2013-04-30

Guthrie, la heroldo kun gitaro

En la nova numero de la Esperanto-eldono de Le Monde Diplomatique—taŭge la 1-a de majo—estas artikolo de Sylvie LAURENT pri la usona kanzonisto Woody Guthrie: Guthrie, la heroldo kun gitaro.

Akompanas la tekston mia traduko de ne-kanzona poemo de Guthrie: “Voĉo” (Voice) (<—ligo al mia retejo), pri kiu mi jam blogis. Miareteje oni trovos ankaŭ sonregistraĵon de mia deklamo de la poemo en Esperanto kaj la angla.

2013-04-28

Walt Whitman en Esperanto (2)

Al nekonato

de Walt Whitman (1819-1892)
tradukis Nicola Ruggiero

Preterpasanta nekonato! vi ne scias kiel sopire mi rigardas al vi,
Vi devas esti li kiun mi serĉadis, aŭ ŝi kiun mi serĉadis, (ĝi venas al mi kvazaŭ sonĝo,)
Mi ie certe travivis vivon de ĝojo kun vi,
Ĉion revekas kiel ni flirtadis unu apud la alia, flue, tenere, ĉaste, plenmature,
Vi plenkreskis kun mi, vi estis knabo kun mi aŭ knabino kun mi,
Mi manĝis kun vi kaj dormis kun vi, via korpo fariĝis ne nur via nek igis mian korpon mia nur,
Vi donas al mi la plezuron de viaj okuloj, vizaĝo, karno, dum ni pasas, vi prenas el mia barbo, brusto, manoj, interŝanĝe,
Mi ne parolu al vi, mi pensu pri vi, kiam mi sidas sola aŭ sendormas sola, nokte
Mi atendu, mi ne dubas ke mi renkontos vin denove,
Tion mi atentu: ne perdi vin.

Ĉi tiu traduko aperas kun permeso de Nicola Ruggiero kaj aperos en Beletra Almanako.

Jorge Luis Borges, Stanislaw Lem, & ars combinatoria

My justification for writing about Borges on this blog is his tangential connection with artificial languages and their philosophical ramifications, that is, when not referencing the translation or appearance of Borges in Esperanto. Borges wrote about the philosophical language of John Wilkins, and there is his phenomenal story "The Congress." Otherwise, I would write about Borges in English elsewhere. But there is one more related aspect, taking off from the history of philosophical languages, the ars combinatoria or art of combinations. I write about this topic on this blog and refer elsewhere where my ideas are elaborated.  Here is my latest post on my Studies in a Dying Culture blog:

Stanislaw Lem on Jorge Luis Borges (Borges 16)

Lem admires Borges but finds him limited to constructing heretical versions of the intellectual heritage of the past. “The author therefore has the courage to deal with the most valuable goals of mankind just as mankind himself does. The only difference is that Borges continues these combinatory operations to their utmost logical conclusions.”

For the sake of completeness, here are the other Borges posts on that blog:

Little Tiny, Common Objects, & Jorge Luis Borges

Borges Revisited (14)

And here again is my overall guide to my work on Borges:

Jorge Luis Borges: Selected Study Materials on the Web

As both Borges and Lem have been translated into Esperanto, perhaps Lem's essay on Borges should also be translated into Esperanto. And perhaps also some of what I've been writing in English.

2013-04-27

Usona Antologio laŭ Don Harlow

Jen la enhavo el eks-retpaĝo de Don Harlow. Mi ĝustigis la retligoj al la aktualaj retlokoj. La aktuala retejo de Harlow enhavas pli da tradukoj el usona literaturo. — RD

Eventualaj Enhavaĵoj de la Usona Antologio
Lasta ĝisdatigo: 1997.02.07


Walt Whitman en Esperanto (1)

Mi kredas...

de Walt Whitman, "Kanto pri Mi Mem" ("Song of Myself"),
tradukis Matt McLauchlin

Mi kredas, ke folio de herbo ne estas malpli ol la dungverko de la steloj,
Kaj la formiko estas egale perfekta, kaj sablero, kaj la ovo de la reĝbirdo,
Kaj la etendiĝanta rubuso ornamus la salonojn de la ĉielo,
Kaj la plej malgranda ĉarniro de mia mano trovas ĉiun maĉinaron malinda,
Kaj la bovino remaĉanta kun kap' malalta superas ĉiun statuon,
Kaj muso estas sufiĉa miraklo por mirigi sesilionojn da nekredantojn.

*     *    *

Mi trovis ĉi tiun tradukon ĉe ne plu ekzistanta retejo, sed ĝi estas konservita ĉi tie: Tradukoj de Multaj Verkistoj de Matt McLauchlin.

Jen alia traduko, miareteje:

La Universo - kelkaj faktoj por helpi vin loĝi tie de Douglas Adams, tradukis Matt McLauchlin

Do, ĉu ekzistas aliaj tradukoj de Whitman en Esperanto? Estas "Transirante Bruklin-prame" (Crossing Brooklyn Ferry), tradukis Maurice Wittenberg), Beletra Almanako, n-ro 2. Estas nova traduko fare de Nicola Ruggiero: "Al nekonato" (To a Stranger). Ĉu aliaj?

