Italo Calvino en Esperanto (4)

“Fantasto, realo kaj medito”: recenzo de La kosmokomikoj kaj Palomar de Italo Calvino kun biografiaj informoj, de Carlo Minnaja, en La Ondo de Esperanto, 2024, №1 (319).

Italo Calvino en Esperanto (3)

Palomar (1983), romano de Italo Calvino esperantigita de Nicolino Rossi, eldoniĝis de Itala Esperanto-Federacio (Milano, 2023, 96 paĝoj). La unuaj dek paĝoj estas libere elŝuteblaj.

Troveblas la "Enkonduko de la aŭtoro" kaj komenco de: 1. La ferioj de Palomar: 1.1. Palomar sur la plaĝo: 1.1.1. Legadi ondon.

La kosmokomikoj (1965) konsistas el 12 "pra-universaj sciencfikciaj rakontoj" de Italo Calvino, estas esperantigita de Nicolino Rossi kaj eldonita de Itala Esperanto-Federacio (Milano, 2023, 108 paĝoj). La unuaj dek paĝoj estas libere elŝuteblaj. 

Troveblas la "Antaŭparola prezentado" kaj la komenco de la rakonto "La distanco de la Luno".

Fjodor Dostojevskij en Esperanto (2)

Pri:

Korženkov, Aleksandr V. Fjodor Dostojevskij en Esperanto [prelegoteksto]. Kaliningrado: Sezonoj, 2005. Bit-eldono, 2011.

Verkite je 10 decembro 2017:

Mi legis ĉi tiun resumon pri Dostojevskij hieraŭ nokte. Korženkov mencias la tezon de Miĥail Baĥtin. Antaŭ monato mi legis Noticoj el la kelo anglalingve. Mi finlegis alian verkon — Problemoj de la poetiko de Dostojevski — antaŭ du tagoj. Ankaŭ menciiata estas Vladimir Nabokov, kiu favoris la verkon Sozio. Mi jam legis la eseon de Nabokov, kiu plejparte malŝatis la verkaron de Dostojevksij. Mi ankoraŭ dubas la aserton de Korženkov, ke Dostojevskij antaŭvidis la rezulton de 'reala socialismo', kies ideologia simileco kun Charles Fourier estus nur ia teknokratia orientiĝo.

Jen mia anglalingva bibliografio:

Dostoevsky’s Underground, Ideology, Reception: A Very Select Bibliography

Robert Musil & James Joyce en Esperanto (2 / 5)

Nun du jam menciitaj eseoj pri Joyce & Musil legeblas miareteje:

Silfer, Giorgio. “La facila planlingvo en la plej malfacila romano,” Literatura Foiro, n-ro 275, junio 2015, p. 118-121, & kovrilo.

Pri Finnegans Wake de James Joyce, esperantigo de kelkaj malfacile tradukeblaj vortludaj frazoj, kaj kaj la utiligo de Esperanto de Joyce mem.

Silfer, Giorgio. “Du homoj kun ecoj... kaj homaj kunecoj?”, Literatura Foiro, n-ro 275, junio 2015, p. 122-123.

Jen komparo inter James Joyce kaj Robert Musil, kiuj renkontis unu la alian nur unu fojon.

Jen unu el miaj bibliografioj pri Joyce:

James Joyce & Esperanto: Selected Bilingual Bibliography / Elektita Dulingva Bibliografio

Cetere, jen mia anglalingva bibliografio:

Robert Musil: Science, Positivism, Irrationalism, Modernism: Selected Bibliography

Robert Musil en Esperanto

Ne troveblas multe de kaj pri Robert Musil en Esperanto, sed jen .....

Post Vikipedion, rigardu la artikolon Robert Musil de Antonio De Salvo en Esperanto-vivo, 6 Novembro 2018. Do ...

La rakonto “Das Fliegenpapier” (La muŝpapero) aperis dufoje en esperantaj tradukoj:

 

  “La muŝkaptilo,” trad. Ferenc Szilágyi, Norda Prismo, 1959, n-ro 1, p. 27-28;

   “La muŝpapero,” trad. Gangolf Nitsch, Literatura Foiro, n-ro 69, 1981, p. 16-17.

La traduko de Nitsch aperas en la menciita afiŝo kun itala traduko kaj la germana originalo.

Cetere, aperis la jena eseo: 

   Silfer, Giorgio. “Du homoj kun ecoj... kaj homaj kunecoj?”, Literatura Foiro, n-ro 275, junio 2015, p. 122-123. 

Jen komparo inter James Joyce kaj Robert Musil. La du verkistoj renkontiĝis unu fojon. 

Jen plu pri Joyce en Esperanto:

    James Joyce & Esperanto: Selected Bilingual Bibliography / Elektita Dulingva Bibliografio

Karel Čapek & Esperanto (19) - Vespero de Pilato

Jen sonregistraĵo:

VESPERO DE PILATO. Rakonto el la Libro de apokrifoj (1932), de Karel Čapek (1890-1938), Esperantigita de Josef Vondroušek, laŭtlegas Jindřich Košťálek.

Troveblas kelkaj verkoj de kaj pri Čapek esperantigitaj & anglalingvaj miareteje; rigardu:

Karel Čapek: Selected Bibliography & Web Links

Kapitano Postnikov parolas

Dek Tagoj de Kapitano Postnikov de Mikaelo Bronŝtejn (2a eld., Moskvo, Impeto, 2010) estas historia romano pri reala persono, Aleksandr Postnikov, kiu rolis en la rusa Esperanto-movado kaj la Universala Kongreso de 1910 en Vaŝingtono.

Haveblas ankaŭ DVD de drameto bazita de la romano:

Dek tagoj de kapitano Postnikov, Mikaelo Bronŝtejn, Reĝ. M. Jovanoviĉ. Ludas: S. Pilipoviĉ, L. Gasparoviĉ, M. Vrhovac. DVD, Shelter, 2009. 14 min.

Jen fragmento de tiu drameto; ludas Sasa Pilipovi kiel Postnikov:

Voltaire (2): Mikromego (Micromegas) en Esperanto

Jen 6-minuta voĉrecenzeto pri la verko Mikromego de Voltero, tradukita al Esperanto de Andreo Cherpillod kaj eldonita de "Fonto":

Robert Zend denove en Beletra Almanako

Beletra Almanako n-ro 33 (oktobro 2018) enhavas mian tradukon "Sur la teraso" [On the terrace], rakonto de la hungara-kanada verkisto (kaj favoranto de Esperanto) Robert Zend (paĝoj 83-85).

Rolas du dioj kiuj diskutas la strangajn rilatojn kun siaj kreaĵoj. Jen la nekutima fantaziemo de Zend.

Mi antaŭe afiŝis pri apero de alia mia traduko de rakonto de Zend, en Beletra Almanako, n-ro 30 (oktobro 2017):

'Enkonduko al nepublikigita manuskripto kun la titolo "Elektitaj sonĝoj"', p. 91-95.

James Joyce & Esperanto (4): datrevene

Jen nova afiŝo, okaze de la naskiĝtago de James Joyce:

James Joyce, 2 Februaro 2019, de Antonio De Salvo (Esperanto-vivo)

Enestas referenco al mia bibliografio ...

• James Joyce & Esperanto: Selected Bilingual Bibliography / Elektita Dulingva Bibliografio

... kaj du pluaj referencoj:

Literatura Foiro, n-ro 275, 2015, p. 118-123 (kun foto)
Literatura Foiro, n-ro 276, 2015, p. 182-184

Enestas ankaŭ teksto "La ekstravaganca Joyce" el Bulteno de Triesta Esperanto-Asocio/ TEA, 2014-9/10, p. 2.

Ankaŭ du anglalingvaj citaĵoj--el Ulysses kaj Finnegans Wake--troveblas en tiu afiŝo kaj en mia bibliografio.

Karel Čapek & Esperanto (18): Rakontoj el la 1a & 2a poŝoj

Rakontoj el la unua poŝo kaj Rakontoj el la dua poŝo de Karel Čapek (en Esperanto-traduko de Josef Vondroušek) konsistas el 48 filozofi-konceptaj detektivaj rakontoj. Vladimir prilaboris ĉiujn tekstojn kaj multajn sonregistraĵojn por Ipernity.

Pavla Dvořáková informas, ke ĉi tiu afero estas nun plej ĝenerale kaj konvene havebla: vidu anoncon:

Karel Čapek (9.1.1890-25.12.1938) - "Rakontoj el la unua kaj el al dua poŝo!" - SENPAGE ELŜUTEBLAJ 48 tekstoj kun sonregistraĵoj !!

... kiu kondukas ĉi tien.

Jen tekstoj.  Jen sonregistraĵoj.

Por ĉio kune --> jen, poste alklaku Stáhnout pomalu (1,8 GB).

