Showing posts with label sennaciismo. Show all posts
Showing posts with label sennaciismo. Show all posts

2017-05-21

Gregor Benton on the proletarian Esperanto movement


I vaguely recall the name Gregor Benton from somewhere; I assume he surfaced somewhere in my erstwhile study of the history of Trotskyism. I see that he is a specialist on China and that he has published on Chinese Trotskyism, Maoism, and Chinese communism overall.

I am familiar with Jacobin magazine. In a country where the very name of Marx is taboo, Jacobin is the most widely known Marxist magazine in the country, "widely" being a relative term but at least not totally invisible among the intellectual reading public. Many years ago, when the magazine was still in gestation, at least one person involved in it was interested in interviewing me on C.L.R. James, but this never materialized.

Nobody in the USA, on the left or otherwise, cares about Esperanto, so I was quite surprised when this article surfaced in Jacobin and by which author:

"Communism in Words" by Gregor Benton

"A brief history of Esperanto, the language intimately tied to the common destiny of the working class."

I can imagine the horror of many American Esperantists to see Esperanto associated with communism in this way, though there are some who have mentioned the proletarian Esperanto movement as an historical phenomenon. Benton's father, who fought against the fascists in the Spanish Civil War, defended Esperanto to comrades who dismissed it, using the phrase "communism in words" (which I have never seen anywhere else). Gregor himself learned Esperanto and delivered a euology to his father in Esperanto for the Catalan Esperanto Association.

This is a very good article, with a good historical overview and an objective assessment, advocating Esperanto in a realistic way without hype and cultism, and even with his particular interest as a man of the left.

Benton provides a capsule summary of Zamenhof and of the Esperanto movement's history and present status, then launches into the history of the proletarian Esperanto movement and the hostility engendered in reaction to the various causes that embraced Esperanto. Benton mentions the leading international organization, Sennacieca Asocio Tutmonda (World Anationalist Association, "SAT" for short), its erstwhile collaboration with the USSR, the eventual Stalinist break with SAT, and the breakaway pro-Moscow Internacio de Proletaj Esperantistoj (International of Proletarian Esperantists).

Benton then covers the persecution of Esperantists by the Nazis and the Stalin regime and its eventual satellite regimes. (Esperanto had a significant presence before the Great Purges. I do not recall the Communist International ever endorsing Esperanto''s rival Ido, though I do remember Ido was part of the mix.) With de-Stalinization, the Esperanto movement was revived in the Soviet bloc, and its association there with the "peace movement" was a vehicle for Esperanto to thrive.

Benton also outlines the history of Esperanto in China, its early association with anarchism and communism. He mentions also the Japanese woman Hasegawa Teru (known by the Esperanto pseudonym "Verda Majo" = Green May) who was to join with the Chinese against Japanese aggression. In Maoist China, Esperanto was initially suppressed, then tolerated, then later, even while under suspicion during the Cultural Revolution, was widely used by the regime for Maoist propaganda. The Esperanto movement thrived in the post-Mao era, but its strength has vacillated.

Finally, Benton tackles the future prospects of Esperanto, with respect to the global changes that have transpired since its early days and what this means for the role and fate of the language -- in recent decades the effects of the fall of the Soviet bloc, the decreased reliance on traditional Esperantist membership organizations, and the rise of online communication. Esperanto thrives in the digital age, and the values it represents are as relevant as ever.


2015-09-13

Sándor Szathmári plu

Preter tiuj kiujn mi jam posedas kaj enretigis, estas multaj pluaj kontribuoj de Sándor Szathmári en la iama revuo Hungara Vivo.

Pluraj el tiuj temas pri porokazaj kaj ceteraj hungaraj aferoj; aliaj pri kulturaj kaj intelektaj aferoj kaj verkistoj. Szathmári ankaŭ tradukis iom. Mi celas akiri prioritate la ĉi-lastajn.

Do jen nove miareteje:

EmbaHungara Vivo, n-ro 1, 1972, p. 10-11.

