialecaj poemoj kiajn oni trovus ĉe La Infana Raso kaj Humoroj plaĉis al mia sensibilo.

En 1975 mi bonŝancis studi kurson ĉe universitateto en Barrie, Ontario, Kanado kiun instruis William Auld.

Interalie, li uzis sian epopeon La infana raso. Laŭmemore, li detenis sin kaj ne deklamis la ĉapitron pri koito. Eble li ne volis tenti nin per la alvoko "Malfermu al peniso mia". Mi kredas, tamen, ke eble laŭtlego embarasus lin. Mi nebule memoras, ke kvankam li oponis kontraŭ puritanismo, ne plaĉis al la aktuala efektiviĝo de seksa liberiĝo; mi supozas ĉar Auld perceptis ĝin tro senpersoneca.

Nu, eble al Auld mankis sufiĉa tempo ripozi inter lecionoj, ĉar kiel entuziasmulo mi ofte ĝenis lin per demandoj. Sed evidente li ĝuis la kunecon de esperantistoj. Barrie estas nur urbeto ĉe lago. (Ni unufoje naĝis tie.) Ĉiutage ni vespermanĝis ĉe restoracio, kaj Auld insistis pagi por la tuta grupo. Jen foto:

Iufoje ludis iu muzikisto el Aŭstralio; Auld elkriis ion post iu kanto. Aliokaze studentino ludis la pianon. Auld enketis: "Ĉu vi povas ludi bluson?"

Unufoje, la prezidanto de la universitato invitis lin al sia hejmo vespere. Auld trovis pravigon eskapi el tiu invito. Li diris al ni: "Tiu medio estas tro burĝa; mi estas vagabondo!"

Do vi konstatas, kia amikeca kaj sindona homo Auld estis.

Kompreneble, el generacio hipia, mia spertaro kaj perspektivo diferencus de tiu de Auld, despli de la maljuneca etoso de la nordamerika (usona kaj kanada) esperantistaro. Ĝenerale, aliaj prioritatoj dum la 1970aj jaroj delogis min de pluraj favorataj verkistoj (kaj muzikistoj) de miaj fruaj jaroj, plejparte en la krokodila mondo sed kompreneble ankaŭ en Esperantujo. Al pluraj interesoj (mi referencas la krokodilajn) mi revenis en la 1990aj jaroj kun nova perspektivo. Kun historia konscio mi lernis apreci la atingojn de antauŭloj pli bone. Sed jen ĝeneraligo. Mi revenu al Auld.

Fine de 1986, la Esperanto-movado en Vaŝingtono reviviĝis, kaj mi fariĝis estrarano. Mia propra engaĝo je Esperanto intensiĝis. Tiam mi kontaktis Auld. Jen priskribo:

William Auld, William Blake, & Mi

Kaj jen letero de Auld responde al la mia:

William Auld: Letero al R. Dumain, 1987.01.26 (bildo de la originala)

Mi devas trovi sekvajn leterojn. Auld aprobis mian fondon de la Ateista Tutmonda Esperanto-Organizo (ATEO) kaj donis permeson republikigi laŭ mia peto du poemojn. Li ankaŭ esprimis naŭziĝon pri la aktuala reakcia politiko reganta (en Usono kaj Britio).

Kaj Auld sendis al mi, kun la jena enskribo, ekzempleron de En Barko Senpilota: