2013-04-27

Usona Antologio laŭ Don Harlow

Jen la enhavo el eks-retpaĝo de Don Harlow. Mi ĝustigis la retligoj al la aktualaj retlokoj. La aktuala retejo de Harlow enhavas pli da tradukoj el usona literaturo. — RD

Eventualaj Enhavaĵoj de la Usona Antologio
Lasta ĝisdatigo: 1997.02.07


Walt Whitman en Esperanto (1)

Mi kredas...

de Walt Whitman, "Kanto pri Mi Mem" ("Song of Myself"),
tradukis Matt McLauchlin

Mi kredas, ke folio de herbo ne estas malpli ol la dungverko de la steloj,
Kaj la formiko estas egale perfekta, kaj sablero, kaj la ovo de la reĝbirdo,
Kaj la etendiĝanta rubuso ornamus la salonojn de la ĉielo,
Kaj la plej malgranda ĉarniro de mia mano trovas ĉiun maĉinaron malinda,
Kaj la bovino remaĉanta kun kap' malalta superas ĉiun statuon,
Kaj muso estas sufiĉa miraklo por mirigi sesilionojn da nekredantojn.

*     *    *

Mi trovis ĉi tiun tradukon ĉe ne plu ekzistanta retejo, sed ĝi estas konservita ĉi tie: Tradukoj de Multaj Verkistoj de Matt McLauchlin.

Jen alia traduko, miareteje:

La Universo - kelkaj faktoj por helpi vin loĝi tie de Douglas Adams, tradukis Matt McLauchlin

Do, ĉu ekzistas aliaj tradukoj de Whitman en Esperanto? Estas "Transirante Bruklin-prame" (Crossing Brooklyn Ferry), tradukis Maurice Wittenberg), Beletra Almanako, n-ro 2. Estas nova traduko fare de Nicola Ruggiero: "Al nekonato" (To a Stranger). Ĉu aliaj?

2013-04-21

Poems in translation: William Shakespeare, Kálmán Kalocsay / Reto Rossetti, William Auld, A. Z. Foreman

Sometime circa 1970 I went through the textbook Esperanto: A New Approach (2nd ed.; Bruselo: Heroldo de Esperanto, 1969) by the renowned Esperantist poet William Auld. (I was later to take a course from him in Barrie, Ontario in the summer of 1975.) I think I loaned the book out to someone in 1976 and it was never returned. What a shame, because I think it was a good textbook. What I do remember is two translations, which were presented as challenges to the reader. I don't think I could equal either translation presented.

One is an Esperanto translation of Shakespeare's famed Sonnet 18 done by Reto Rossetti: Soneto 18. Rossetti is a master. The translation is beautiful. At the time I preferred it to the original, perhaps because the language seemed more natural to me than Shakespearean English. But this was never my favorite love poem anyway. No matter, such judgments are subjective. If you can read the Esperanto translation, enjoy. Oddly, I still know by heart a sizable chunk of this translation after some four decades.

The other translation is an English rendition of an Esperanto original, Somernokto by Kálmán Kalocsay, rendered by William Auld himself: Night of Summer. It is an excellent translation, and you can get a glimpse of the kind of lyrical poetry that was characteristic in the Esperanto world in this time period, which was in reality a highly unromantic, gloomy political period. Kalocsay almost single-handedly developed Esperanto's poetics between the world wars.

A.Z. Foreman, who translates to and from more languages than I can keep track of, has also translated poems from Esperanto, and from Kalocsay in particular. You can read his translation of this poem, Summer Night, and on the same web page you can read the Esperanto original and hear Foreman reciting the Esperanto original. You can also compare this translation with an earlier translation by Foreman on the Noxalio blog.

2013-04-18

Nova Esperanta Krestomatio . . . & satiroj

Se oni konsultos Vikipedion, oni trovos enhavon (ne kompletan almenaŭ pri Auld, kaj ne en sekva ordo) de Nova Esperanta Krestomatio, antologio kompilita de William Auld (Rotterdam: Universala Esperanto-Asocio, 1991). Jen la organizo de la libro:

1 Antaŭparolo
2 Ekzercoj (de L.L. Zamenhof)
3 Rakontoj (originalaj)
4 Mondliteraturo (traduka)
5 El Vivo kaj Sciencoj
6 Prilingvaj Artikoloj
7 La Esperanta Muzo
     Majstro
     Lingvo
     Interna Ideo
     Aliflanke (satiro k.s.)
8 Internacia Liriko (traduka)

Jen recenzo de Don Harlow.

