VESPERO DE PILATO. Rakonto el la Libro de apokrifoj (1932), de Karel Čapek (1890-1938), Esperantigita de Josef Vondroušek, laŭtlegas Jindřich Košťálek.
Troveblas kelkaj verkoj de kaj pri Čapek esperantigitaj & anglalingvaj miareteje; rigardu:
Kunlabore kun la studio Grant kaj kun la subteno de Mezbohemia Regiono por Memormuzeo pri Karel Čapek produktis Josef Císařovský
Retejo de la Memormuzeo pri Karel Čapek: http://www.capek-karel-pamatnik.cz/
Al Esperanto tradukis kaj teknike laboris Vladimír Türk
Virina voĉo Pavla Dvořáková
Vira voĉo Vladimír Türk
Esperanto-versio de la filmo realiĝis kadre de la projekto "Karel Čapek" de Ĉeĥa Esperanto-Asocio
capek@esperanto.cz 2015
Jen kompleta kaj ĝisdatigita listo da tradukoj el rakontoj de la ĉeĥa verkisto Karel Čapek aperintaj en La Nica Literatura Revuo:
Teatro: El la vivo de insektoj de Karel Čapek
2017 Universala Kongreso de Esperanto en Seulo
(Aperis 25 julio 2017)
Fragmenton de El la vivo de insektoj (en DOC-formato) esperantigis Josef Vondroušek.
Mia jena afiŝo donas pluajn detalojn pri la verko kaj ĝia antaŭa teatrigo en Esperanto:
Karel Čapek en 'Balkana Verda Stelo'
En afiŝo Karel Čapek & Esperanto (5) mi listigis la verkojn de Čapek kiuj situas ĉe la retejo de Don Harlow mem, ĉar la ceteraj retligoj ne plu estas validaj.
Jen troveblas tradukoj fare de J. Vondroušek kaj aliaj en DOC-formato:
Karel ČAPEK: Česká literatura v esperantu
Jen plua verko:
Laŭdo de ĵurnaloj [trad. Miroslav MALOVEC]
Jen tradukoj fare de J. Vondroušek kaj aliaj en HTML-formato el malaperinta retejo (archive.org):
Mi lastatempe pensas pri Karel Čapek pro du kialoj. Unue, mi dum kelkaj jaroj pensas de tempo al tempo pri lia malutopia romano Milito kontraŭ salamandroj, kiun mi legis en liceo (en la angla, kompreneble) antaŭ 45 jaroj, kaj kiu estas plene aplikebla al la aktuala epoko.
Due, ĉi-sezone okazas serio da eventoj subtenata de la Ĉeĥa ambasadejo en Vaŝingtono pri Čapek okaze de lia 125a naskiĝdatreveno:
Mutual Inspirations Festival 2015 - Karel Čapek
Mi jam bloge afiŝis pri la multaj liaj verkoj haveeblaj en Esperanto, interreteje kaj ne. Mi ĵus retrovis libreton ....
Fabriko je Absoluto, romano, felietono (1922)
Motive: fisio de materio. La inventon de inĝeniero Marko aĉetas sinjoro Bondy, prospere komercas pri ĝi, inundas per ĝi la tutan mondon. El la fisiita materio emanas mistera Absoluto. Ĝi kapablas fari miraklojn, ankaŭ produktajn. Sed en la mondo de homoj ĝi ne konvenas, ĝi dezorganizas la ĝisnunan socian ordon, dissemas konfuzon. Ĝi estas kontraŭeklezia kaj antireligila teatraĵo. Ĝi kritikas episkopon, kiu ne volas agnoski la Absoluton, nur post kiam la eklezio misuzas ĝin por siaj interesoj. Ĝi estas vero pri la preso, kiu informojn adaptas laŭ bezonoj kaj interesoj de posedantoj. Vero pri idealistoj, kiuj sin organizas por vastigi humanismon, sed estas ridinte senpovaj, vero pri grandpotencoj, kiuj dividas al si la mondon kaj vualas sian rabistadon por frazoj. Ĝi estas kritiko de kia ajn fanatikismo, altigado de sia vero je la vero absoluta, kritiko pri maltoleremo kaj fanatikismo. Ĝi estas revuo de ĉiuj difektoj kaj mavaĵoj de l’socia vivo. Kiam la homaro preskaŭ formurdis sin, diras soldatoj de la Lasta Batalo: “Ne plu ni ludas”. Post jaroj ili kunvenas en gastejo kaj dum la manĝo ili fratiĝas. Laŭte ili eldiras tion, kion la aŭtoro per la teatraĵo volas diri: “Denove do tie, kie ni estis antaŭ la milito” . . . neniun veron oni povas elbatali . . . ĉiu kredas sian eminentan di-sinjoron, sed ne kredas al alia homo, ke tiu ankaŭ kredas je io bona. Homoj unue kredu al homoj kaj la cetero jam venos . . .