Ŝanoar” de Géza Molnár, tradukis Sándor Szathmári, Hungara Vivo, n-ro 2, 1971, p. 3-5.

Ne ĉiuj recenzintoj de la poezio de Emba ( pseŭdonimo de Imre Baranyai) enamiĝis al ĝi, sed Szathmári omaĝas al la poemoj samkiel al la homo. Szathmári rakontas pri sia amikiĝo kun Emba kaj pri la malfeliĉa vivo de Emba, trovebla en ties poemoj. Laŭ Szathmári la plej mizertemaj poemoj estas la plej belaj. Li laŭdas la kontraŭkapitalisman kaj kontraŭnaciisman sintenon de Emba. Post la ampleksa aktivado de la 1930aj jaroj Emba verkis poemojn kontraŭ la nazia agreso, jubilis pri la liberigo, kaj bedaŭris la subpremon sub stalinismo.

Emba verkis ankaŭ pri naturo, amo, kaj drinkado. Drinkado ne plibonigis lian jaman malsanon. Lia poemo "La penso" plej bone priskribas lian sintenon. Szathmári konkludas:
Jes, li estis puranima, humana homo, inda al esperantisto. Liaj poemoj ne celis la komplikadon de la formo. Li havis valorajn pensojn kaj kiu havas pensojn, ne bezonas kaŝi la senenhavon de la poemo per sagacaj ĵongladoj de la formo.
Do jen reliefiĝas la sinteno pri estetiko de Szathmári. Rimarkinda ankaŭ pri Szathmári estas kontrasto inter la pesimismo kaj maŝineca orientiĝo,unuflanke, kaj la amikeco kaj laŭdado de simplaj idealistoj kiaj Emba kaj Baghy.

Mi ne povis trovi ian tradukon el la verkaro de Géza Molnár en la angla. Lia novelo Ŝanoar” aperis en libro Harangos óra [Sonoril-horloĝo] en 1966. Mi ne scias pri lia statuso en Hungario tiutempe, nek kial Szathmári elektis traduki ĉi tiun novelon. Ĝi ne estas majstroverko, sed simpla rakonto kiu eble nutrus la idealismon. Ekspluatata juna virino kun violenta emo malsanas, sed ŝia konduto rezultus je elĵetiĝo el hospitalo, sed kompatema kuracisto pacience traktas ŝin, kaj pri fido al li ŝi lernas konduti civilize kaj forigas la friponan viron kiu subigis ŝin. Ĉu Szathmári ŝatis ĉi tiun rakonton ĉar li simpatiis kiel marĝenulo al la marĝenulino?

2014-06-05

Petro el la pasinteco

Antaŭ jardekoj mi akiris libron eldonitan de Sennacieca Asocio Tutmonda:

Petro: Kursa Lernolibro por Laboristoj de Norberto Bartelmes (6a eld. Paris: S.A.T., 1934. 112 p.) 1a eldono: 1925.

Krom la enhavtabelon mi enretigis du ĉapitrojn kiuj kontraŭas religion:

18. Petro lernas metion & 29. Al la kongreso

La tuta lernolibro estas didaktike maldekstra aldone al instruado de la lingvo.

Plue pri la aŭtoro: Norbert Barthelmess (Bartelmes) [OLE]


Tie vi trovos ligojn al kelkaj verkoj de Bartelmes. Cetere, troveblas interrete la jena:

Schumann

Estas interesa vidpunkto de Vinko Markov pri Petro (el Sennaciulo, oktobro 2004) ĉe la retejo de SAT.

Estas longa pritrakto hispanlingva pri Petro ĉe blogo Esperantaj Bitoj.

2014-03-11

Jewish utopian nostalgia & Esperanto in fiction: 2 reviews

This seems to be a trend in Jewish novels for a number of years now. Looking backward, reflecting on dashed hopes and lost possibilities, ideals failed or betrayed: Jewish fiction is casting Esperanto in a utopian role.  Here are my two latest reviews:

2013-08-09

Sennaciismo revizitata

Jen reeldono de Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT):

Du klasikaĵoj pri sennaciismo; tekstoj de V. Elsudo kaj E. Lanti; kun enkonduka antaŭparolo de Gary Mickle

La jena prezento okazis en la 86a SAT-Kongreso okazinta en Madrido de la 28a de julio ĝis la 4a de aŭgusto 2013:


i ne entenas estimon pri anarkiismo, sennaciismo, aŭ Lanti, sed Gary Mickle estas inteligenta homo, do eble enestas io lerninda.

