Conlanging today: an infantile disorder?

My recent study of the history of utopianism and science fiction has spilled over into my musings about conlangers and speculations about alt culture. I think there is something essentially trivial about today's conlangers as there is about TV/cinematic sci fi. And therefore I think there is something grievously missed on the sociological plane by Arika Okrent who has otherwise rendered a great service by documenting this phenomenon. I also think that the otherwise admirable Sam Green made some serious and harmful errors in his two documentaries on utopias and Esperanto, for which Okrent is also egregiously guilty in the latter. She is a linguist, not a historian or social theorist. Thank Godless I'm a baby boomer. These younger folks have no sense of history.

 I am being uncustomarily diplomatic here.  Somewhere I wrote what is wrong with the Esperanto documentary. I think Sam compounded Okrent's misrepresentation of the era that produced Esperanto. As for the Four Utopias and Sam's documentary approach, Stephen Squibb nailed what is wrong with it.

I get constant updates in my Facebook newsfeed from conlangers, and while I find the resources available in this area far more sophisticated than what I recall being available in the era of marginal print culture when I was a teenager, something has declined in one area as sophistication has grown in another. In the old days, most of the conlangers (when the term did not exist) at least pretended to be interested in an international auxiliary language, with an admixture of eccentrics and outright cranks making big claims, especially those inventing a priori languages. (I am so glad I was finally able to acquire my own copy of Fuishiki Okamoto's 1962 book on BABM at the 2010 Esperanto USA congress, which I recall from my nerd salad days haunting the Buffalo main library.) In those days the figure most known for inventing languages for the hell of it was J.R.R. Tolkien (whose medieval nostalgia I soon learned to disdain), which he referred to as a guilty pleasure. It was something for male nerds just past puberty to do in those days, in a far more innocent but hardly idyllic time.

Now artificial languages are commissioned ad hoc for superficially sophisticated sci fi and fantasy films and TV shows. But Dothraki could not get me to endure Game of Thrones.  And my opinion of Avatar was none too favorable either. I have already expressed my "esteem" for Klingon (see the post reproduced below).

All of this reminds me of a visit to Buffalo in the past year, in which I was taken to a congregation of a sci fi film club, coincidentally located a block from where I grew up. I had to endure episode 6 of Star Wars all over again, a scenario so preposterous even the person who brought me found it dubious. Every stereotype you can imagine about this subculture is true; the reality is even worse, much seedier and much more awful than anything I grew up with. It's a sad case of arrested development.

There are, of course, a few conlangs of philosophical or ideological interest: Lojban, Laadan, maybe Toki Pona and a few others. I don't think so highly of these either, but the conlanging hobby as I see it flowing into my newsfeed strikes me as decidedly infantile, as infantile as blockbuster films and "reality" TV, more childish even than all the crackpot Esperantists combined I've encountered over the past 45 years. Esperanto, at least, was designed for a serious purpose, and its subcultures exist at least to communicate, and while conlanging is a creative endeavor as any other, most of it in the final analysis is as pointless and redundant as the latest American film or TV series. O Stanislaw Lem, where art thou when I need thee?

---

Sociology of Klingonism, 23 December 2010

If I could have projected my 14-year old self forward in time more than four decades, I would have reveled in today's conlanger world. While I outgrew direct involvement in this sort of thing, I retain an interest in documenting it, and I can more or less respect the hobby . . . except when it comes to Klingon. Arika Okrent has provided a forceful argument that involvement with Klingon is not contemptible after all, which almost had me convinced, but ultimately I revert to the anonymous cynic who insisted that the existence of Klingon speakers is an argument for forced sterilization.

Now comes this sociological study, parts of which I find quite fascinating, as Mr. Spock would. Who knew that Pierre Bourdieu would be marshaled to analyze the Klingon phenom?

Klingon as Linguistic Capital: A Sociologic Study of Nineteen Advanced Klingonists
[Hol Sup 'oH tlhIngan Hol'e' wa'maH Hut tlhIngan Hol po'wI' nughQeD ]
Yens Wahlgren, Bachelor’s thesis, Soc 346, 41–60 p, Spring semester 2004, Department of Sociology, Lund University
http://www.angelfire.com/trek/yensw/PDF/thesis.pdf

Esperanto is cited for comparison, including Peter Forster's 1982 sociological study, The Esperanto Movement.

One surprising--to me--twist here is the dissociation between Klingonists and Trekkies. (I think they prefer to be called Trekkers, but I prefer the more supercilious term). I would think that Klingonism would be Trekkiehood taken to the point of a psychotic break, but oddly, many Klingonists begin with a fascination with the language and not with the fictional universe from which it originates.