La romano evitas la tradiciajn imagojn pri romanoj. La aŭtoro uzis diversajn ĝenrajn elementojn, atencis la tradician konstruon de romano. Li uzis felietonon, riportojn, groteskojn. Tial li prezentis buntan kalejdoskopan bildon de la socio. La formo estas funkcia. Ĝi estas mesaĝo pri homeco, esprimas kredon pri homo, pri ordinaraj homoj. Li parolas pri tio, kio malutilas al homoj, kio pelas ilin en militon, kio starigas ilin kontraŭ sin . . .
. . . t.e., ĉeĥa sciencfikcio en Esperanto & la angla.
Nesvadba, Josef. La perdita vizaĝo, tradukis Adolf Staňura. Prago: Ĉeĥa Esperanto-Asocio, 1974.
Enhavo:
Mallumo [ = Darkness. No English translation found]
Tamburpafado [ = Drumshooting (lit.) = Drumbeating? No English translation found]
Idioto el Xeenemuende = The Half-wit of Xeenemuende (1960)
Proceso, pri liu neniu eksciis = The Trial Nobody Ever Heard Of
La Tabuo = Tabu (1958) [no English translation found]
La perdita vizaĝo = The Lost Face
La invento kontraŭ
la inventinto = Inventor of His Own Undoing
Stella el la tria astro [ = Stella from the third heavenly body. No English translation found]
La cerbo de Einstein = The Einstein Brain (1960)
La mondpereo [ = The end of the world. No English translation found]
Klarigoj
Almost all I know about non-Russian Eastern European literatures, whether or not English translations of the relevant works exist, comes through Esperanto. In the 1970s I read this collection of science fiction stories by Czech author Josef Nesvadba (1926-2005) in Esperanto translation. I'm pretty sure I liked this book, but I didn't think then to see if his work could be found in English. I also did not know that Nesvadba was Czechoslovakia's most eminent SF writer. (There are also film versions of some of his work.) And so I left Mr. Nesvadba to himself until a few days ago. As it turns out, there is more available in English than I have found in Esperanto, but there are a few stories in this Esperanto anthology for which I cannot find English equivalents. Here are some sources on Nesvadba in English:
The Josef Nesvadba
Page
Biography and BibliographyNesvadba, Josef / SFE
Interview with Joseph Nesvadba (1996)
-- Stories --
The Half-wit of Xeenemuende (1960)
Horribly Beautiful, Beautifully Horrible (1993)
The Einstein Brain (1960)
The Storeroom of Lost Desire (1989)
Dr. Moreau's Other Island (1962)
Jen biografia enkonduko sone kaj tekste:
La ĉeĥa verkisto Karel Čapek de Anton Oberndorfer ĉe Esperanta Retradio
Li rememorigas pri la sonregistraĵoj de Poŝrakontoj de Ĉapek.
Mi kredas ke mi posedas eldonon de ĉi tiu mondfama ĉeĥa satiro de Jaroslav Hašek en Esperanto; mi memoras verdan kovrilon, sed ĝi ne estas alirebla nun. Nu, Vikipedio mencias kelkajn tradukojn (mi ne scias pri la mia) en la menciita artikolo kaj ĉi tie: La travivaĵoj de la brava soldato Ŝvejk dum la mondmilito. La menciitaj tradukoj aperis en 1934 kaj 2004. (Ankaŭ aperis Ne nur soldato Ŝvejk en 1995.)
