Macedonio Fernández (3): poezia lingvaĵo kiel 'persona Esperanto'

Jen antologio da verkoj de Macedonio Fernández en anglaj tradukoj:

Macedonio: Selected Writings in Translation

Jen citaĵo el la Enkonduko:

The poetry of Macedonio Fernández is doubly strange: strange for the unaccustomed conceptions of birth and death, life and love on which it rests, strange for the metalanguage created for their expression. Juan Ramón Jiménez described the poetic language of Macedonio as “a personal Esperanto, the language of nowhere . . . the tongue of Dante, Blake, Hölderlin.”

— Jo Anne Engelbert

Jen mia traduko:

La poezio de Macedonio Fernández estas duoble stranga: stranga pro la nekutimaj konceptigoj de naskiĝo kaj morto, vivo kaj amo sur kiuj ĝi baziĝas, stranga pro la metalingvo kreita por ilia esprimado. Juan Ramón Jiménez priskribis la poezian lingvaĵon de Macedonio: “persona Esperanto, la lingvo de nenie . . . la lingvo de Dante, Blake, Hölderlin.”

Koincide, ĵus aperis afiŝo pri Juan Ramón Jiménez:

Juan Ramón Jiménez de Antonio De Salvo (Esperanto-vivo, 24 Decembro 2019)

William Auld: Omaĝoj

Mi enretigis la enhavtabelon de Omaĝoj de William Auld: Poemtradukoj plejparte el la angla. Chapecó, Brazil: Fonto, 1987. 152 p. (Fonto-Serio; n-ro 16) Oni trovos tie ligojn al poemoj miareteje kaj aliloke. Jen la poemoj en mia retejo ĝis nun:

• William Shakespeare: Blovadu, vintra vento
• William Blake: Jerusalemo
• Percy B. Shelley: Kanto por la angloj
• Percy B. Shelley: Al —
• C. Day Lewis: La duobla vizio
• Edwin Morgan: La unuaj homoj sur Merkuro

Mi trafoliumis la poemaron kaj hazarde legis pluajn tradukojn. Mi plej ofte ne konas la originalojn, sed mi taksas la tradukojn tre agrablaj. Mi konfesas, ke mi eltrovas pluon el angla literaturo pere de Esperanto, ekz. Edwin Morgan, kiu uzas sciencfikciajn konceptojn en kelkaj poemoj. Mi iomete konis C, Day Lewis (= Cecil Day-Lewis) en alia kunteksto. Mi ne sciis, ke li verkis poemojn. "La duobla vizio" estas pensiga; unuarigarde mi ligas ĝian koncepton kun la plurdimensia vizio de William Blake.

Robert Zend on Frigyes Karinthy / pri Karinthy (2)

See also my previous posts on Robert Zend and my new web page. / Rigardu ankaŭ miajn antaŭjn ĉi-rilatajn afiŝojn kaj mian retpaĝon pri Robert Zend:

Robert Zend (Hungarian-Canadian writer, 1929-1985): Dedications, Works, Links

*     *     *

"The title of this book is a tribute to Frederic Karinthy (1888 - 1938), great Hungarian writer, humorist and philosopher, my spiritual father. The quoted passage [following] comes from the poetic essay “The One and the Nothing” of his volume Who Asked You?"

SOURCE: Zend, Robert. From Zero to One, translated by Robert Zend and John Robert Colombo (Mission, BC: The Sono Nis Press, 1973), pp. [7-8].

"La titolo de ĉi tiu libro estas omaĝo al Frederiko Karinthy (1888 - 1938), eminenta hungara verkisto, humuristo kaj filozofo, mia spirita patro. La citita ĉerpaĵo [sube] devenas de la poezia eseo “La Unu(ec)o kaj la Nulo" el lia volumo Kiu demandis al vi?

   --  Robert Zend (trad. R. Dumain), el De Nulo al Unu (1973).

*     *     *

*

"I DEDICATE THIS BOOK to all my Ardôs (spiritual fathers and mothers):

"Johann Sebastian Bach, Béla Bartók, Ludwig van Beethoven, Lucian Blaga, William Blake, Jorge Luis Borges (photo on page 35), Pieter Bruegel, Giordano Bruno, Charlie Chaplin, Beatrice Corrigan, Maurits Cornelius Escher (whose ‘Drawing Hands’ inspired page 213), Dr. Northrop Frye, József Füsi, Márta Gergely, Jesu, Tibor Kardos, Frigyes Karinthy (photo on page 21), Leonardo da Vinci (portrait on page 98), Lucretius, Imre Madách (photo on page 40), René Magritte, Thomas Mann, Christian Morgenstern, Sándor Petöfi, Luigi Pirandello, Rainer Maria Rilke, August Rodin, Arthur Schopenhauer, Socrates, Panni Surányi, Jonathan Swift, Egerton Sykes, Immanuel Velikovsky, Mihály Vörösmarty, Richard Wagner, Sándor Weöres (photo on page 27), my father, Henrik (photo on page 85) and my mother Stephanie, etc.;"

SOURCE: Zend, Robert. Oāb, Book 1 & 2. Toronto: Exile Editions Ltd, 1983, 1985. [Book Two begins on downloadable PDF file p. 99.] Karinthy image: Book One, p. 21 (text also on that page) [PDF file: p. 22]. Dedication: Book Two, p. 212 [PDF file: p. 210].

"Mi dediĉas ĉi tiun libron al ĉiuj miaj Ardôs (spiritaj gepatroj) ... [listo sekvas]"

   --  Robert Zend (trad. R. Dumain), el Oāb (1983, 1985).

Supre estas desegnaĵo de Frigyes Karinthy; sur la sama paĝo en la libro (1-a volumo) troveblas teksto. La dediĉo devenas de la 2-a volumo. Atentu inter la spiritaj gepatroj Karinthy kaj Imre Madách, ankaŭ aliajn famajn hungarajn verkistojn, kaj aliajn verkistojn, komponistojn, artistojn, ktp. Mi aparte rimarkas William Blake, Jorge Luis Borges, Giordano Bruno, Charlie Chaplin, M. C. Escher, René Magritte, Rainer Maria Rilke, Jonathan Swift.

Kiel usonanoj diras: "jen mondo malgranda." Zend ekziliĝis el Hungario al Kanado en 1956, iĝis parto de la kanada literatura, kultura, kaj intelekta sfero kaj komencis verki ankaŭ anglalingve. Li vizitis kaj amikiĝis al Jorge Luis Borges. Li estis amiko de Marcel Marceau. Lin inspiris la hungara tradicio, aparte Madách kaj Karinthy (kiuj interesas min), ankaŭ artistoj kiuj ege min interesas--Blake, Escher, Magritte.

Ju pli mi esploras, des pli mi konvinkiĝas, ke la ŝlosila verkisto, kiun mi devas studi, estas Karinthy.

Chloe Yelena Miller, William Blake, Esperanto: time & language

I stumbled across this interesting blog post:

Chloe Yelena Miller and the Past, Present, and Future 

The subject is the manipulation of verb tenses and thus time in poems. Two examples are given and analyzed. The first is William Blake's poem "The Tyger." The second is a poem by contemporary poet Chloe Yelena Miller, from her chapbook Unrest. (The poem is also reproduced by the blogger The Dressing at 2013 DC Shorts: Women Working without Words, but now back to the first blog post mentioned.)

Here is Miller's poem, followed by Kenneth Ronkowitz's commentary.

    No Infinitive
 
We met in Esperanto, declared:                   Mi amas vin.

Which means (in case I forget):                    I love you.

We swam in the Sardinian sea, the water as blank
as your conjugations. I wear one piece of my two piece:
topless.

I will, first person future,
label these photos in our language
without a national body. The word
for our actions is not a noun.

Gender neutral, were we
heterosexual? The flexible
syntax translucent, nudity's definition.

I could pronounce (phonetics):                     You.

There were rules: The accent
is always on the next to last syllable.

It was carnival, a meatless (almost meaty) masked
party. Lent followed, we gave up
each other (reflexively).

The commentary:

I like it right off that they met in Esperanto. Not a place, but a language, and a word that translates as "one who hopes." We could follow the thread of Esperanto's three tenses and three moods. Maybe your poem can work with the poetic and non-English jussive mood that is used for wishes and commands.

And her poem ends "reflexively" - a form that cause problems for English speakers learning a new language since this feature is practically absent in English. The literal reflexive means the agent is simultaneously the patient. That's grammar class talk meaning we do it to ourselves. How poetic is the reflexive: to enjoy oneself, hurt oneself, kill oneself, convince, deny or to encourage oneself.

