2012-04-14

John Francis mortis

Laŭ anonco de Esperanto-Socio de Skotlando, mortis la 20an de marto John Islay Francis, la lasta vivinta kvaropano de la Skota Skolo.:

Death Of John Francis/Morto de John Francis

Laŭ afiŝo ĉe Ipernity, Francis mortis kelkajn tagojn antaŭ ricevo de sia ĵus aperinta lasta romano Kronprincedzino.

Mi de ĉirkaŭ kvar jardekoj ŝatis liajn novelarton kaj interesan starpunkton. Mi jam blogis kelkfoje pri Francis; ĉi-foje mi mencios nur kelkajn punktojn. Mi angligis lian novelon "La Tento de Kul":

"The Temptation of Kul" by John I. Francis, a tale of absolutisms in conflict

Ĉi tiu estas mia favorata novelo. Krom la novelaro Vitralo, mi legis, kune kun la literatura rondo de la Esperanto-Societo de Vaŝingtono, la romanon Misio sen Alveno. Mi posedas sed bedaŭrinde ne legis lian grandegan romanon La Granda Kaldrono. Kaj mi konfesas honte ke mi ne familiaras pri lia poezio.

Mi instigos nian lokan literaturan rondon denove ekzameni Francis. Mi esperas nekrologi plu. Sed nun, jen intervjuo aperinta en La Brita Esperantisto de aŭtuno 2003:

Intervjuo: John Francis



2012-04-07

Emanuel “Manny” Fried (1913-2011): Heroo de la Laborista Klaso

 En 2011 en revuo Sennaciulo aperis du miaj omaĝoj al mia ĵus mortinta konato Manny Fried, bone konata en mia hejmurbo Buffalo sed ne tutlande ekster rondetoj pri maldekstraj artverkoj. Mi blogis nekrologe, poste ricevis inviton publikigi en Sennaciulo.

Jen mia unua nekrologo:

Laboristoj kiuj luktis: Laboristoj mortis: Nekrologo pri Manny Fried, Sennaciulo, marto-aprilo 2011, n-ro 3 - 4 (1269 - 1270), p. 25.

Jen mia dua, pli ampleksa omaĝo al Manny:

Emanuel “Manny” Fried (1913-2011): Heroo de la Laborista Klaso, Sennaciulo, julio-aŭgusto 2011, n-ro 7 - 8 (1273 - 1274), p. 21-22.

Sampaĝe aperas letero de Michel Marko en la sama numero (p. 13) reage interalie al mia unua artikolo.


2012-04-04

Galileo & Aristotelo

Inter la simplaj movoj Aristotelo serĉis, ĉu estas iu perfekta movo, kaj li konkludis, ke nur la ronda movo estas perfekta; la rekta linio, li diris, ne estas perfekta pro du motivoj -  unua: infinita rekto ne estas perfekta, ĉar infiniteco ne kongruas kun perfekteco (Pitagoria influo); dua: finita rekto ne estas perfekta, ĉar ĝi ĉiam povas ricevi aldonon. Nu, la rondo havas la du karakterizojn de l'finiteco kaj ĝi ne povas ricevi pligrandigan aldonon; ĝi kompletigas sin mem.
FONTO: Caraça, Bento de Jesus; De Freitas, Manuel [trad.]. Galileo Galilei: Scienca kaj Morala Valoroj de Lia Verko (Porto: Portugala Eld. Rondo, 1948), p. 30.

Mi transskribis la supran paragrafon ĉ. aprilo 1972. Mi ĵus trovis iom flaviĝintan folion en mia antikva notlibro D5 (Unclassified Notes). Mi aldonis antaŭ la citaĵo: "pluaj Aristotelaj perloj". Mi ne scias, ĉu mi intencis sarkasmon, aŭ kial mi transskribis la citaĵon. Ĉu eble frapis min la absurdeco de tia metafizika rezonado?

Mi skribis unu pluan noton: "p. 36 [kaj sekvaj]: sterkiĝo de la sciencoj." Mi ankaŭ ne memoras, post 40 jaroj, kial mi notis ĉi tion. Ĉu eble pro la vorto "sterkiĝo"?  Do, jen trivialaĵo el mia 18a jaro.

Recenzoj de Joseph Skibell

Beletra Almanako, N-ro 13, Februaro 2012 (6-a jaro)

Aldone al intervjuo kun Joseph Skibell, enestas en ĉi tiu numero du recenzoj de A Curable Romantic [Kuracebla Romantikulo], fare de:

Anna Löwenstein (137-141);

Esther Schor, el la angla tradukis Brian Moon (141-146).

Mi jam blogis pri la originala anglalingva recenzo de Schor, kiu aperis en:

The Crooked Heart by Esther Schor; review of A Curable Romantic by Joseph Skibell; The New Republic online review, September 10, 2010.

Löwenstein taksas la ĉefrolulon Jakob Sammelsohn "epopea senspinulo"kaj la romanon "tre juda libro." Skibell montras D-ron Zamenhof el ne-ŝablona perspektivo. Skibell tro detaligas pri la aferoj de la Esperanto-movado, kiel eble ne taŭgas por neesperantista legontaro. Sekvas kelkaj aliaj kritikoj.

Schor diras:
Temas pri energi-riĉa, senbrida enscenigo, same vaste kiel la apetitoj de ĝia protagonisto - la postmoderna juda romano kiel kunkirlaĵo de ĝenroj: jida folklora rakonto, edukado de la sentoj, freŭda kazostudo, erotika konfesaĵo, utopia parabolo, ĉio envolvita en "alternativa historio" pri emancipiĝo de la judoj, kiun hantas la figuro de Dreyfus kaj ebriigas la sorĉaj plezuroj de la lingvo Esperanto.
Sekvas detala resumo kaj pritrakto. Apud la fino ŝi diras:
Lukács fame aljuĝis al Walter Scott la meriton inventi la modernan historian romanon. La geniaĵo de Scott estis, ke li lokis ajnulon meze en la historio kaj uzis lin (aŭ ŝin) por refrakti la potencojn de reĝoj kaj reĝinoj, tiranoj kaj popolamasoj. Sed en la eksterordinara romano de Joseph Skibell, eĉ la ŝajna ajnulo ne estas apudstaranto en la historio.
Do jen kelkaj tentaĵoj al legado de ĉi tiuj recenzoj.

2012-03-30

Intervjuo kun Joseph Skibell

Mi jam blogis kelkfoje pri la anglalingva romano A Curable Romantic [Kuracebla Romantikulo] de Joseph Skibell. Jen aperas intervjuo kun li, tradukita en Esperanto, en:

Beletra Almanako, N-ro 13, Februaro 2012 (6-a jaro) (p. 166-171)

István Ertl intervjuas pri la spertoj de Skibell lernante kaj esplorante Esperanton kaj ĝian movadon prepare al la romano. Tiurilate Skibell vojaĝis kaj konsultis esperantologojn. Li ankaŭ eltrovis la Ido-movadon. Li esploris kaj eĉ ĉerpis el Esperanta beletro. Li eĉ tradukis al la angla la Sekretajn Sonetojn de Peter Peneter por adapto al muzika komponaĵo, sed tiu projekto ne plenumiĝis. Ertl trovas ironion en la uzo de Zamenhof en nacilingva fikcio kaj la supriza relativa foresto de Zamenhof en la originala fikcio de Esperanto.

Skibell diskutas sian perspektivon pri ĉefroluloj Zamenhof, Freud, kaj rabeno Kalonymus Kalman Shapira: Ŝapira sintezas la malajn perspektivojn de Zamenhof kaj Freud.