Anglalingve, The Good Soldier Schweik aperis en traduko de Paul Selver en 1930, de Cecil Parrott en 1973. Estas ankaŭ sonregistraĵo de Robert Kurka (Cedille Records, 2002).
Cetere, haveblas du fremdlingvaj filmoj pere de Netflix [en Usono] (en mia vico): Good Soldier Schweik (1956) kaj Good Soldier Schweik 2: Beg to Report, Sir (1957).
Tiu verko kaj tia tradicio de ĉeĥa humuro ludis rolon dum la tempo de subpremo de Ĉeĥoslovakio fare de Sovetunio en 1968 kaj poste. Ekzemple, la tiam-persekutata marksisma filozofo Karel Kosík verkis pri Švejk kaj la rolo de humuro je subprematoj kaj subpremantoj. Oni povas legi anglalingvajn tradukojn de tiutempaj eseoj:
Kosík, Karel. The Crisis of Modernity: Essays and Observations from the 1968 Era, edited by James H. Satterwhite. Lanham, MD: Rowman & Littlefield, 1995. See:
"Hašek and Kafka, or, the World of the Grotesque" (1969), pp. 77-86.
"Švejk and Bulguma, or, the World of Great Humor" (1969), pp. 87-99.
"On Laughter" (1969), pp. 183-198.
Jen pluaj verkoj de Karel Čapek:
Laŭdo de ĵurnaloj (1925)
"Ĉemizo", en Ĉeĥa kaj slovaka antologio 2 (e-Librejo: Inko; originale eldonita 1935)
Libro de Apokrifoj (ĉiunovele po retpaĝo)
La blanka malsano (e-Librejo: Inko)
Libro de apokrifoj (e-Librejo: Inko)
Milito kontraŭ salamandroj (e-Librejo: Inko)
Naŭ fabeloj (e-Librejo: Inko)
R.U.R. (e-Librejo: Inko)
La koncernah eksteraj retligoj ĉe Don Harlow estas eksmodaj. Mi listigas la verkojn de Čapek kiuj situas ĉe tiu retejo mem:
La arda koro de l' domo [Miloŝ LUKAŜ]
El la opinioj de l' kato [Miloŝ LUKAS]
Jura kazo [Josef CHVOSTA]
![[E]](http://donh.best.vwh.net/Esperanto/Literaturo/icons_donh/purpball.gif){kind=icon}
Kamentuboj [Miloŝ LUKAŜ]
Kien foriĝas la libroj [Miloŝ LUKAS]
Kolekto de poŝtmarkoj [Miloŝ LUKAŜ]
Legaĵo --- afero laŭcirkonstanca [Miloŝ LUKAŜ]
Malgranda kaj granda [Miloŝ LUKAŜ]
Pri malnovaj leteroj [Miloŝ LUKAS]
Pri specialaj vinoj [Miloŝ LUKAŜ]
Ŝtelita kakto [Miloŝ LUKAS]
La plej kompleta kolekto de Esperantaj tradukoj el Čapek troviĝas ĉe:
Karel ČAPEK: Česká literatura v esperantu
Oni trovas kaj kompletajn verkojn kaj fragmentojn, ĉiujn en DOC-formato.
Mi atentigas, ke aldone al Milito kontraŭ Salamandroj (tr. J. Vondroušek), troveblas Milito kontraŭ Salamandroj - dua parto (tr. T. Pumpr). Ĉe mia retejo troveblas ĉerpaĵo el angla traduko kiu temas pri Esperanto kaj la lingvoproblemo: War with the Newts (Excerpt on the Language Problem).
Fine, jen kuriozaĵo:
'Mi rompis al mi la kapon pri la demando kiel esprimi dialektan parolon de la salamandroj en la fama verko de Karel ČAPEK: “Milito kontraŭ la salamandroj”' [D-ro PUMPR]Ĉi tiu citaĵo troviĝas komence de verko Popido, la Verda Dialekto de Manuel Halvelik (Versio 2 — 2009).
Posts
All Comments