Voltaire: filozofiaj rakontoj

Lastatempe mi legis anglingve filozofiajn rakontojn de Voltaire (21 novembro 1694 - 30 majo 1778), ne la faman Kandidon, sed aliajn:

• Zadig (1747/8)
• Micromégas (1752)
• L'Ingénu (La senartifikulo) (1767)
• Le Taureau blanc (La blanka virbovo) (1773/4)

Ekzistas pluaj filozofiaj rakontoj (contes philosophiques) de Voltaire, sed mi legis la menciitajn kaj komentis anglalingve:

Voltaire’s philosophical tales: commentary

En la artikolo pri Voltaire en Vikipedio konstateblas ke ekzistas tradukoj de pluraj verkoj en Esperanto. Rimarku ekzemple recenzon pri la jena:

Recenzo: Tri verkoj de Volter [Kandid, Zadig, Senartifikulo] (trad. E. Lanti) de Tomaŝ PUMPR (La nica literatura revuo, 3/3, p. 115-120)

Libroforme aperis ankaŭ:

• Mikromego kaj aliaj rakontoj [15 rakontoj], trad. André Cherpillod (Chapecó: Fonto, 2014)
• Katekismo de la honesta homo, trad. André Cherpillod (Chapecó: Fonto, 2012). Recenzas Renato Corsetti
• La franca jezuito kaj la ĉina imperiestro (Raporto pri la ekzilo de la jezuitoj el Ĉinio), trad. André Cherpillod (Courgenard: La Blanchetière, 2014)

Aperis rakontoj interrete:

• "Blanko kaj Nigro", trad. Roland Platteau
• "La unuokula ŝarĝoportisto", trad. Edgard Verheyden, en Flandra Esperantisto, okt. 1936, p. 53-57.
• "La unuokula ŝarĝisto", trad. Daniel Luez
• "La du konsolitaj", trad. René Bricard
• "Memnono, aŭ la homa saĝeco", trad. F. Lallemant

En la blogo de Antonio De Salvo aperis afiŝoj:

• Voltaire, 30 Majo 2017 (kun la recenzo de Tri verkoj fare de Pumpr)
• Voltaire, 21 Novembro 2018 (kun anekdoto "La ŝuoj de Voltaire")

Vir-virina danco laŭ Meier

Laŭ nebulega memoro mi legis ion en FUNDAMENTA KRESTOMATIO antaŭ 45 jaroj se ne pli, pri hezitemo en alproksimiĝo inter viro kaj virino. Mi supozas, ke tio estas poemo, kiu instigis al mi verki poemon pri li kaj ŝi. (Eble tio ekzistas ie, mi ne scias.) Estas bagatela afero, sed mi scivolas. Do, nun rigardante la libron, ŝajnas, ke estas nur unu kandidato por tiu perdita ero, kaj ĝi ne estas poemo:

"NUR UNU VORTON!" (Noveleto de L. E. Meier).

Jen plu pri Ludwig Emil Meier.

Meier ankaŭ fifamas en debato pri la ata/ita problemo:

Ne kiel Meier!: Invito al revizio de niaj konceptoj pri la konjugacio en Esperanto de Raymond Schwartz (1930, 1995).

Éva Tófalvi pri Sándor Szathmári (3)

Jen en mia retejo:

• Je la centjara datreveno de naskiĝo de Sándor Szathmári” (1997) de Éva Tófalvi, en Memorlibro: kolekto de la prelegoj dum la solena internacia konferenco organizita okaze de la tridekjariĝo de la universitata fako Esperantologio (Budapeŝto, 17/18-04-1997), ĉefred. Tamás Gecső, red. Zsuzsa Varga-Haszonits & Lariko Golden, kunlaboris Anita Renkecz (Budapest: Universitato Eötvös Loránd, Katedro pri Ĝenerala kaj Aplikata Lingvistiko / Eötvös Loránd Tudományegyetem, 1998), p. 346-350.

Tófalvi ĉi tie kaj alie resumas la skemon de la perdita, neeldonita, malutopia romano Hiába (Vane), laŭraporte verkita 1931-1932, sed ĉi tie, ŝi rakontas, kiel ŝi eltrovis kaj publikigis la manuskripton. Interalie, ŝi mencias, ke ŝi kunfondis la asocion Hungara Protestantisma Kultura Unuiĝo, kaj en 1989 ŝi prelegis pri tiu perdita romano de Szathmári.