2013-04-21

Poems in translation: William Shakespeare, Kálmán Kalocsay / Reto Rossetti, William Auld, A. Z. Foreman

Sometime circa 1970 I went through the textbook Esperanto: A New Approach (2nd ed.; Bruselo: Heroldo de Esperanto, 1969) by the renowned Esperantist poet William Auld. (I was later to take a course from him in Barrie, Ontario in the summer of 1975.) I think I loaned the book out to someone in 1976 and it was never returned. What a shame, because I think it was a good textbook. What I do remember is two translations, which were presented as challenges to the reader. I don't think I could equal either translation presented.

One is an Esperanto translation of Shakespeare's famed Sonnet 18 done by Reto Rossetti: Soneto 18. Rossetti is a master. The translation is beautiful. At the time I preferred it to the original, perhaps because the language seemed more natural to me than Shakespearean English. But this was never my favorite love poem anyway. No matter, such judgments are subjective. If you can read the Esperanto translation, enjoy. Oddly, I still know by heart a sizable chunk of this translation after some four decades.

The other translation is an English rendition of an Esperanto original, Somernokto by Kálmán Kalocsay, rendered by William Auld himself: Night of Summer. It is an excellent translation, and you can get a glimpse of the kind of lyrical poetry that was characteristic in the Esperanto world in this time period, which was in reality a highly unromantic, gloomy political period. Kalocsay almost single-handedly developed Esperanto's poetics between the world wars.

A.Z. Foreman, who translates to and from more languages than I can keep track of, has also translated poems from Esperanto, and from Kalocsay in particular. You can read his translation of this poem, Summer Night, and on the same web page you can read the Esperanto original and hear Foreman reciting the Esperanto original. You can also compare this translation with an earlier translation by Foreman on the Noxalio blog.

2013-04-18

Nova Esperanta Krestomatio . . . & satiroj

Se oni konsultos Vikipedion, oni trovos enhavon (ne kompletan almenaŭ pri Auld, kaj ne en sekva ordo) de Nova Esperanta Krestomatio, antologio kompilita de William Auld (Rotterdam: Universala Esperanto-Asocio, 1991). Jen la organizo de la libro:

1 Antaŭparolo
2 Ekzercoj (de L.L. Zamenhof)
3 Rakontoj (originalaj)
4 Mondliteraturo (traduka)
5 El Vivo kaj Sciencoj
6 Prilingvaj Artikoloj
7 La Esperanta Muzo
     Majstro
     Lingvo
     Interna Ideo
     Aliflanke (satiro k.s.)
8 Internacia Liriko (traduka)

Jen recenzo de Don Harlow.

Trafoliuminte la antologion, mi emas konsenti kun la draŝa recenzo de Korĵenkov:

NE ĈIO NOVA ESTAS BONA de Aleksander Korĵenkov, La Ondo de Esperanto. 1992. № 2 (3).

Mi tralegis sekcion 7. Kelkaj poemoj povus aperi sub aliaj rubrikoj. La subsekcio "Aliflanke" temas pri satiraj kaj skeptikaj poemoj. La jenaj poemoj tamen aperas sub aliaj rubrikoj:

Kiom Longe Atendi” / Brian Price-Heywood
Eklogo pri la Sankta Afero / William Auld

Kaj pluraj poemoj temas pri lukto de esperantistoj en subpremiga mondo:

Kanto de l'Sklavo / Stanislav Schulhof
En Amara Horo / Kálmán Kalocsay
Esperanto /  Kálmán Kalocsay
Amara Pens' / J. Velebit

Bedaŭrinde, William Auld ellasis sian plej bonan poemon pri Zamenhof, splenan, kvazaŭ-blusforman:

"Al la Granda Masonisto".

Bedaŭrindas ankaŭ, ke Auld inkluzivis sian plurpaĝan tedaĵon "Letero Okaze de la 90-jara Jubileo de Esperanto" kaj sian mallongan tedaĵon "La Plenumo."

Sub rubriko "Lingvo" la poemojn kiuj plej interesas min verkis du rusoj:

Plendo de Nikolao HOHLOV

Kokino kaj Inkubatoro de Boris Mirski.

Nesurprize laŭ antaŭa sperto, kortuŝas la poemoj de Imre Baranyai (Emba):

La Bona Oĉjo Bion 
Popol’ Ni Estas
Idolfalo (pri Stalin)

Jen la enhavo de la subsekcio "Aliflanke":
El  la supraj, al mi elstaras kelkaj versoj de la frutempa poeto Schulhof, efikantaj en "Desperanto.". Ankaŭ la cinika "Propagando" de Beraru.

Mi jam blogis pri satirado de Esperantistoj en Esperanto: