Showing posts with label revolucio. Show all posts
Showing posts with label revolucio. Show all posts

2018-01-23

Miĥalski & Majakovskij

Eŭgeno Miĥalski
Eŭgeno Miĥalski
Jen nove ĉe mia retejo:
Elstaras je Miĥalski lirikeco, erotiko, kaj eksperimenta plivastigo de la lingvaj eblaĵoj de Esperanto. La unue menciita poemo (Amaj melodioj: III, kiun mi deklamis sonregistre okaze de la 121-a datreveno de Miĥalski) estas lirika kaj erotika, kun kelkaj interesaj kunmetitaĵoj kaj gramatikaĵoj--'disburĝonis kaŝtanaj', 'kreiv-geedziga'.

Kiel evidentas en la poemaro Prologo (1929), Miĥalski sopiris al nova mondo, tiel profetante pri la 'os', kaj li ankaŭ estis pioniro de poezia stilo en Esperanto. Do, du-kiale, ne surprizas ke Eŭgeno Miĥalski entuziasmus pri la avangarda sovetrusa poeto Vladimir Majakovskij.

La centrigo de politika potenco de Stalin fine de la 1920aj jaroj efikis ankaŭ fini la viveblecon de la arta avangardo. Majakovskij mortpafis sin je la 14-a de aprilo 1930. Miĥalski verkis la omaĝan poemon la 26-an de junio 1930. Miĥalski fariĝus viktimo de la Stalina teroro; li estis mortpafita la 15-an de oktobro 1937.

Ĉi-poeme oni trovas laŭdadon de la novo kontraŭ kaduka kaj filistra sociordo, en kombino kun la pionira lingvaĵo de Miĥalski. Ĉi tiu poemo finfine aperis kaj estas la lasta poemo en Plena Poemaro 1917-1937, antologio de Miĥalski redaktita de William Auld kun enkonduko de Krys Ungar (Antwerpen: Flandra Esperanto-Ligo, 1994; p. 175-176).

Do jen funebro fare de Miĥalski pri Majakovskij. Kaj ni, la posteuloj, funebras pri Miĥalski.

2018-01-22

Eŭgeno Miĥalski 121-jara

Okaze de la 121-a datreveno de la naskiĝo de Eŭgeno Miĥalski (21 januaro 1897 - 15 oktobro 1937), mi sonregistris deklamon de poemo ...

"Amaj melodioj: III" de Eŭgeno Miĥalski, Voznesensk, 11 Decembro 1923.

Ĉi tiu poemo aperis en la poemaro Prologo (1929) kaj troveblas ankaŭ en Plena Poemaro 1917-1937, red. William Auld, kun enkonduko de Krys Ungar (Antwerpen: Flandra Esperanto-Ligo, 1994), p. 63-64.

Ĉi tiu estas dum jardekoj unu el miaj favorataj lirikaj poemoj de Miĥalski, speciale la finaĵo:
Disburĝonis kaŝtanaj la floroj
kun kreiv-geedziga polen',
ĝi miksiĝis kun niaj odoroj
en mistera pasia solen'.
Dolĉe!

2014-10-20

Utopia in Four Movements revisited

Utopia in Four Movements was a multimedia "live documentary" by Sam Green and Dave Cerf. It was presented at various venues around the country and abroad, including the American Film Institute's Silverdocs Documentary Festival in Silver Spring, Maryland (just outside of Washington, DC) on June 26, 2010. (See my blog entry on this performance.) This "live documentary" included film clips, narration, and live music. Is there any video of one of these performances as a whole? I do not know. Here are a few fragments on video.

                Utopia en 4 Movimientos. Segunda presentacion
Utopia en 4 Movimientos. Segunda presentacion from AMBULANTE on Vimeo.

   Utopia, Part 3  1/2 - 2/2: The World's Largest Shopping Mall

2012-12-19

Sam Green's 'Utopia in Four Movements' revisited


by Stephen Squibb; Idiom; October 13, 2010

This is an old review but an interesting one. The reviewer is sharply critical but insightful in dissecting the logic of Green's live documentary  Utopia in Four Movements as well as his earlier documentary The Weather Underground.  Read for yourself.



2012-10-06

Árpád Tóth en la angla?

Kiel pontolingvo inter naciaj literaturoj Esperanto elstare sukcesis. Mi scias malmulton pri hungara beletro, sed ĉion mi lernis pere de Esperanto. Nur lastatempe mi trovis Árpád Tóth.