Rilate, en mia retejo:

• Dorskovrilo de Vane (Hiába) de Sándor Szathmári, elhungarigis István Mészáros
• “Vane ‑ La estonteco (fragmento)”, tradukis el la hungara Lariko Golden, p. 202-205; kun ...
• Éva Tófalvi, “Szathmári, la hungara Orwell,” Esperanto, decembro 1997, 90: 12 (#1098), p. 202-204.
• Éva Tófalvi, “La du testamentoj de Sándor Szathmári,” Fonto, n-ro 179, novembro 1995, p. 25-30. Kun fotografo de la tombo de Sándor Szathmári.
• Éva Tófalvi, “La Rolo de la Persona Faktoro en la Esperanta Literaturo (La Verkisto),” Fonto, n-ro 15, decembro 1981, p. 29-34.

Restas al mi enretigi:

Éva Tófalvi, “Kontribuaĵo al la demando pri la estiĝo de Vojaĝo al Kozohinio,” Fonto, julio 1989; 9 (103): 3-11.

Jen en la hungara:

Szathmári, Sándor. Hiába: Jövő: Regény [Vane / In Vain]. Budapest: Szépirodalmi Könyvkiadó, 1991.

Galaktika, Jun 1987, #81
    38 Tófalvi Éva: Az író, mérnök és próféta
    40 Szathmári Sándor: Az asztrálfluidum
    47  Szathmári Sándor: Káin és Ábel

Por pluaj informoj preter ĉi tiu blogo, jen:

Sándor Szathmári (1897–1974): Bibliografio & Retgvidilo / Bibliography & Web Guide

Ferenc Temesi, hungara verkisto (2)

Ferenc Temesi, 1983

Dankon al István Ertl, haveblas en Esperanto pli da informoj pri la hungara verkisto Ferenc Temesi (1949 - ), ne trovebla anglalingve. Jen miareteje:

“Du plus unu libroj, kiujn vi neniam legos” de István Ertl

“ Mia avo inter esperantoj” de Ferenc Temesi, tradukis István Ertl

La kruca rilata momento (1967) en mondliteraturo estis la apero de Cent jaroj da soleco de Gabriel García Márquez, en kiu kunfandiĝas avangardo kaj provinceco. Temesi verkas propran formon de fikcio, la t.n. 'vortar-romano'n. Post modernismo kaj postmodernismo venas de Temesi konscia referencado al provincecaj aferoj--krom la izolo de la hungara lingvo, jen dialektaĵoj, slangaĵoj, regionaĵoj--eble netradukeblaj. El streĉateco inter provinceco kaj tutmondeco venas rakonto pri ... esperantisto!

Italo Calvino en Esperanto (2)

La 19-a de septembro estas la datreveno de la morto (en 1985) de la itala verkisto Italo Calvino (1923-1985). Mi jam afiŝis pri la afiŝo de Antonio De Salvo antaŭ jaro. Ĉi-jare li refoje afiŝis:

Italo Calvino (19 Septembro 2018)

Ĉi-foje li republikigas la rakonton “La pecora nera” (La nigra ŝafo), en la itala kaj en sia traduko al Esperanto (aperinta en: Carlo Minnaja, Eugenio Montale kaj aliaj liguriaj aŭtoroj, Eva, Venafro 2013, p. 155-156).

Mikronovelo: 'La viro kaj la hundo' de Jaime Grau Casas

"Mallely Martínez Mateos deklamas la mikronovelon 'La viro kaj la hundo' de Jaime Grau Casas, aperinta en la libro Tagoj kaj ruinoj. La prezento estas parto de la programero "Vivu la teatro" de la 77a Hispana Kongreso de Esperanto, okazinta kune kun la 51a ILEI-Kongreso en Madrido en julio 2018."

Karel Čapek: la vivo & epoko

Jen interesa, bela video, kiu priskribas la medion kaj provizas ioman kuntekston al la verkoj de Čapek:

La vivo kaj epoko de Karel Čapek

Atentu menciojn de verkoj: romano Krakatit, teatraĵo R.U.R., infanliteraturo, romano Ordinara vivo, romano Milito kontraŭ salamandroj. Rimarku ankaŭ lian amikecon kun Tomáš Masaryk, kaj liajn hobiojn de fotografado kaj kolektado de gramafondiskoj.

Jen informoj en Esperanto fine de la filmo. La filmo estis produktita en 2007...