William Auld: Pri lingvo kaj aliaj artoj (5): tradukado

Kiel mi jam menciis, mi trovas Auld plej stimula kiam li pritraktas specifaĵojn de originala aŭ traduka beletro en Esperanto. Mi jam afiŝis dufoje pri trakto de tradukado en esearo de Auld Facetoj de Esperanto (1976). Nu, nun denove pri . . .

William Auld, Pri lingvo kaj aliaj artoj. Antverpeno; La Laguna: TK / Stafeto, 1978. 213 p.

Enestas du eseoj pri tradukado:

  Pri la tradukado de poezio   (21-32)

  La internacia lingvo kiel belarta tradukilo   (95-157)

En la unua eseo, Auld rebatas la tezon asertante la netradukeblon de poezio. Tradukado estas esenca parto de beletra produktado en pluraj lingvoj; ĝi eĉ ludis gravan rolon en angla literaturo. Auld ankaŭ rebatas la aserton, ke ĉio grava tradukiĝas anglen aŭ francen. Du problemoj estas ignoro de malpli disvastigitaj literaturoj, kaj manko de altkvalitaj tradukoj. Pri supozataj baroj al tradukado Auld diskutas semantikajn asociecojn, kaj vortludojn, kaj donas ekzemplon de solvo de vortluda problemo tradukante anglan tekston al Esperanto.

La dua eseo estas multe pli detala kaj ampleksa. Literaturo valoras por interkompreniĝo de popoloj, per kio ili konstatos la komunaĵojn de supraĵe malsamaj homoj. Auld ilustras problemon de tradukmanko per statistikoj el Index Translationum. La mito ke nur la "ĉefaj" lingvoj gravas preterpasas beletrajn juvelojn el "minoraj" lingvoj. Do eĉ fakuloj neglektas ekz. hungaran literaturon. Ambicio traduki ĉion en ĉefajn lingvojn, ekz. la anglan, estas ĥimero, se ne paroli pri kvalito. Sed Esperanto ja solvas la problemon.

En la dua parto de la eseo, Auld alfrontas denove la missupozatan netradukeblon de poezio. Auld neas limojn de lingvoj kiuj bremsas tradukadon; la sola decida faktoro estas la talento de la tradukanto.

Mi dubas ĉi tiun absolutan aserton, sed Auld argumentas sian pozicion. Signifigpotenco ekzistas nur en la homa menso, ne en la lingvo. Auld celas pruvi, ke Esperanto (pli precize, Esperanta verkisto!), aparte pro sia gramatiko, kapablas redoni nacilingvajn nuancojn traduke. Auld listigas la lingvajn qvalitojn de la fleksebleco de Esperanto.Aldone al gramatikaj trajtoj, Esperanto estas riĉa je rimoj.

En la tria parto de la eseo, Auld provizas poeziajn specimenojn por komparo, laŭ menciitaj kriterioj, uzante nacilingvajn originalojn kaj tradukojn kaj Esperantajn tradukojn. La lingvoj de la originaloj aŭ tradukoj estas angla, franca, rusa, kaj Esperanto. Bone por ni, la retejo de Don Harlow donas la specimenojn kaj komentarojn de Auld:

Specimeno A: L'abatros de Charles Baudelaire, kun tradukoj en Esperanto (de Kalocsay) kaj la angla;

Specimeno B: La tigro de William BLAKE, elangligis William AULD kun anglalingva originalo kaj franca traduko de Félix ROSE (kun komentaro pri la tradukoj);

Specimeno C: Anĉaro de Aleksandr PUŜKIN, elrusigis KALOCSAY Kálmán, enangligis Walter MORISON.


    

William Blake: La malsana rozo

La blogo Esperantigoj Triajarmile publikigas tradukojn de beletraj verkoj. Jen aldonaĵo al tradukoj de verkoj de William Blake:

William Blake: La malsana rozo (The Sick Rose), tradukis Stéphane Brault

Krom aliajn afiŝojn pri Blake, jen mia bibliografio/retgvidilo:

William Blake en Esperanto 

Blake couplet in Esperanto / Versoj de William Blake & Bob Dylan

I haven't had much time for Esperanto lately, but the notion of translating this couplet popped into my head:

How do you know but ev'ry Bird that cuts the airy way,
Is an immense world of delight, clos'd by your senses five?

      -- William Blake, The Marriage of Heaven and Hell, Plate 7

My Esperanto translation:

Kiu scius, se ĉiu bird’ tranĉante ĉielvojon
ĝuas ene vastan mondon kiun via sensokvino kaŝas?