Jen la du poemoj kiujn mi trovis en Esperanto, nun en mia retejo:

 “La Nova Dio” de Árpád Tóth, tradukis Kálmán Kalocsay

 “De animo al animo” de Árpád Tóth, tradukis Ferenc Szilágyi

La unuan mi trovis en Hungara Vivo, 19a jaro, n-ro 1 (83), 1979, numero pri la 133 tagoj de la Hungara Sovetrespubliko de 1919. Tóth varme salutis tiun revolucion.

Do, kio troveblas en la angla?  Mi supozas, ke ekzistas individuaj tradukitaj verkoj en revuoj aŭ antologioj. Elsarki tiujn estas tro granda tasko nun. Ekzistas tamen unu literaturkritika libro pri Tóth en la angla:

Nyerges, Anton N. Árpad Toth: Song of the Drywood. Richmond, KY: A.N. Nyerges, 1983.

De Tóth mem, estas unu ero en la angla en la usona Parlamenta Biblioteko:

Tardos, Béla. The New God: Cantata, de Béla Tardos; words by Árpád Tóth; Fly, Poem: Cantata / András Mihály; words by Attila József [sound recording]. Budapest: Qualiton, [196-?]. 1 sound disc: analog, 33 1/3 rpm, stereo; 12 in. In the 1st work: György Radnai, baritone; Budapest Chorus; Hungarian State Orchestra; Miklós Erdélyi, conductor. In the 2nd work: Sándor Nagy, baritone ; Chorus of the Hungarian Radio and Television; Hungarian State Orchestra; Ervin Lukács, conductor. Sung in Hungarian. Durations: 20:30; 17:04. Program notes by Péter Várnai in Hungarian, English, German, and Russian on container. (Series: Contemporary Hungarian music)

Ŝajnas, ke almenaŭ la teksto de "La Nova Dio" akompananta ĉi tiun sonregistraĵon estas tradukita en la anglan. La kantoj mem estas faritaj en la hungara.

Interese, mi trovis mencion de Tóth en jena artikolo:

MetaGalaktika #11: A thousand years of Hungarian science fiction, 2009

Tie oni trovas priskribon de novelo de Tóth: “The Strange Fits of Tom Briggs”[La strangaj paroksismoj de Tom Briggs]. Interese en sciencfikcia kadro, ankaŭ ĉar li estas plej konata kiel poeto.


2012-09-19

133 tagoj de la Hungara Sovetrespubliko (4)

Jen novelo rilate al la temo de la 133 tagoj de la Hungara Sovetrespubliko, el Hungara Vivo, 19a jaro, n-ro 1 (83), 1979:

“Tavoligo kaj disigo” de Gyula Hernádi, tradukis Vilmos Benczik [14-15]

Do, krom la enkonduko de Vilmos Benczik, nun ĉiuj rilataj enhavaĵoj el ĉi tiu numero estas enretigitaj.

Kaj ne forgesu:

Cent tridek tri tagoj: historia skizo de hungarlanda proletara revolucio. Leipzig: Ekrelo, 1930. 141 p.

Mi ne posedas ekzempleron de la libro. Mi ricevis skanaĵojn de alia esperantisto, do mi dubas, ĉu mi aldonos al la eroj jam enretigitaj.

2012-09-18

133 tagoj de la Hungara Sovetrespubliko (3)

La temo de Hungara Vivo, 19a jaro, n-ro 1 (83), 1979 estas la 133 tagoj de la Hungara Sovetrespubliko de 1919.

Mi jam blogis pri la menciita numero kaj aldonis ligojn al du enretigitaj eroj. Post tiam mi aldonis pluajn:

“Esperanto-movado dum la Konsilia Respubliko” de Zoltán Barna & Ervin Fenyvesi [10-11]

“Al fronto de Laboristhejmo” (1919) de Gyula Juhász, tradukis Márton Fejes [11]

“Brasikaĵo” de Endre Fejes, tradukis P. Rados
(Fragmento el la novelo “Pariza rememoro”) [12-13]

“Apud la fajro, en gardo ruĝa” de Béla Balázs, tradukis P. Rados [13]

Restas por enretigo: “Tavoligo kaj disigo” de Gyula Hernádi, tradukis Vilmos Benczik [14-15].

Mi blogis ankaŭ pri rimarkinda antologio eldonita en 1930:

Cent tridek tri tagoj: historia skizo de hungarlanda proletara revolucio. Leipzig: Ekrelo, 1930. 141 p.

Tiam mi estis enretiginta kvar artikolojn. Jen tri pluaj:

La Karoji-revolucio 1918‑1919. — BOLGAR A.