2013-07-18

Albert Einstein en 1933 pri la futuro de civilizacio

Kial la civilizacio ne bankrotos,” tradukis el la angla C. Rosen, Literatura Mondo, februaro 1934, n-ro 2, p. 26-27; el la originalo "Why Civilization Will Not Crash," Liberty Magazine, August 12, 1933.

Einstein deklaras sian optimismon malgraŭ opremaj kondiĉoj. Li emfazas kaj la interdependecon de homoj kaj la bezonon de individua libereco. Maljusteco kaj platigo de individuoj instigas degeneradon de la belartoj kiel de la politiko. La civilizacio disvolviĝis malsimetrie, teknologie progresis sen reĝustigo de sociaj rilatoj. Tamen Einstein fidas, ke la homaro superos la aktualan krizon kaj efektivigos pli altan celon.

Estas multaj interesaj anglalingvaj retpaĝoj pri Einstein miareteje; la jena estas la unua en Esperanto. Eble ekzistas pluaj verkoj en Esperanto pri aŭ de Einstein, preter la retligoj troveblaj en mia blogo kaj  retpaĝoj. Konsultu mian retpaĝon pri la kreinto de la apuda desegnaĵo de Einstein:

Ludovic Rodo Pissarro

Notu ankaŭ, ke Einstein estis la honora prezidanto de la 3a SAT-Kongreso en 1923:

Albert Einstein, Esperanto kaj SAT

Ha, kia bona kombinaĵo: Esperanto kaj mia heroo ekde infanaĝo Albert Einstein.


2012-09-26

Trotskyism & Esperanto in the 1930s

I remember initiating this project, but I forgot about this letter to the editor, which I recently stumbled upon online:

Ralph Dumain: Letter - Trotskyism and Esperanto, Revolutionary History, Vol. 7 No. 4, Winter 2000–2001

Even less do I remember this response, and I wonder if I ever read it:

Ron Lynn: Letter - Esperanto and the Left, Revolutionary History, Vol. 8 No. 1, Summer 2001

The print quality of these bulletins is so bad, OCR is impossible. The documents would have to be retyped or simply scanned as images. In fact, I enlisted someone to do the scanning but the project only got this far:

La Permanenta Revolucio. No. 3 (1935), 12 pages

This is an interesting piece of left history and Esperanto history that has completely dropped out of historical awareness. I must return to this project one day.


2012-06-25

Kontraŭ Rasismo kaj Behineco

Enestas en miaj malnovaj numeroj de Sennacieca Revuo multaj rimarkindaj artikoloj, ankaŭ la jena. Surprize, meze de bonega analizo pri rasismo, mi trovis referencon al Sándor Szathmári. Jen ĉerpaĵo.



Tiu infana naiveco estas amuza, sed ĉu ni, plenkreskuloj, estas malpli naivaj? Ĉu ne ankaŭ ni pli malpli konscie supozas, ke certaj kategorioj de homoj ĝuas specialajn kapablojn, kiuj metas ilin ekster kaj super la ordinaran homaron? Ĉu ni ne forgesas ofte, ke ankaŭ ili estas submetitaj al la plej humilaj fiziologiaj bezonoj?