I did it!

In 1987, I used the coinage "ĉielvojo" to translate (on this blog) the ending of a Bob Dylan song:

 Ah, my friends from the prison, they ask unto me
“How good, how good does it feel to be free?”
And I answer them most mysteriously
“Are birds free from the chains of the skyway?”

       -- Bob Dylan, "Ballad in Plain D"

Me:

Amikoj ripetas en la karcer':
"Kiel bone, kiel bone ja sentus' liber'."
Sed mi respondas kun multa mister':
"Ĉu birdojn ne ĉenas ĉielvojo?"

Clarence Bicknell (1842-1918)

Clarence Bicknell (1842-1918) estis eminenta angla esperantisto, kiu ankaŭ verkis originale kaj traduke.

Estas ankaŭ anglalingva artikolo pri li en Wikipedia, kaj manpleno de originalaj kaj tradukitaj poemoj kaj himnoj en Vikifontaro.

Ekzistas Biblioteca-Museo Clarence Bicknell (en la itala).

Oni trovos ankaŭ datumbazon de nacilingvaj sciencaj verkoj de Bicknell.

La plej grava fonto tamen estas la retejo (kvarlingva) Clarence Bicknell, kun perspektivo soleni la venontan centjaron de lia morto. Jen la ĉefpaĝo en Esperanto. Bicknell estis multtalenta homo: enestas sekcioj pri lia vivo ĝenerala kaj kiel artisto, botanisto, arkeologo, esperantisto. Oni celas traduki ĉiujn retpaĝojn al Esperanto kaj bezonas la helpon de esperantistoj. Estas jam Esperanto-sekcio . . .

en la angla | en Esperanto

Jen subsekcioj:

Hymns | Himnoj
Poems | Poemoj

Notu ankaŭ la sekcion Downloads |.

Jen verkoj de Bicknell diversreteje:

Thomas Moore, La lasta rozo: tradukoj de Clarence Bicknell & Antoni Grabowski

Clarence Bicknell: El: «Aŭtuno»

Ĉe Literaturo en nia Esperanto-mondo:

Adiaŭ!
Versaĵo pri Amo
La maro

La elmigrintoj / The Emigrants, de Clarence Bicknell, translation by William Auld

Kaj finfine, miareteje:

"La Sekreto de Amo" [Never seek to tell thy love] de William Blake, tradukis Clarence Bicknell

Kiel vi vidos, mia elserĉo de ĉi-lasta havas interesan historion: mi unue eltrovis ĝin en bibliografio pri Blake, kaj la fonto ne estis esperantista sed obskura japanlingva revuo pri Blake kaj Whitman.

William Blake vs 17th-18th century linguistics (2)

Essick, Robert N. William Blake and the Language of Adam. Oxford: Clarendon Press, 1989.

See previous post on this topic for table of contents, etc. And see my web site for:

•      Introduction: on the state of scholarship on Blake as artist & as poet, & on previous studies of Blake's linguistic concepts, the focus of this book: Blake compared to the rationalist & empiricist linguistic ideas of the 17th & 18th centuries


•      William Blake vs Rationalist Linguistics (Excerpt) from Chapter 3: Natural Signs and the Fall of Language; pp. 133-135.

William Blake vs 17th-18th century linguistics

Essick, Robert N. William Blake and the Language of Adam. Oxford: Clarendon Press, 1989.

Contents

       List of Plates                                                                      ix

       Note on Texts                                                                      x

       Introduction                                                                         1

1.    Adam Naming the Beasts and its Companions            6

2.    In Pursuit of the Motivated Sign                                     28

3.    Natural Signs and the Fall of Language                        104

4.    Language and Modes of Production                              160

5.    The Return to Logos                                                        195

       Afterword: Romantic Languages and Modern

            Methodologies                                                           237

       Bibliography                                                                   240

       Index                                                                               261

Here two usually distinct lines of humanistic inquiry intersect: Blake studies and the history of linguistics and the scientific revolution. Conceptions of language and signification, evolving with the rationalism and empiricism of early modern philosophy and science, are challenged by Blake’s radically different world view.

Of particular interest here is Chapter 2, in which Blake’s view of language is contrasted with the philosophical languages of the 17^th and 18^th centuries—Wilkins, Dalgarno, etc.—a comparison one does not often see. See also pp. 133-135 for more on John Wilkins.

Presumably here one can learn more about the historically evolving dialectic between scientism and romanticism in the modern world.