La agrarpolitiko de la diktaturo — MAGYAR Lajos

Soveta Hungario kaj la kamparanaro. — HEVEŜŜI

2012-08-23

Georg (György) Lukács en Esperanto

Mi jam blogis pri Georg (György) Lukács, pioniro de "okcidenta marksismo."

Mi unue trovis referencon al Lukács antaŭ ol mi sciis ion ajn pri li, en revuo Norda Prismo, n-ro 1a de jaro 1972, t.e. la eseo "Arta Partikulareco kaj Esperanto," en kiu Roberto Passos Nogueira skizas la literaturteorion de Lukács kaj provas aplikon al la beletro de Esperanto. Pri detaloj, konsultu mian ĉi-teman afiŝon.

Kelkajn menciojn de Lukács mi trovis aliloke, ekz. en The Crooked Heart de Esther Schor; recenzo de romano A Curable Romantic [Kuracebla Romantikulo] de  Joseph Skibell, en kiu Zamenhof kaj la Esperanto-movado elstare rolas.

Sed lastatempe, trafoliumante malnovajn numerojn de Hungara Vivo, mi trovis mencion kaj la jenan fotografon en artikolo:

“1919: Hungarlanda Konsilia Respubliko” de Ervin Fenyvesi, tradukis Vilmos Benczik

Poste, mi petis kaj ricevis skanaĵojn de kelkaj artikoloj en  Cent tridek tri tagoj: historia skizo de hungarlanda proletara revolucio (Leipzig: Ekrelo, 1930), pri kiu mi ĵus blogis.  Nu, en tiu libro troviĝas eseo de Lukács mem!

Kontraŭrevoluciaj fortoj dum la hungara proletara diktaturo de György Lukács

Ĉu eble ĉi tiu estas la unua apero de Lukács en Esperanto?

Nu, mi interesis neesperantiston pri ĉi tiu afero, kaj mi devas esplori, ĉu ekzistas anglalingva traduko de ĉi tiu eseo. Ekzistas multaj multaj verkoj de Lukács en anglaj tradukoj: mi mem posedas tutan breton se ne ĉion libroforman. Ĉi tiu estas tute nefamiliara. Do ni vidos.

La historio de Esperanto estas vere trezorkesto.

133 tagoj de la Hungara Sovetrespubliko (2)

Mi jam afiŝis pri la numero de Hungara Vivo (19a jaro, n-ro 1 [83], 1979) kiu temas pri la 133 tagoj de la Hungara Sovetrespubliko de 1919. Denove, jen la ĉefa artikolo pri ties historio:

“1919: Hungarlanda Konsilia Respubliko” de Ervin Fenyvesi, tradukis Vilmos Benczik [5-8]

Nu, mirinde, Ekrelo en 1930 eldonis esearon pri la venkita revolucia reĝimo. Komence, kontrolu la enhavtabelon, kiun mi enretigis:

 Cent tridek tri tagoj: historia skizo de hungarlanda proletara revolucio. Leipzig: Ekrelo, 1930. 141 p.

Jen la ceteraj eroj kiujn mi havas kaj enretigis:
Mi blogos pri Lukács aparte.

2012-08-18

133 tagoj de la Hungara Sovetrespubliko

La temo de Hungara Vivo, 19a jaro, n-ro 1 (83), 1979, estas la 133 tagoj de la Hungara Sovetrespubliko de 1919. Ĝis nun mi enretigis du erojn. Jen la rilata enhavo de tiu numero:

[Enkonduko:] “Daŭris nur 133 tagojn . . .” de Vilmos Benczik) [p. 2]

“1919: Hungarlanda Konsilia Respubliko” de Ervin Fenyvesi, tradukis Vilmos Benczik [5-8]

“La Nova Dio” de Árpád Tóth, tradukis Kálmán Kalocsay [9]

“Esperanto-movado dum la Konsilia Respubliko” de Zoltán Barna & Ervin Fenyvesi [10-11]

“Al fronto de Laboristhejmo” (1919) de Gyula Juhász, tradukis Márton Fejes [11]

“Brasikaĵo” de Endre Fejes, tradukis P. Rados [12-13]
(Fragmento el la novelo “Pariza rememoro”)

“Apud la fajro, en gardo ruĝa” de Béla Balázs, tradukis P. Rados [13]

“Tavoligo kaj disigo” de Gyula Hernádi, tradukis Vilmos Benczik [14-15]
Jen plua poemo de Árpád Tóth:
“De animo al animo” de Árpád Tóth, tradukis Ferenc Szilágyi
Iom rilate, jen alia poemo:
“Laborist-portreto” de Lajos Kassák, tradukis Kálmán Kalocsay

2011-06-13

Jevgenij Zamjatin pri Revolucio, Entropio, Dogmo & Herezo

Jen mia ĵusa traduko (el angla traduko) de filozofiaj ideoj de Zamjatin:

Jevgenij Zamjatin pri Revolucio, Entropio, Dogmo & Herezo

Refoje, jen la citaĵaro el anglalingva verko:

Yevgeny Zamyatin on Revolution, Entropy, Dogma and Heresy

Mi esperas iam trovi pluajn verkojn de Zamjatin en Esperanto.

