Endre Tóth, Omaĝe / Homage to Endre Tóth

I wrote an homage in English to one of the greatest of Esperantist storytellers, the blind Hungarian composer and writer Endre Tóth:

A Memorial Tribute to Endre Toth

This followed upon my translation of Tóth's brilliant story "Groto" into English:

"Cave" by Endre Tóth, a philosophical tale 

As a result, I was contacted by an old friend of Tóth. Some years later I published what he wrote me about his friend:

Remembering Endre Tóth: Some Preliminary Notes by Lester Shepard

More recently, I translated both these pieces into Esperanto. They have been published in the most recent issue of Beletra Almanako, and so the rest of this post will be in Esperanto.

Post mia aperigo de la supre-menciitaj verkoj en la angla, mi tradukis la du omaĝojn al Endre Tóth al Esperanto por publikigo en Beletra Almanako, n-ro 17, junio 2013:

• Ralph Dumain: Memor-omaĝo al Endre Tóth (p. 104)
• Lester Shepard: Memore pri Endre Tóth: Kelkaj notoj (trad. Ralph Dumain) (p. 105-107)

The Contributions of Esperanto to World Culture: Part 3: Hungary

Jen nova mia podkasto anglalingva: La kontribuo de Esperanto al monda kulturo: parto 3a: la Esperanto-hungara beletra konekso (daŭrigata). La cetero estas en la angla:

Here is my latest podcast:

9/7/13 The Contributions of Esperanto to World Culture: Part 3: The Esperanto-Hungarian Literary Connection (Continued) (53:36)

I reiterate the main points of parts 1 and 2, with a reminder of the importance of Esperanto for Hungarians then and now, especially as a conduit for Hungary's humanistic cultural heritage in the face of bigotry and barbarism. I then review the activities on behalf of Esperanto on the part of leading Hungarian writers associated with the literary journal "Nyugat" (1908-1941), with special attention to Mihaly Babits and Frigyes Karinthy. I also discuss the classic verse drama "The Tragedy of Man" by Imre Madach, with a passage in Esperanto and English translation. I outline the landmark Esperanto anthology of Hungarian literature of 1933, with a note on author Mor Jokai (1825-1904). I round out my presentation of the pre-World War II era by highlighting two additional Hungarian Esperantist writers, Lajos Tarkony and Imre Baranyai.

Following fascist, Nazi, and Stalinist repression, Esperanto publishing resumes in Hungary starting in 1956. I discuss the leading Hungarian Esperanto cultural magazine "Hungara Vivo" (1961-1990) and the prominent editor, scholar, and critic Vilmos Benczik. I summarize the literary achievements of two important postwar Hungarian Esperantist writers, Endre Toth and Istvan Nemere. I close with a quote from Graham Greene's novel "Stamboul Train".

At the beginning of part 3, I make a pointed remark about the resurgence of reactionary politics in Hungary, alluding to anti-Semitic and anti-Roma provocations.

Note that I reiterate the importance of Madách and Karinthy for Szathmári.

At the end I also mention Istvan Ertl.

My performance here is not perfect, but hopefully it is listenable. I tend to overdo details, but efforts such as these are rehearsals for future efforts.

 

Samuel R. Delany, sciencfikcio, & interlingvistiko

La temo de interlingvistiko plurfoje interagas kun la sfero de sciencfikcio. Kompreneble, artefaritaj lingvoj por literaturaj/artaj celoj, iam la kaŝplezuro de J. R. R. Tolkien, multobliĝis en la pasintaj du jardekoj, kaj oni trovas plurajn artefaritajn lingvojn konstruitajn speciale por sciencfikciaj romanoj aŭ filmoj. Plej ofte ili estas esence trivialaĵoj, sed de tempo al tempo eniras filozofie interesaj aŭ incitaj ideoj.

Nu, mi dokumentis anglalingvajn verkojn kiuj traktas lingvajn konceptojn en sciencfikciaj verkoj en mia bibliografio:

Philosophical and Universal Languages, 1600-1800, and Related Themes: Selected Bibliography

Jen kelkaj koncernaj verkoj:

Barnes, Myra Edwards. Linguistics and Languages in Science Fiction-Fantasy. New York: Arno Press, 1975 (1971).

Conley, Tim; Cain, Stephen. Encyclopedia of Fictional and Fantastic Languages, foreword by Ursula K. Le Guin. Westport, CT: Greenwood Press, 2006.

Meyers, Walter E. Aliens and Linguists: Language Study and Science Fiction. Athens: University of Georgia Press, 1980.

Pli grava ol la nura ekzisto de artefaritaj lingvoj estas la esplorataj filozofiaj konceptoj pri la lingvo. Ekzemple, jen libro, nomita klasikaĵo, kiun mi akiris sed ankoraŭ ne legis:

The Embedding, de Ian Watson.

Nu, mia favorata scienfikcia verkisto (rigardu foton supre) kiu aperis en la 1960aj jaroj estas la genia Samuel R. Delany (1942- ), kiu cetere estas la unua sukcesa usonnegra sciencfikcia verkisto, kaj ankaŭ geja (ambaŭ faktoj kiuj disfamiĝis dum la progreso de lia kariero).

Oni trovos interesajn konceptojn pri la lingvo en la  romano Babel-17 (1966). Ĉi tiu afero kaj sia konekso kun la historio de artefaritaj lingvoj estas esplorata en la jenaj artikoloj:

Collings, Michael R. “Samuel R. Delany and John Wilkins: Artificial Languages, Science, and Science Fiction," in Reflections on the Fantastic: Selected Es says from the Fourth International Conference on the Fantastic in the Arts, edited by Michael R. Collings (New York: Greenwood Press, 1986), pp. 61-68.

Malmgren, Carl. “The Languages of Science Fiction: Samuel R. Delany’s Babel-17,” in Ash of Stars: On the Writing of Samuel R. Delany, edited by James Sallis (Jackson: University Press of Mississippi, 1996), pp. 3-16. (Originally published in Extrapolation, vol. 34, no. 1.)

Mi ne memoras ajnan tradukon aŭ mencion de Delany en Esperanto. La jena retpaĝo resumas la temon kaj ties variantojn en sciencfikcio:


Future Language (Atomic Rockets, June 17, 2012)

Enestas mencio de Esperanto kaj Harry Harrison (fakte lastatempe mortinta), sed nur negative kiel difektplena lingvo.

Mi referencis la romanon de Delany Empire Star [Imperi-Stelo] (1966) en mia anglalingva omaĝo al esperantista verkisto Endre Tóth (kiun kune kun alia materialo mi baldaŭ tradukos Esperanten):

A Memorial Tribute to Endre Toth

Tiurilate mi citis por komparo la konceptaron inventitan por tiu verko de Delany: Simplex, Complex, and Multiplex [simpleco, komplekseco, plurplekseco].