Many Klingonists seems to lose their interest in Star Trek after speaking Klingon a while. This may be a result of that the average age is higher among Klingonists than Klingon fans. Star Trek fandom is in many ways a youth culture (Gibberman, 1991).

However the KLI as a socializing institution is probably one reason for the fact that many Klingonists not consider themselves as trekkers anymore. In the process of Klingonists becoming Klingonists is not only the process of languages learning. A kind of secondary socialization (Berger & Luckmann) is occurring when interacting in the peer group of KLI. Officially the KLI emphasize that they not are a fan organization. Their journal it is not a newsletter or a fanzine, it is supposed to be a scholarly journal, indexed by the Modern Language Association, that uses blind peer review. The education level of the Klingonists is as we have seen very high and it would be reasonable to assume that the use of an academic language and style is endorsed.

But compare this to respondent Adam:

The fact that there’s a rich fictional background to the Klingons gives this language incredible character, and makes speaking it fun.
If you’re speaking Esperanto, you can’t ask yourself, ‘how would an esperantoan express this idea,’ because there’s no such thing as an Esperantoan. There are fictional Klingons with a fictional culture, so one can ask ‘How would a (fictional) Klingon express this idea,’ and that makes it more fun.”

Note the perversity:

Many Klingonists choose to perceive and treat Klingon as a “real”, actual alien language and not as an artificial language. Thus they are not interested in creating new words for human concepts. Their goal with the language is not that it will be as easy as possible to use for humans, but rather they want to understand how Klingons use their language. This adds another dimension to the Klingon community. To become a notable member among Klingonists linguistic capital is not enough -- you need cultural capital as well to know how a Klingon would think in a certain situation. Or more specifically: how the group of Klingonists think Klingons think.

However, the influence of attempting to adapt Klingon to earthly needs is also felt.

The dissociation between interest in the Klingons in the Trekkie universe & the Klingon language is quite intriguing:

In the ordinary Klingon fan world where role-playing and dressing-up as Klingons is the major activity, the knowledge of Klingon is to be considered as sub-cultural capital, in the eyes of the relevant beholder. Though to be a Klingonist seems not automatically to get you sub-cultural capital. By judging from my informants opinions there is a conflict between Klingon fans and Klingonists. To actually learn the full Klingon language is seen as a waste of time and somewhat strange. In my opinion this conflict can be connected to the fact that the KLI states that it is not a fan organisation. It may as well be a result of different focuses; the KLI’s primary concern is intellectual and the fan groups activities is more practical (creating uniforms, Klingon weapons etc.)

Different respondents have different views, of course, so I may sense a contradiction based on conflating informants, but it's odd, I think, to wonder how a Klingon thinks without being interested in Klingons, i.e. as they exist in the Star Trek cosmos. It's like being interested in a culture without being interested in it. I suppose this could be just a small step beyond being interested in a language only for the language. So I guess this is not as pathetic as dressing up as a Klingon after all. Still, wondering how a Klingon thinks is like wondering how a thug from South Buffalo would express himself, and I'm glad I haven't had to think about that for some decades.

Sciencfikcio en Esperanto (1)

Stanislaw Lem (1921-2006)

"La geniulo pensas kaj kreas, la ordinarulo efektivigas, la stultulo uzas kaj ne dankas." — K. Prutkov

Estas longa historio de sciencfikcio originala kaj traduka en Esperanto. De tempo al tempo aperas eseoj pri la temo. Estas organizoj kiaj Grupo Nifo, and antologioj kiaj la 10 volumoj de Sferoj. Mi blogis pro sciencfikciaĵoj ĉi-bloge. Tamen mi ne scias, ĉu ekzistas plena bibliografio aŭ superrigardo ĉi-tema en Esperanto. Eble kulpas mia nescio, eble restas bezono por plena dokumentado. Do mia unua paŝo estas la jena gvidilo:

Sciencfikcio & Utopia Literaturo en Esperanto / Science Fiction & Utopian Literature in Esperanto: Gvidilo / A Guide

Mi kompilis ĉi tion post kompilo de simila afero en la angla lingvo, kiu respondas al miaj specifaj esploroj:

Science Fiction & Utopia Research Resources: A Selective Work in Progress

Ĉi tia lastatempa priokupo devenas de mia laboro pri la hungara esperantista verkisto Sándor Szathmári, kiu ampleksiĝas al la beletra kaj intelekta historio de Hungario, la historio kaj teoriumado pri utopioj, kaj la historio kaj teoriumado pri la futuro kaj pri sciencfikcio. Kompreneble, superrigardo de la tutmonda sciencfikcia fako estas tro granda por unu persono, kaj la fako en Usono estas giganta sen konsideri la ceteran mondon, sed ĉu ne esperantistoj surprenu ian perspektivon pri kompara analizo de la disvolviĝo de sciencfikcio tra la mondo en diversaj landoj kaj lingvoj? Ĉu ni povas konstati ion ĝeneralan pri originalaj Esperantaj verkoj, aŭ pri la elektoj kaj procento de tradukoj el diversaj naciaj lingvoj? Kiuj tradukitaj verkoj legeblas en Esperanto sed ne ekz. en la angla? Kion oni konstatu pri la utiligo de Esperanto en nacilingvaj sciencfikciaj verkoj?