2011-06-05

Jevgenij Zamjatin, sovetrusa verkisto, obstina herezulo

Antaŭ pli ol 40 jaroj mi legis verkojn de Jevgenij Zamjatin—nehaveblaj tiutempe en Sovetunio—en anglaj tradukoj. Precipe mi legis la pioniran malutopian romanon Ni kaj antologion da eseoj. Mi ankaŭ havis antologion da noveloj, kaj post multaj jaroj aperis aliaj tradukoj. En Esperanto mi konstatas nur la indikitajn du artikolojn en Vikipedio.

Mi kompilis kelkajn citaĵojn el eseoj de Zamjatin, kiu reliefigas ŝlosilajn konceptojn:

Yevgeny Zamyatin on Revolution, Entropy, Dogma and Heresy
[Jevgenij Zamjatin pri Revolucio, Entropio, Dogmoj & Herezoj]

Se mi ne trovos plu en Esperanto, mi devos almenaŭ traduki tiun retpaĝon el la angla.

Sam Green, Utopia, Esperanto, Adorno

Here is a review of Sam Green's Utopia in Four Movements that I haven't seen before and that presents something different as well:

Hope Against Hope: Utopia in Four Movements by Andrew Lison, Dossier, May 14, 2009.

You don't often see Adorno's name juxtaposed to Esperanto, but the theme is failed utopian dreams and their monstrous side. It's a thoughtful review. I can't help but quip, though: there is Esperanto after Auschwitz.

2011-04-29

Atencoj kontraŭ Klerismo

Jen artikolo en Le Monde Diplomatique en Esperanto (decembro 2010):

Kleriĝokontraŭuloj ĉiulandaj... de Zeev STERNHELL

Notu la terminon Kleriĝo, kiun oni plej ofte tradukas per Klerismo (angle: Enlightenment). 

La aŭtoro reliefigas la multflankan atencon fare de reakciuloj kontraŭ la valoroj de Klerismo, t.e. kosmopolitismo, individuismo, racio, universalismo, sekularismo, modernismo, Ĉi tiu fenomeno estas tute evidenta, sed estas bone legi resumon en Esperanto. 

2011-02-05

Interview about Utopia in Four Movements

Interview about Utopia in Four Movements
Chuck Smith
Transparent Language Esperanto Blog, 6 December 2010

Sam Green is no stranger to his blog. I first blogged about this live documentary when it was shown in the Washington metropolitan area. The show is still on the road, and here is an interview about it.

2010-06-30

Utopia in Four Movements

Utopia in Four Movements is a "live documentary" by Sam Green and Dave Cerf. It was presented at the American Film Institute's Silverdocs Documentary Festival in Silver Spring, Maryland (just outside of Washington, DC) on June 26, 2010. This "live documentary" was a multimedia presentation. The filmmaker Sam Green, in the flesh, narrated the film with live background music provided by a trio called The Quavers, with Dave Cerf masterminding the sound. So this is not (yet) a standalone documentary film.

The four utopias are (1) Esperanto, (2) revolution, (3) shopping malls, (4) forensic anthropology. The general theme undergirding all the "utopias" is the frustrated dream of an egalitarian society. Esperanto is not only the first utopia of the film but in a sense its anchor.

Esperanto was presented with quite a bit of photographic footage originating prior to World War II and film footage of contemporary Esperantists from a wide range of nationalities at world congresses. As most of my face-to-face contact is with American Esperantists, I rarely get the full impact of oral communication across language barriers. All this was quite inspiring and swelled me with pride in being an Esperantist.

I was quite stunned to see film footage of Zamenhof himself, which I didn't know existed. I wish we could get hold of this and preserve it in a usable form ourselves. I inquired afterward and was told it came from a French newsreel and was difficult to acquire. Sam Green was rather pressed for time, so I didn't get a chance to pursue the matter, but we should inquire as to the details and availability of this footage.