Trafoliuminte la antologion, mi emas konsenti kun la draŝa recenzo de Korĵenkov:

NE ĈIO NOVA ESTAS BONA de Aleksander Korĵenkov, La Ondo de Esperanto. 1992. № 2 (3).

Mi tralegis sekcion 7. Kelkaj poemoj povus aperi sub aliaj rubrikoj. La subsekcio "Aliflanke" temas pri satiraj kaj skeptikaj poemoj. La jenaj poemoj tamen aperas sub aliaj rubrikoj:

Kiom Longe Atendi” / Brian Price-Heywood
Eklogo pri la Sankta Afero / William Auld

Kaj pluraj poemoj temas pri lukto de esperantistoj en subpremiga mondo:

Kanto de l'Sklavo / Stanislav Schulhof
En Amara Horo / Kálmán Kalocsay
Esperanto /  Kálmán Kalocsay
Amara Pens' / J. Velebit

Bedaŭrinde, William Auld ellasis sian plej bonan poemon pri Zamenhof, splenan, kvazaŭ-blusforman:

"Al la Granda Masonisto".

Bedaŭrindas ankaŭ, ke Auld inkluzivis sian plurpaĝan tedaĵon "Letero Okaze de la 90-jara Jubileo de Esperanto" kaj sian mallongan tedaĵon "La Plenumo."

Sub rubriko "Lingvo" la poemojn kiuj plej interesas min verkis du rusoj:

Plendo de Nikolao HOHLOV

Kokino kaj Inkubatoro de Boris Mirski.

Nesurprize laŭ antaŭa sperto, kortuŝas la poemoj de Imre Baranyai (Emba):

La Bona Oĉjo Bion 
Popol’ Ni Estas
Idolfalo (pri Stalin)

Jen la enhavo de la subsekcio "Aliflanke":
El  la supraj, al mi elstaras kelkaj versoj de la frutempa poeto Schulhof, efikantaj en "Desperanto.". Ankaŭ la cinika "Propagando" de Beraru.

Mi jam blogis pri satirado de Esperantistoj en Esperanto:

Bernard Stollman & ESP-Disk' (2)

Mi ĵus blogis pri Julius Balbin, firmao ESP-Disk', avangarda ĵazmukisto Sun Ra, kaj rilataj aferoj. Nun mi aldonas pluajn informojn. La jenaj aferoj estas anglalingvaj.

I just blogged in Esperanto about Russian poet Yevgeny Yevtushenko (as translated into Esperanto by Balbin), Esperantist Holocaust survivor & writer Julius Balbin, Bernard Stollman's avant-garde record company ESP-Disk', and avant-garde jazz composer and performer Sun Ra. The very first issue of ESP-Disk' was Ni Kantu en Esperanto (1964), followed by a series of trailblazing avant-garde jazz, rock, folk, and politically oriented record albums.

As I mentioned in my previous post, I was introduced as a teenager to the record label via The Heliocentric Worlds Of Sun Ra, Vol. 1. While already an Esperantist, I did not know of the linkage to Ni Kantu en Esperanto, though I do recall encountering it at some point and I recall Balbin's translation of Yevtushenko's Babij Jar on it. I noticed one line in Esperanto in small print on the back of the Sun Ra album cover, and I wondered for decades what ESP-Disk's connection with Esperanto actually was. I eventually learned and even obtained a stock of review copies of old ESP-Disks. Today I discovered a book on Stollman's story:

Always in Trouble: An Oral History of ESP-Disk', the Most Outrageous Record Label in America by Jason Weiss (Wesleyan, 2012). See also publisher information.

So now I will provide some additional links. Here are some reviews of the book:

Review: Always in Trouble: An Oral History of ESP-Disk’ by Farley Miller. MAKE: A Chicago Literary Magazine.

Unmatched Independent: On Record Label ESP-Disk' by Jesse Jarnow, Los Angeles Review of Books, August 19, 2012.

Dignity, Conviction, and Mrs. Stollman’s Checkbook by Steve Danziger, Open Letters Monthly.

Review by W. C. Bamberger, Rain Taxi, Online Edition: Winter 2012/2013.

Review by Jeff Tobias, Flagpole, March 20, 2013.

Wesleyan University Press Celebrates a Music Maverick, review by Alan Bisbort, CT.com, July 25, 2012.

More articles on Stollman's work:

The Artist Alone Decides—in a New Era by LARRY BLUMENFELD, The Wall Street Journal, July 8, 2010.

Fifty years ago Bernard Stollman started ESP Records!