Kaino & Habelo & Ĥanoĥ & Byron & Blake

La mito de Kaino kaj Habelo estas fondo fekunda por renversado. La angla romantika poeto Lord Byron fifamiĝis pro sia versdramo Cain, A Mystery (=Kaino, Misterdramo; 1821), kiu simpatias la starpunkton de Kaino.

La ŝlosila libro pri ĉi tiu verko estas:

Steffan, T. G. (Truman Guy), komp. Lord Byron’s Cain: Twelve Essays and a Text with Variants and Annotations. Austin: University of Texas Press, 1968. xvii, 509 p.

Estas ja interesa afero, ke Cain estis tradukita al Esperanto tre frue dum ĝia ekzisto, jam en 1896, de pionira verkisto / tradukisto Abram (Antoni) Kofman!

Oni povas aliri skanaĵojn de Kain: Mistero - Nurnbergo, 1896 ĉe la Esperanto-Fako de Aŭstria Nacia Biblioteko.

Ŝajnas, ke ĉi tiu herezaĵo estas la unua traduko de Byron en Esperanto!

Ankaŭ kurioze, la dua traduko de Byron en Esperanto devenas de Apokrifa temo: Heaven and Earth (1821), jene:

Ĉielo kaj Tero: Mistero, tradukis Eugène Noël. Nancy'o: Thomas, 1906. 54 p.

La temo devenas de la Apokrifo Libro de Ĥanoĥ. Interalie, temas pri sekskuniĝo inter falintaj anĝeloj kaj homaj virinoj.

Nu, renversado de ortodoksaj religiaj mitoj kaj revolucia utiligo de mitoj estas troveblaj je verkistoj de tiu periodo de angla romantikismo. Plu interese, post ke Byron renversas Genezon, William Blake renversas Byron!

William Blake: ‘The Body of Abel Found by Adam and Eve’

[La kadavro de Habelo trovita de Adamo & Eva],

ĉ. 1826, London, Tate Gallery

La koncerna verko estas The Ghost of Abel (1822) [La Fantomo de Habelo], malfrua verko gravurita sur du platoj (alklaku retligon supre). Por pli facile legi la tekston, alklaku la tekston The Ghost of Abel. Ne ekzistas Esperanta traduko. Tio certe estus ne tro malfacile farebla; temas pri mallonga verko sen la obskuraj roluloj de la privata mitologio de Blake.

En La Fantomo de Habelo Blake ne restarigas la ortodoksan koncepton. Komence li nomas Byron-on profeto, kiu ne kaptiĝu en dubo. La Dio de Venĝado ne estas la reala Dio, kaj la krio de la sango de 'Habelo' ne devenas de la reala Habelo: la voĉo de venĝo estas la voĉo de Satano. La 'renverso' de Byron fare de Blake kongruas kun la kontraŭortodoksa kristanismo de Blake, laŭ kio la oficiala religio estas falsa religio de subpremado.

La pentraĵo supre estas aparta verko.Tiu bildo estas uzata en artikolo interpretanta la Biblian miton. Mi enretigis la unuan paĝon:

“Kie estas via frato, Habel?” de Vinko Oŝlak

 En la artikolo Blake ne estas plu menciata.

Nu, jen mia gvidilo al Blake en Esperanto:

William Blake en Esperanto 

Jen plua fonto pri Byron, Blake, Kaino, kaj  Ĥanoĥ:

Blake in His Time [Blake en sia epoko], red. Robert N. Essick & Donald Pearce. Bloomington; London: Indiana University Press, 1978. Specife:

Leslie Tannenbaum, "Blake and the Iconography of Cain," p. 23-34.

G. E. Bentley, Jr., "A Jewel in an Ethiop's Ear," p. 213-240. Pri Libro de Ĥanoĥ.

Esperanto: the one who hopes (documentary video)

I don't know how I could have forgotten to report on this before. A year ago I participated in a documentary on Esperanto done as a high school project. The student sent me a copy of her finished documentary, and eventually put it up on YouTube. Here is Israt Pasha's 32-minute documentary on Esperanto, "Esperanto: One Who Hopes", "starring" Anders Paulli Bertelsen, Neil Blonstein, Ralph Dumain, Ferdinand Cesarano, Renata Ventura.