Including myself, I identified three Esperantists in the audience. At the end of the Q & A, Jim Ryan, sporting an Esperanto T-shirt, was called upon to say a few words about Esperanto and the presence of the local society. Afterwards, he handed out flyers to exiting attendees.

It was fun for me, and good for Esperanto, unless you think a photo of Mao's red book in Esperanto might give people the wrong idea. (I'm told it's not the red book but Mao's Elektitaj Verkoj Vol. I [Selected Works].)

Evaluation of the whole film requires more in-depth analysis. I think the strength of the relationship between the overall point made about the difference between the perspectives of the early 20th century and now, and the fragments of historical information provided, particularly about revolutionary movements, could be questioned, for the actual examples given could serve to undermine the general argument. I brought this up with Sam Green, who admitted the problem. Regardless, we get a rather impressive exposition of Esperanto, both of its explosive growth and presence prior to the Second World War, and its persistence up to the present time.

If you can read Esperanto, you will see from the Libera Folio blog that some Esperantists were put off by the film. I don't know much Sam Green varies his narrative at each showing, but I don't see him depicting Esperanto as a noble failure. If anything, he demonstrates the resilience of the Esperanto movement, and by showing Esperanto as a living language, in which people of all nations participate, he releases Esperanto from being held hostage to finvenkismo [final victory of Esperanto as an international auxiliary language]. His depiction of Esperanto conferences reflects his 1000-points-of-light theme about patches of limited progress in the face of the smashing of big dreams about a comprehensive social overhaul.

Sam Green's aim, as he has stated in public and to me personally, was to paint a poetic rather than historically precise portrayal of any of these 'utopias'. The question remains as to whether people would get the general gist of his contrast between the big dreams of a century ago (and up through the 1960s) and the dismal prospects of today, or whether they would scrutinize with critical precision the details of what was being presented and question its logic. I would hate to see the '60s summed up by the Brinks bank robbery and the Cultural Revolution. I don't recall whether I saw Green's documentary on The Weather Underground on PBS. It's quite possible, but then I also saw the film the Weather Underground itself made underground in the '70s, and my memory is blurring. As I told Green after the film, people might get the wrong idea from the examples he chose, a possibility he admitted. But you can see how his associative thinking worked: big dreams turned into disasters, Viennese ex-socialist inventing the American shopping mall, ex-Maoist becoming mega-mall developer, Cuba trying to keep the dream alive, American fugitive and expatriate in Cuba keeping the dream alive, Mao's book in Esperanto. It's a chain of associative connections which are not logical from the standpoint of serious historiography, but which, if not scrutinized too closely, support Green's imaginative construct.

I'm also guessing that Green, who is evidently too young to remember the '60s, might be over-romanticizing the wrong things, or more accurately, might have internalized a crude opposition between utopia and disaster, taking each as frozen images of political movements to place in opposition to one another, which is no way of understanding real history. I hope he doesn't wear a Che T-shirt. I couldn't stand that stuff 40 years ago.

And now, a couple paragraphs for non-anglophone Esperantists, followed by a list of links.

Krom la anglalingvaj retpaĝoj, rigardu Utopio en kvar movimentoj ĉe Verda Filmejo. En la blogo Libera Folio vi trovos plurajn plendaĉojn pri la filmo, kelkajn defendojn, kaj plurajn kromdiskutojn. Bazita de la ĵusa specifa prezento en Silver Spring, mi ne gajnis impreson pri Esperanto similan al tio de tiuj kiuj reagis negative. Ŝajnas al mi, ke la ĝenerala bildo pri Esperanto estas pozitiva. Se oni atentos detalojn, eble oni perceptus alimaniere, sed neniu povas certi pri reago de novulo kiu antaŭe sciis nenion pri Esperanto.

Eble ekzistas problemo pli ĝenerala, t.e. nostalgio pri utopioj kiujn oni funebras kiel malrealismajn. La ŝlosila difekto--aŭ manko de logiko kaj konsekvenceco--estas en la dua parto de la filmo, pri revolucio--kies mesaĝo finfine malkoheras kiel rezulto de la ekzemploj elektitaj.

Links / Retligoj:

Utopia in Four Movements

Sam Green

American Film Institute's Silverdocs Documentary Festival

Silverdocs: A conversation with Utopia in 4 Movements Director Sam Green

Utopia in Four Movements | San Francisco Jewish Film Festival

Sam Green @ YouTube:

Sam Green: Hoping for the Best

Sam Green - Utopia in Four Movements

SFIFF53 Video Scoop Friday April 30
Utopio en kvar movimentoj

Filmo pri utopio ignoras la realan Esperantujon