En sia verko “Vojaĝo al Kazohinio”, S. Szathmari tre bone kritikas kaj karikaturas tiun tro kutiman pensmanieron. La priskribo de li farita pri la vivo ĉe la Behinoj kruele prilumas la malvirtojn de nia socia vivo. Ĉe la Behinoj ekzistas absoluta tabuo, kiu malpermesas paroli pri la bezono manĝi kaj pri la nutraĵoj (kiujn oni dece nomas, per kaŝvorto, la spiritualaĵojn). Sed se oni kelkfoje honte konfesas, nur per aludo, ke manĝi estas neceso, al kiu oni submetiĝas pro la malforteco de la homa kondiĉo, oni tamen neniam konsentas agnoski pri la ekzisto de tiu bezono rilate la Betikojn. (Tiuj Betikoj konsistigas klason, ĉu de pastroj, ĉu de filozofoj, ĉu de altrangaj ŝtatoficistoj, laŭ la interpretado de la leganto). Oni do en tiu lando kredas sincere aŭ ŝajnigas kredi, ke la Betikoj tute ne bezonas manĝi. Iun tagon, la rakontanto, kiu furioziĝas pri tiu hipokriteco, krude deklaras, ke homo—eĉ se li estas Betiko—ne povas vivi ne manĝante. Kaj pro tio tribunalo kondamnas lin, ĉar li insultas la Betikojn.

Kvankam ni ne estas Behinoj, ĉu ni tiel malsame kondutas? Ĉu multaj homoj ne opinias, ekzemple, ke nepre instruisto ĉion scias aŭ ke nepre profesia soldato estas heroo, kiu neniam sentas timon? Estus maldece diri la malon. Eĉ diri, ke juĝisto eraris, estas ne nur maldece sed danĝere, ĉar la leĝo tion malpermesas kaj persekutas.

Tiu mensa sinteno havas do kompensan kaj simetrian flankon. Se oni kredas pri supereco de iu socia grupo, oni konsekvence kredas pri malsupereco de aliaj. Kaj tio kreas kvazaŭ specon de revenĝo.

FONTO: Michaud, Roger (21.370). “Pri rasismo, konscia kaj nekonscia,” Sennacieca Revuo, n-ro 97, 1969, p. 1–6. Ĉi tiu citaĵo: p. 4.

2012-04-07

Emanuel “Manny” Fried (1913-2011): Heroo de la Laborista Klaso

 En 2011 en revuo Sennaciulo aperis du miaj omaĝoj al mia ĵus mortinta konato Manny Fried, bone konata en mia hejmurbo Buffalo sed ne tutlande ekster rondetoj pri maldekstraj artverkoj. Mi blogis nekrologe, poste ricevis inviton publikigi en Sennaciulo.

Jen mia unua nekrologo:

Laboristoj kiuj luktis: Laboristoj mortis: Nekrologo pri Manny Fried, Sennaciulo, marto-aprilo 2011, n-ro 3 - 4 (1269 - 1270), p. 25.

Jen mia dua, pli ampleksa omaĝo al Manny:

Emanuel “Manny” Fried (1913-2011): Heroo de la Laborista Klaso, Sennaciulo, julio-aŭgusto 2011, n-ro 7 - 8 (1273 - 1274), p. 21-22.

Sampaĝe aperas letero de Michel Marko en la sama numero (p. 13) reage interalie al mia unua artikolo.


2011-11-01

La Balado de Joe Hill en Esperanto

En la fako SAT Kulturo ĉe la retejo de Sennacieca Asocio Tutmonda trovas retpaĝo pri la laborista kanzono kaj laborista martiro Joe Hill.

Tie oni trovos la partituron kaj lirikon de la kanzono en Esperanta traduko, biografieton, fotografon, kaj ligon al sondosiero de kanto de la Esperanta versio.

Kaj jen Paul Robeson kantas en la originala angla:

2011-05-01

Proletarian Esperanto movement: early history to 1937

It's rather difficult to find information in English about the proletarian Esperanto movement, which peaked between the two world wars. But here is a series of essays by David Poulson:

What About the Workers? Part One: Pioneers
The workers' Esperanto movement, 1905-1914
Nov 20, 1998 - David Poulson

What About the Workers? Part 2: "Neutrality, Out!"
A brief biography of Eugene Adam ("Lanti") and the foundation of S.A.T.
Nov 27, 1998 - David Poulson

What About the Workers? Part 3: The Formation of S.A.T.
How Sennacieca Asocio Tutmonda was begun.
Dec 11, 1998 - David Poulson