I was a panelist at a symposium on L.L. Zamenhof at the UN on December 15, 2010, the lion's share of reportage of which was devoted to George Soros' surprise appearance. (You will see me and other participants in videos and photos.) Israt approached me afterward and asked me to participate in her documentary. I made a video of my responses to her queries some months later, when I was still recovering from a month-long illness.

In this documentary there are graphics, fragments of other videos, photos, voiceovers, and interspersed fragments of the various video interviews, and in some cases, voiceovers from those interviews. There are explanations of the language, personal experiences with it, various uses of the language (e.g. the news magazine Monato), the question of opposition to Esperanto, and various opinions on the role of Esperanto in the world, now and in the future. There is some "finvenkismo" (doctrine of the "final victory" of Esperanto as an international auxiliary language) in it, along with my refutation of same. The question of preservation of natural languages is addressed, with my dissenting opinion on the matter. My positive comments on the language and movement also appear at the beginning and end.

My translation of William Blake's "I feared the fury of the wind" is used as a voiceover at the end, coupled with a series of Esperanto & Zamenhof-related photos: I find this disconcerting because the harsh social criticism of Blake's poem has nothing to do with the Esperanto movement and does not match the manifestly positive images of Esperantists and Zamenhof.

There are other aspects of the documentary I find disjointed, partly because of the way fragments of the interviewees' videos are spliced together and the various themes of the documentary are developed. Anything else I would criticize would be the opinions of some of the Esperantists. Personal experiences and facts are inherently more convincing than half-baked propaganda (if not in the world at large, certainly in the case of Esperanto). Nitpicking aside, this high school student did an impressive job, with decent production values, and I applaud her effort.

William Auld revizitata (4)

La temo ĉi-foje . . .

"Gvidilo tra la Angla Poezio" de William Auld

Ĉi tiu poemo konsistas el disaj humuraj versaj komentetoj pri diversaj anglaj poetoj — Chaucer, Spenser, Shakespeare, Milton, Pope, Johnson, Gray, Blake, Byron, Shelley, Keats, Hood — & Edgar Allen Poe.

Kompreneble ĉi tiu ne estas eĉ neformala gvidilo. Plej interesas min la anglaj romantikuloj (tiel nomitaj). La ĉi-tieaj komentoj devas resti enigmoj. Ĉu vere Percy Bysshe Shelley ne komprenis filozofion? Troveblas manpleno da poemoj de Shelley en Esperantaj tradukoj, neniom da lia prozo. Oni tradukis Lordon Byron tre frue en la vivo de Esperanto. (Notu ke Kain, nun skanita, aperis en 1896.) Mi dokumentas Blake en Esperanto:

William Blake en Esperanto

Arthur Dawson Foote en la angla kaj en Esperanto

Jen kelkaj informoj pri Arthur Dawson Foote (1931-1996). Mi baldaŭ skanos du anglalingvajn poemojn de Foote.

Jen biografieto en Concise Encyclopedia of the Original Literature of Esperanto by Geoffrey Sutton, p. 236.

Notu ĉi tiun eseon de Foote:

Perditaj Fontoj de la Esperanta Liriko

Notu liajn kontribuaĵojn al la du volumoj de Angla Antologio.

Jen tradukoj el William Blake:

• "La Malsana Rozo" [The Sick Rose] de William Blake, tradukoj de A. D. Foote, Meva Maron, Jens S. Larsen
• "Ne Pridiru al l’Amata" [Never pain to tell my love] de William Blake, trad. A. D. Foote
• "La Ĝardeno de l’Amo" [The Garden of Love] de William Blake, trad. A. D. Foote

Mi ne povas trovi lian anglalingvan poemaron The House Not Right in the Head (1996), nek per la interretaj libroserĉiloj nek ĉe la usona Parlamenta Biblioteko.

Ken Miner pri William Blake ktp.

IOMA MENSMIGRADO (13 januaro 2011): Jen blogero pri William Blake ĉe Taglibro de Ken Miner.

Kompreneble, min interesas ĉiuj referencoj al Blake en Esperantujo, eĉ trivialaj. Ken rilatigas la viziojn de Blake al aliaj aferoj.


Nu, pri Blake, rigardu la malneton de mia eseo publikigita en Kontakto:

William Blake 250-jara: Kulturpolitiko kaj la Monda Disvastigo de Beletro

. . . kaj mian retgvidilon/bibliografion:

William Blake en Esperanto

Esperanto USA 2010 Congress (4): “Esperanto, Washington, & the World in 1910”

Ralph Dumain: “Esperanto, Washington, and the World in 1910” /
“Esperanto, Vaŝingtono, kaj la Mondo en 1910”

58th National Congress of Esperanto USA (Bethesda, MD, May 28-31, 2010) /
58-a Landa Kongreso de Esperanto USA

On May 30 I delivered my talk on this topic in Esperanto, with the assistance of Verlette Simon, who coordinated my accompanying “slide show.” This talk is part of a larger research effort to analyze the American Esperanto movement of a century ago with a view to the broader social forces that converged on Washington in 1910, as my way of commemorating this centennial and the Zamenhof sesquicentennial. (1)

I briefly enumerated a number of relevant perspectives: diplomacy, science and technology, commerce, labor, women’s rights, religion and freethought, Latin America, European and American Jews and Zamenhof’s own Eastern European Jewish perspective, and the general ethos of optimistic prospects on the threshold of the 20th century which began with epochal scientific and technological breakthroughs. My talk took off from a contrast between Zamenhof’s famous “Land of Liberty” speech and the reality of Jim Crow Washington, and culminated in the hitherto unexplored African-American perspective.

Most noteworthy is the contrast between our national congress of 2010—which could have gone unnoticed by the wider world were it not for the luck of being briefly spotlighted by National Public Radio (2)—and the 1910 International Congress, which was the subject of daily headline news in four Washington newspapers, as well as reportage by newspapers around the nation. My “slide show” was comprised largely of clippings from the Washington Herald and Washington Times, which reveal the range of activities of the Congress, including the performance of Shakespeare’s As You Like It in Esperanto and the use of Esperanto in a major league baseball game, as well as the serious attention given to Esperanto by diplomats, heads of state, government representatives, and a major American labor leader.

Then I sprang the aspect of my project of greatest personal interest: my attempt to document the reportage of Esperanto and international languages in the black press and my quest for the unknown history of black participation in the Esperanto movement. My most significant find here was William Pickens, who surfaced as an advocate of Esperanto in 1906 and who later became an eminent professor and college administrator and leader in the civil rights movement of the time. There’s a further linkage to the contemporary poet Elizabeth Alexander, who writes of Pickens in a poem as the “first Afro-American Esperantist” and who delivered on the steps of the Capitol the commemorative poem she wrote for the inauguration of President Obama! Who could have foreseen such an event in 1910?

I followed up this presentation with an hour-long radio program in Buffalo, NY, on June 7, in which I summarized this talk, added remarks on likely reasons for Zamenhof’s perspective on the United States, and recited my three Esperanto translations of poems by William Blake which I had recited in the “Poezia Rondo” which also transpired at the Esperanto Congress. (3)

(1) See my web-based project at http://autodidactproject.org/esperanto2010/intro.html.

(2) See "Marking the Centennial of Esperanto Creator's Visit" by Art Silverman, "All Things Considered", National Public Radio, Tuesday 25 May 2010, 5:55 pm EDT
http://www.npr.org/templates/story/story.php?verified=true&storyId=127118219#commentBlock, from where you can listen to or download the audio broadcast itself.

(3) The summary can be found on the Think Twice Radio site: http://www.thinktwiceradio.com/sound-clips/sound-clips.html. The mp3 audio clip itself can be found at http://www.thinktwiceradio.com/sound-clips/audio/100607.mp3. On the same page as the program description you will find a link to a program from May 10 in which I briefly discuss the upcoming national Esperanto congress.

Miaj lastatempaj radio- kaj kongres-programoj

Ĉiuj sekvaj aferoj okazis en la angla lingvo.

Je la 25-a de majo:

Mi kaj Jim Ryan estis aparte intervjuitaj de Art Silverman, kaj el tio rezultis 3-minuta radioprogramo je Nacia Publika Radio, kiu gajnis 12 000 000 aŭskultintojn. Jen la retloko:

"Marking The Centennial Of Esperanto Creator's Visit" by Art Silverman, "All Things Considered", National Public Radio, Tuesday 25 May 2010, 5:55 pm EDT
http://www.npr.org/templates/story/story.php?verified=true&storyId=127118219#commentBlock

De tie vi povas aŭskulti au elŝuti la radioprogramon mem.

Je la 30-a de majo, en la landa usona Esperanto-kongreso, mi prelegis pri "Esperanto, Vaŝingtono, kaj la Mondo en 1910".