Bernard Stollman Mentioned on Esperanto USA (January 3, 2010): JEN in New York in the ’60′s by Allan Fineberg.


Here are some interviews:

Bernard Stollman / ESP-Disk interviewed by George Parsons, Dream Magazine, no. 4, 2004.

Bernard Stollman: ESP Disk's Sound Revolution by FRANZ A. MATZNER, all about jazz, January 6, 2009.

Bernard Stollman: The ESP-Disk Story by CLIFFORD ALLEN, all about jazz, November 21, 2005.

Q&A with ESP-Disk Founder Bernard Stolllman, by Joe S. Harrington, New York Press, July 10, 2001.

Here are audio interviews with Bernard Stollman:

Bernard Stollman of ESP-Disk Interview On WKCR, circa 2009. 1 hour. (This interview, like other interviews & reviews, includes a discussion of Esperanto.)

ESP-Disk is Back, The Leonard Lopate Show, April 29, 2008. 17:40 min.

Here is an audio interview with Jason Weiss:

Jason Weiss On ESP-Disk, Always in Trouble, interviewed by Justin Desmangles, New Day, Sunday 10/14/2012 @ 3:00 PM - 6:00 PM. Interview @ 2:06:25-2:51

More radio shows:

E is for ESP-Disk by Michael Kaufmann, guest blogger Chris Schlarb, the sidebar, October 22, 2009. With ESP-Disk' play list and audio play.

See also:

ESP-Disk' YouTube channel

Frank Wright: Complete ESP-Disk Recordings.

2013-04-16

Babij Jar: Jevgenij Jevtuŝenko / Julius Balbin / ESP-Disk / Sun Ra

Mi jam blogis pri la originala poezio de Julius Balbin. Jen traduko:

Babij Jar de Jevgenij Jevtuŝenko, tradukis Julius Balbin.

De kie mi memoras ĉi tiun tradukon? Ah jes, de malnova disko Ni Kantu En Esperanto (ESP 1001), la unua disko eldonita (1964) de firmao ESP-Disk (rigardu ankaŭ Wikipedia). Fondita de Bernard Stollman, ESP-Disk famiĝis pro eldonado de avangardaj ĵazaj, rokaj, popolkantaj k.a. kaj politike incitaj diskoj.

Mi mem enkondukiĝis al ESP-Disk pere de The Heliocentric Worlds Of Sun Ra, Vol. 1, fine de la 1960aj jaroj kiam mi estis liceano. Mi jam estis Esperantisto, kaj rimarkis iun malgrandegan noton en Esperanto malsupre sur la dorsa diskokovrilo.  Tio estis puzlo kiun mi solvis nur post jardekoj. Antaŭ pluraj jaroj mi ricevis por recenzo multajn ESP-diskojn.

Mi ĵus eltrovis libron pri Stollman kaj ESP-Disk. Esperanto ja estas pritraktita en la libro:

Always in Trouble: An Oral History of ESP-Disk', the Most Outrageous Record Label in America by Jason Weiss (Wesleyan, 2012).

Mi ne memoras, kiam mi aŭskultis la diskon Ni Kantu En Esperanto, sed mi memoras la deklamon de "Babi Jar."

Pri tutlandaj kongresoj mi ne memoras, sed mi memoras kunvenon en Nov jorkurbo, probable en 1987, kie Balbin deklamis spritan aferon en defendo de la gramatiko de Esperanto. Ni invitis Balbin partopreni en nia programo pri Esperanto ĉe la Holokaŭsto-Muzeo en Vaŝingtono (5 decembro 1995), sed finfine li ne povis veturi al Vaŝingtono. Mi jam blogis pri lia eseo "La Sekreta Malsano de Esperanto-Poezio" (1973).

Jen mi proprasperte kunligas Jevtuŝenkon, Julius Balbin, firmaon ESP-Disk, kaj avangardan  ĵazmukiston Sun Ra. Do, kiel ni diras en Usono: malgranda la mondo estas.

2013-04-15

Esperanto /English translation: William Auld & Kurt Vonnegut, Jr.

Lee Miller & Tim Westover, La “inversa” tradukdefio, Usona Esperantisto, 2010:3 (maj-jun).

La aŭtoroj proponas kaj ekzamenas provojn traduki anglalingven la unuan ĉapitron de La Infana Raso de William Auld. Komparu al la jena traduko:

The Infant Race, translated by Girvan McKay

Fine, proponata estas traduko Esperanten de ĉerpaĵo el romano Slaughterhouse-Five de Kurt Vonnegut, Jr.