Kunlabore kun la studio Grant kaj kun la subteno de Mezbohemia Regiono por Memormuzeo pri Karel Čapek produktis Josef Císařovský

Retejo de la Memormuzeo pri Karel Čapek: http://www.capek-karel-pamatnik.cz/

Al Esperanto tradukis kaj teknike laboris Vladimír Türk
Virina voĉo Pavla Dvořáková
Vira voĉo Vladimír Türk

Esperanto-versio de la filmo realiĝis kadre de la projekto "Karel Čapek" de Ĉeĥa Esperanto-Asocio

capek@esperanto.cz 2015

Vladimir Nabokov (2): Pala Fajro

Antaŭ pluraj jaroj mi legis, ne kun multe da pacienco, la kuriozan metafikcian verkon Pale Fire de Vladimir Nabokov, kiu konsistas el antaŭparolo, poemo (verko en la verko), kaj komentaro pri la poemo.

Plu pri tio kaj pri Nabokov troveblas en mia bibliografio:

Vladimir Nabokov: Science Fiction, Artificial Languages, Ars Combinatoria, Narrative Structure, Martin Gardner, Play: An Arbitrary Bibliography

Mi aldonis sekcion pri (Nova) Zembla, reala loko kiu eble havas ligon al ĉi tiu verko kaj ankaŭ rolas en poemoj de aliaj verkistoj, ekz. la konata hungardevena poeto kaj tradukisto George Szirtes (kiu interalie angligis La Tragedio de l' Homo).

La poemo mem (verko en la verko) ricevis Esperantan tradukon:

Pala Fajro, tradukis/adaptis Meva Maron, La Kromkancerkliniko, n-ro 7 (suplemento al La Kancerkliniko, n-ro 52, 1989).

La originalo ne inspiris min, sed ĝi interesis min pro la fickia lingvo Zemblan kaj la temo kombinatoriko (kiu rilatas al mia longtempa intereso pri la historio de ars combinatoria). Hieraŭ mi legis la Unuan Kanton de la traduko, kaj ĝuis la belan lingvaĵon. Do gratulon al Meva Maron!

En mia antaŭa afiŝo ĉi-tema mi aldonis mian tradukon de versoj pri kombinatoriko. Jen la traduko de la samaj versoj fare de Meva Maron, el la Kvara Kanto, versoj 970-976:

                Mi sentas min kompreni
l’ ekziston, aŭ almenaŭ etan parton
de mia ekzistado, nur ĉar arton
esprimas kombinatorika rav’;
do se validas mia skanda prav’
de l’ mond’ privata, ankaŭ l’ univers’
sonoras ĝuste, laŭ mia jamba vers’.

Novelaro de Bernard Golden

Mi ĵus tralegis la jenan novelaron:

Hieraŭ - hodiaŭ - morgaŭ: noveloj de Bernard Golden. La Laguna: TK Stafeto, 1982. 96 p.

ENHAVTABELO

1. Inicado en la Groto ... 5

2. La Profanado ........ 15

3. Malegala Disdivido .... 21

4. La Vosto de la Vero . 29

5. Incidento en Krotal-Kanjono .. 35

6. La Lasta Misio . . . . . 43

7. Tropika Festeno ..... 49

8. La Venĝo .... 57

9. Ruĝa Vino kaj Blanka Marmoro.. 63

10. Mallonga Vojaĝo al Brazilo . . 75

11. Posttagmezo en El Prado.... 81

12. Kosma Rubaĵo .......... 89

Mi enretigis la lastajn du rakontojn ĉar ili estas sciencfikciaj. Kiel la titolo de la novelaro sugestas, la rakontoj situas en la pasinteco, la aktualo, kaj ia nespecifa futuro.

Jen recenzoj  ĉe OLE de ĉi tiu novelaro:

Bernard Golden: Hieraŭ, hodiaŭ, morgaŭ

Mi taksas ĉi tiun rakontaron pli-malpli amuza leĝera legaĵo. Pri la sciencfikciaĵoj ...

La surprizo en Kosma Rubaĵo povus prezentiĝi iom pli lerta. La mistera substanco eltirita de metero estas taksata minaco al la Tero, ĝis alvenas la surprizo. Tiu transiro ne estas sufiĉe motivata en la rakonto.

Posttagmezo en El Prado estas pli interesa kaj iom pli lerta. Rolas fama pentraĵo de Velázquez, "Las Meninas" — “La Ĉambelaninoj.” Koincide, kiam mi legis ĉi tiun rakonton, mi samtempe spektadis la hispanan sciencfikcian televidprogramon El Ministerio del Tiempo [La ministerio de la Tempo], en kiu konstante rolas Velázquez. Pri la rakonto de Golden, legu mem.