La artikolo pri sciencfikcio en Vikipedio estas nur ĝermo. Per Sferoj - Vikipedio oni povas aliri la enhavtabelojn de la volumoj de Sferoj.

Esperantisto Don Harlow verkis anglalingve pri sciencfikcio kaj Esperanto:

Esperanto and Science-Fiction: Appendix 2, from The Esperanto Book by Don HARLOW

Mi legis multe da sciencfikcio kiel infano kaj dekumulo, plejparte, mi kredas, la klasikajn aŭtorojn kiuj aperis antaŭ la tiel nomita "New Wave" (Nova Ondo) de la 1960aj jaroj. Dum la pasintaj kvar jardekoj mi legis malmultajn verkojn krom tiujn de mia eventuale favorataj aŭtoroj Samuel R. Delany kaj Stanislaw Lem. Laŭ mia scio, ne ekzistas traduko el Delany en Esperanto, sed ja ekzistas pluraj tradukoj de verkoj de Lem: konsultu la sekcion pri Lem en mia gvidilo.

Mia aktuala intereso devenas de miaj interesoj pri Szathmári kaj pri la sciencfikcio de la 19a jarcento (la jarcento de la ekektiva nasko de la ĝenro). Lastatempe mi esploras la teoriumadon pri la ĝenro, plejparte en malnovaj numeroj de la mirinda gazeto Science Fiction Studies (1973- ).

Do ĉu ekzistas teoriaj studoj en Esperanto? Antaŭ kelkaj tagoj mi trafosis mian Esperanto-arkivon, kaj interalie trovis miajn nelegitajn du volumojn de Antologio de fantastikaj rakontoj de sovetaj verkistoj (1986). Kelkaj eroj de la 1a volumo troveblas jene: Fantastiko. Komence en la volumo estas eseo: la jena afero interrete estas pli plena kaj bone organizita ol la presita versio:

Pritakso de fantastikaj verkoj de Ju. Muraŝkovskij

Komencas la eseon citaĵoj el Marx kaj Prutkov (vidu supre). La aŭtoro unue dividas popolrakontojn de fantasto, kiun li difinas jene: "ni opiniu fantastiko tian specon de beletro, kien nerealaĵoj estas enigataj konscie por atingi konkretajn celojn." Tamen, praepoke fantasto ne distingiĝeblas de scienco kaj teologio. Muraŝkovskij mencias la komencon de modernaj utopioj de More kaj Campanella kaj la satirojn de Swift kaj Rabelais. La eksplodon de scienco akompanas kontraŭdiro inter scienco kaj popola kompreno, kiun solvas, laŭ Muraŝkovskij, la apero de Jules Verne. Evidentiĝas tamen sociaj kontraŭdiroj . . .

sed plene dediĉis sin al evidentigo kaj fantazia solvo de sociaj kontraŭaĵoj la angla verkisto H. Wells. Estas, tamen, rimarkinde, ke scienco kaj tekniko estas ne malpli grava elemento de liaj verkoj, ol la sociaj problemoj.

Reliefiĝas la futurologia funkcio de la fantastiko. Finfine Muraŝkovskij difinas la fantastikon:

Fantastiko estas tia ĝenro de beletro, en kiu fantaziaj, nerealaj aŭ ne tuj realigeblaj objektoj kaj fenomenoj okupas decidan lokon, sen kiuj la priskribata situacio ne okazus, aŭ okazus tute alie.

Muraŝkovskij kritikas sovetian beletron, kiu tro distancas de la vivo, do beletro apartas de scienco. Nur la fantastiko kapablas ilin kunligi: "Ĝuste kaj nur en ĝi kunas la arto kaj scienco." Do en ĝi estas beletra funkcio, scienca funkcio, kaj superfunkcio.