Je la 7-a de junio, en Buffalo, Novjorko, mi faris 1-horan radioprogramon pri Esperanto por "Think Twice Radio". Vidu priskribon kun retligo al la programo ĉe:

http://www.thinktwiceradio.com/sound-clips/sound-clips.html

La mp3-dosiero troviĝas ĉe:

http://www.thinktwiceradio.com/sound-clips/audio/100607.mp3

Mi resume ripetis la enhavon de mia prelego pri la Universala Kongreso de 1910, kaj pritraktis en postaj komentoj la ideologion de Zamenhof. Mi ankaŭ deklamis miajn tri Esperantajn tradukojn de poemoj de la angla poeto kaj artisto William Blake.

William Blake: Moto por la Kanzonoj de Naivo kaj de Sperto

Antaŭ du semajnoj, kiam mi finlaboris mian tradukon de “Plenas via pelv’ da semo” [Thou hast a lap full of seed] de William Blake (kiun mi finis je la naskiĝtago de Blake, la 28-an de novembro), mi ankaŭ prilaboris tradukon de la jena poemo de Blake, ankaŭ neniam de li publikigita. Ĝi montras la saman spiriton de la alia menciita poemo kaj de la Kanzonoj el Sperto ĝenerale: skeptika esploro sub ŝajnoj pri homa naturo, motivita de ideo kiu priokupis Blake kaj kiun li iam esprimis jene, ke "innocence" (senkulpeco, naivo, pureco, senmakuleco--malfacile tradukebla) ne povas travivi naive kaj senscie, sed "oni devas puron organizi" ("Innocence must be organiz'd"), t.e. navigi la kontraŭdirojn kaj danĝerojn de la reala vivo, afero kiu postulas asimilon de cinika kompreno de homaj karaktero kaj institucioj.

---

Moto por la Kanzonoj de Naivo kaj de Sperto

de William Blake
el la Notlibro de 1793
tradukis Ralph Dumain

Bonulojn logas homperceptoj;
Ili per si mem ne pensas;
Ĝis Spert’ instruos kapti, kaĝe
Elfojn kaj feinojn, saĝe.

Sekvas grunt’ de la fripon’
Kaj hipokrita hurlo;
El amikoj malkaŝiĝas la intrigo,
Kaj distingiĝas aglo de la strigo.

2009.12.12

* * *

Motto to the Songs of Innocence & of Experience

The Good are attracted by Mens perceptions
And Think not for themselves
Till Experience teaches them to catch
And to cage the Fairies & Elves

And then the Knave begins to snarl
And the Hypocrite to howl
And all his good Friends shew their private ends
And the Eagle is known from the Owl

Fascimile:
The Notebook of William Blake - Folio N101 and N100

William Blake 250-jara: eseo eldonita

Mia eseo pri Blake estas publikigita en lastatempe ricevita numero de Kontakto:

Dumain, Ralph. "William Blake 250-jara: Memor-festa Omaĝo," Kontakto, n-ro 222 (2007: 6), p. 9-10.

La temo de ĉi tiu numero estas literaturo, kaj la enhavo estas bunte diversa.

La malneta originala manuskripto de mia artikolo troviĝas en mia retejo:

"William Blake 250-jara: Kulturpolitiko kaj la Monda Disvastigo de Beletro"

Krom diversaj redaktoraj ŝanĝoj, la versio eldonita en Kontakto ellasas plurajn detalojn kaj tutan paragrafon pri kulturpolitiko.

William Blake 250-jara!

Hodiaŭ—la 28-an de novembro—estas la 250-a datreveno de la naskiĝo de angla artisto kaj poeto William Blake (1757.11.28 - 1827.08.12).

Jen poemstanco kiun mi hazarde trovis, el la plej fama kaj tradukita poemo de la angla lingvo.

La Tigro [fragmento]

Tigro, tigr', ho brula hel'
En l'arbaroj de l'obskuro,
Kiaj fataj man', okulo
Faris vin terura bel'?

FONTO: Waringhien, Gaston. "Kiel Enigma Sfinkso . . .", en Ni kaj Ĝi: Eseoj III: Pri Religio kaj Arto (La Laguna: J. Regulo [Stafeto], 1972), p. 259.

Por mia bibliografio / retgvidilo, v.:

William Blake en Esperanto

Por ĉi tiu okazo mi verkis eseon eble baldaŭ aperonta en la gazetaro:

"William Blake 250-jara: Kulturpolitiko kaj la Monda Disvastigo de Beletro"