What About the Workers? Part 4
Eugene Adam announces his own suicide. Prematurely!
Dec 18, 1998 - David Poulson

What About the Workers? Conclusion
SAT resists Communist takeover attempt.
Jan 8, 1999 - David Poulson

Aside from the first essay, this is mostly the story of Eugène Lanti and the Sennacieca Asocio Tutmonda [SAT = World Anationalist Association].  Poulson ends his story in 1937 with Stalin's liquidation of the Soviet Esperantists, whose leader Ernest Drezen was himself guilty of dictatorial behavior and the attempted disruption of SAT. The adaptation of Soviet Esperantists to Stalinism did not save them. Soviet (specifically Drezen's) behavior mentioned herein pertains to and was characteristic of the "Third Period" of the Third International. To what extent Drezen's behavior was self-motivated or the result of a process of corruption by the Stalinist system should be examined. In any event, these essays are only sketches of the relevant history.

2011-01-28

Framasonismo, Respublikismo, Hispanio & Esperanto

Toño del Barrio blogas interese pri framasonismo, referencas sian artikolon:

El Respublikismo ĝis Esperanto tra Framasonismo: Framasonaro en Hispanio, kun speciala mencio al Esperanto, Sennaciulo, julio-aŭgusto 2010.

Enestas tiuteme en Sennaciulo, julio-aŭgusto 2010:

Bildstrio: Framasonismo en Esperantio
4: El Respublikismo ĝis Esperanto, tra Framasonismo
7: Framasonismo en Japanio
8: Framasonismo: kvar jarcentoj da tradicio
9: Framasonismo laŭ Vikipedio
10: Ĉu SAT estas framasona asocio

La ĵus donita ligita dosiero inkluzivas nur ĝis la 4-a paĝo, sed nepre rigardu la bildstrion.

2010-06-14

Esperanto USA 2010 Kongreso (2B): Pluaj komentoj pri prelego de Humphrey Tonkin

Rimarku, ke mia raporto pri la prelego de Humphrey Tonkin pri "Esperanto en la Nuna Mondo" estas sufiĉe diplomateca. Fakte, mi estas multe pli cinika. Komente ĉe la prelego, mi menciis iom el mia skeptikemo, ekz. citante mian sperton de usonaj esperantistoj en la antaŭa usona kongreso en Vaŝingtono en 1987, kiam pluraj usonaj esperantistoj esprimis la saman dekstran tendencon pri hispanlingvanoj en Usono kiel aliaj usonanoj. Mi asertis, ke estas absurdaĵo supozi ke usonaj esperantistoj havas ajnan intereson pri "lingva diskriminacio."

Post miaj komentoj, D-ro Tonkin asertis ke temas pri etika demando de diverseco, identeco, diskriminacio, ktp.

Ĉi tiuj abstraktaj asertoj tute ne konvinkas min. Mi ne perceptas praktikan rilaton inter la abstraktaj supozataj koncernoj de esperantistoj kaj realaj lingvaj, etnaj, naciaj, landaj, kaj internaciaj problemoj. Cetere, mi skeptikas pri la koncepto postmoderisma, kvankam mi komprenas la enhavon sub tiu misetikedo. Mi ankaŭ cinikas pri konceptoj "diverseco" kaj "identeco" favorata de la etburĝa liberalularo.

Cetere, oni ne sufiĉe esploris la situacion de reteca socia agado en sociaj movadoj. Percepteblas, ege evidentas, la kapablo por sinorganizado de movadanoj (la eksplodo de movado de negraj ateistoj/humanistoj en Usono el nenio, nur dum la pasinta jaro, estas elstara ekzemplo!), sed restas la demando de la efikeco de sociaj movadoj al la ĝenerala socio. Oni ja povas brile sin organizi kaj resti socipolitike impotenta.