En la tria parto de la eseo, Muraŝkovskij konsideras ĝenrajn skemigojn. Li "proponas uzi por «science-fiction» la «sciencan fikcio»-n, por «fantasy» – la «fantasto»-n, kaj por la tuta ĝenro – la «fantastiko»-n." Li prezentas la klasigojn de G. Gureviĉ kaj P. Amnuel. Li eksplikas la kategoriojn laŭ la skemo de Amnuel:

1. scienc-teknika fantastiko
2. populariga fantastiko
3. filozofia fantastiko
4. historia fantastiko
5. soci-utopia fantastiko
6. soci-averta fantastiko
7. pamfleta fantastiko
8. psikologia fantastiko
9. paradoksa fantastiko
10. humura, satira fantastiko
11. simbola fantastiko
12. aventura fantastiko

Kompreneble, la aŭtoro diskutas plurajn sovetiajn kiel aliajn verkistojn. Interalie li asertas, ke "Sovetiaj verkistoj tre malofte uzas malutopion". Mi rimarkas menciojn de verkistoj favorataj de mi: Lem, Vonnegut, kaj William Tenn.

En la 4a parto de la eseo la aŭtoro pritraktas fantastikajn ideojn. Li prezentas skemon de bazaj ideoj:

1. Ekzisto de aliaj intelektaj estaĵoj en nia mondo:
   a) dioj, diabloj;
   b) delfenoj, septopodoj;
   c) aliplanedanoj.
2. Vojaĝoj en aliajn lokojn:
   a) nemalkovritaj insuloj;
   b) kosmo;
   c) paralelaj mondoj, kontraŭmondo.
3. Artefaritaj estaĵoj kaj homoj.
4. Ŝanĝo de ecoj.
5. Vojaĝo laŭ tempo.
6. Maŝino por malkovroj.

Li pritraktas la problem de la eventuala elĉerpiĝo de ideoj. Tamen, novaj ideoj ne nepras:

Necesas, tamen, atenti, ke por certaj subĝenroj novaj ideoj ne tiom bezonatas, ekzemple por la filozofia, psikologia, humura. Tiaj verkistoj, kiel fr. Strugackij praktike neniam uzis pli ol surfacajn ideojn, ofte eĉ simple ideojn de aliuloj. Tio, tamen, ne malhelpas al ili brili en psikologia aŭ humura subĝenroj, ankaŭ en la pamfleta kaj simbola. Sed kiam ili provas la fortojn en scienc-teknika subĝenro, tio aspektas neserioze.

Muraŝkovskij kritikas sciencan nekompetencon en la konstruado de sciencfikciaj verkoj, kaj pritraktas specimenojn de tio, kion ni en Usono nomas "mondkonstruadon". Li analizas la subĝenron tempovojaĝadon.

Jen skemo por pritaksado de verkoj:

1. noveco;
2. konvinkeco;
3. homscia valoro;
4. arta valoro;
5. subjektiva kriterio.

Muraŝkovskij detale ellaboras ĉi tiujn kriteriojn kun ekzemploj. Li kalkulas poentojn je diversaj faktoroj kaj rangas verkistojn.

Mankas al mi familiareco pri Muraŝkovskij kaj pri la sovetia politika kaj ideologia kunteksto en kiu li funkciis, do pri ia konstatenda subteksto de la eseo. La eseo estas tre interesa, kaj mi esperas ke, se ne jam ekzistas aliaj kompareblaj superrigardoj en Esperanto, aliaj progresigos tiun entreprenon.

Jorge Luis Borges, Stanislaw Lem, & ars combinatoria

My justification for writing about Borges on this blog is his tangential connection with artificial languages and their philosophical ramifications, that is, when not referencing the translation or appearance of Borges in Esperanto. Borges wrote about the philosophical language of John Wilkins, and there is his phenomenal story "The Congress." Otherwise, I would write about Borges in English elsewhere. But there is one more related aspect, taking off from the history of philosophical languages, the ars combinatoria or art of combinations. I write about this topic on this blog and refer elsewhere where my ideas are elaborated.  Here is my latest post on my Studies in a Dying Culture blog:

Stanislaw Lem on Jorge Luis Borges (Borges 16)

Lem admires Borges but finds him limited to constructing heretical versions of the intellectual heritage of the past. “The author therefore has the courage to deal with the most valuable goals of mankind just as mankind himself does. The only difference is that Borges continues these combinatory operations to their utmost logical conclusions.”

For the sake of completeness, here are the other Borges posts on that blog:

Little Tiny, Common Objects, & Jorge Luis Borges

Borges Revisited (14)

And here again is my overall guide to my work on Borges:

Jorge Luis Borges: Selected Study Materials on the Web

As both Borges and Lem have been translated into Esperanto, perhaps Lem's essay on Borges should also be translated into Esperanto. And perhaps also some of what I've been writing in English.