Esperanto USA 2010 Kongreso (2): Humphrey Tonkin pri “Esperanto en la Nuna Mondo”

Humphrey Tonkin: “Esperanto en la Nuna Mondo”
58-a Landa Kongreso de Esperanto USA

La 30an de majo Humphrey Tonkin prelegis, komence en la angla, poste en Esperanto, pri perskeptivoj de la Esperanto-movado. La mondo je la fino de la 19a jarcento, kiam Esperanto aperis, estas kvalite malsama ol tio aktuala. La tradicia Esperanto-movado daŭris laŭ akceptitaj antaŭsupozoj eĉ post la Dua Mondmilito. Evidentas aktuale, tamen, ke ni ne bezonas komunan interlingvon; ni havas la anglan, kvankam ĝi respegulas neneŭtralecon kaj neegalecon. Kontraŭe, Esperanto ĝuas la plej malaltan estimon inter la lingvoj de la mondo. La socia demando nun ne konsistiĝas el komuna interkomprenado, sed estas afero de diskriminacio. La principoj de neŭtraleco kaj egaleco respondas al la bezonoj de socia identeco.

La Esperanto-movado en praktiko orientiĝas laŭ provizado de servoj al Esperantistoj mem. D-ro Tonkin mem komence inspiriĝis de la Esperanto-komunumo, nur poste konstatis la mondskalajn sociajn implicaĵojn de la movado. Li asertas, ke la konservado de la Esperanto-komunumo malaltiĝu prioritate, favore al engaĝiĝo kun la vasta mondo.

D-ro Tonkin konceptigas la epokan diferencon laŭ la konceptoj modernismo / postmodernismo. La moderna epoko, el kiu fontis Esperanto, reliefigis la trajtojn de formalaj, hierarkiaj rilatoj, sed la postmoderna epoko estas esence reteca, neformala. Oni ankoraŭ organizas la Esperanto-movadon modernisme en postmoderna mondo. La strukturo de tradiciaj asocioj kaj la provizado de varoj al efektivaj aŭ potencialaj Esperantistoj konstrastendas al la aktuala modo de sinorganizado (ekz. Facebook). Sed la Esperanto-movado iam estis avangarda: ekz., kiam UEA fondiĝis, okazis senpera aliĝo sen landaj asocioj. Esperanto mem estis reteca. Sed finfine Esperanto lamis post la evoluo de la cetera mondo. Ni nun troviĝas en epoko en kiu oni povas agi interrete, senpage, interagi individue, eĉ neniam persone renkonti unu la alian. En ĉi tiu epoko ni ne pensu plejparte pri memkonservo de organizoj kaj varbado de novaj membroj. D-ro Tonkin laŭ propraj vortoj pensas “puritanisme”: ni ne nur ĝuu Esperanton; ni okupiĝu por pli justa mondo.

Sekvis demandoj kaj komentoj de aŭskultintoj. Estas rimarkinda generacia diferenco pri alkultimiĝo la la reta mondo. Alia problemo estas ke Usonanoj nek konas nek prikompatas lingvan diskriminacion, ankaŭ en ĝenerala etoso de “laceco pri egaleco.” Mi esprimis skeptikegemon pri la intereso de usonaj Esperantistoj pri lingva diskriminacio enlanda, kaj historie la limoj de la naci-ŝtato estas problemo el kiu rezultis diversaj lingvopolitikoj en la Esperanto-movado: la Zamenhofa, la “neŭtral”-movada (internaciisma), kaj la sennaciisma kaj la etnisma kiel kontraŭaj ekstremoj. (Flanke: neniu menciis Raŭmismon kiel alternativan perspektivon, kiu ja kontraŭdiras tion de la tradicia movado kaj kiu rezignas la movadan finvenkismon.) Responde, D-ro Tonkin asertis, ke temas pri afero de konscienco senkoncerne pri landlimoj. Estas afero de diverseco de identeco kontraŭ tutmondiga homogenigo. Min tute ne kontentigis lia respondo pri la rilato inter Esperanto kaj ĉiaspeca lingva diskriminacio, kaj restas bezonata konkretigo de rekonceptigota rilato inter aktuala reteco kaj tradiciaj organizoj. Jen elirpunktoj por plua diskutado.