Paradokse, Skibell ne konsideras sin "juda verkisto." Ankaŭ okazas interŝanĝoj pri ebla filmo de la romano, de preseraroj, kaj de aperoj de artefaritaj lingvoj en nacilingva fikcio. La originala anglalingva intervjuo enhavas kelkajn esperantlingvajn frazojn fare de Skibell.

Jen retligaj referencoj el la teksto:

Loneliness and the Novel, Jewish Book Council Blog, June 6, 2011

Joseph Skibell, Writers Read blog, October 11, 2010

Bibliography for A Curable Romantic 

Joseph Skibell's "A Curable Romantic", November 4, 2010

Nu, la tuta ĉi tiu numero de Beletra Almanako estas alloga, do aĉetu se vi povas.

2012-03-29

Julius Balbin, mi, & aliaj en Beletra Almanako

Mi jam blogis pri Julius Balbin kaj referencis lian anglalingvan traktaĵon (kun mia postnoto):

The Secret Malady of Esperanto Poetry (1973)

Russ Williams tradukis ĉi tiun eseon Esperanten, kaj mi tradukis mian propran, kaj ĉi ĉio kaj plu aperas en la nova numero de . . .

Beletra Almanako, N-ro 13, Februaro 2012 (6-a jaro):

Julius Balbin: "La sekreta malsano de la esperanta poezio," trad. Russ Williams (91-104)
Ralph Dumain: "Postnoto" (104-106)
Ken Miner: "Amaraj vortoj pri la E-poezio" (106-107)
Zofia Banet-Fornalowa: "Julius Balbin (1917-2006) - In memoriam" (108-114)

La eseo de Ken Miner originale aperis liabloge:

"Amaraj vortoj pri la E-poezio," 8 aŭgusto 2010, Taglibro de Ken Miner, Aŭgusto 2010

Miner citas mian afiŝon Edward Skidelsky on George Steiner, Ludwig Wittgenstein & Esperanto poetry. Miner asertas, ke ni bezonas teorion pri E-poezio.

Nu, mankas al mia scio kaj memoro la tuta gamo de Esperanta literatura kritiko kaj teorio. Kiom da teoriaĵoj el literaturteoria aŭ lingvistika starpunkto fakte ekzistas, mi ne scias. Jen unu specimeno raportita ĉi-bloge:

Roberto Passos Nogueira, Georg Lukács, & Esperanta beletro

Banet-Fornalowa resumas la vivon kaj verkojn de Balbin. Kiam ŝi verkis sian eseon en 2011, ŝi urĝe sugestis ke oni en Usono organizu ian memoreventon. Nu, se tia afero ankoraŭ ne okazis, oni ankoraŭ povus surpreni tiun taskon.

2012-03-20

My conlang world of the '60s

I just discovered an old notebook from the 1960s, probably my first collection of notes on constructed languages other than Esperanto. The first section begins with a photocopy of Appendix II: A Tentative List of Artificial Language Projects, from Mario Pei's One Language for the World, followed by my handwritten list of 145 projects mentioned in the book, dated 24 June 1969. I compiled a list of 20 Latin-based projects, followed by a varied list of 31 projects. Then I made a list of philosophical a priori language projects: Dalgarno, Wilkins, Leibniz, Lodwick, Beck, Gibson's Code, Perio. The last two are not from that era. The next list includes samples: Langue Universelle et Analytique (E. Vidal, 1844), (Delmore, 1795), (C. Letellier, 1852), (Sotos Ochando, 1852/5), Timerio (Tiemer, 1921), Zahlensprache (Ferdinand Hilbe, 1901), (Dalgarno, 1661), (Wilkins, 1668). In addition to Pei, sources include Drezen, Monnerot-Dumaine, and Pankhurst. I've got a couple pages apiece on Suma (Dr. Barnett Russell, 1957) and Solresol. Then there is another list with details of 42 projects. Then I have a page listing the scanty details of the two projects of reformed Hebrew: Pasilingua Hebraica and Lasonebr. Then there are separate descriptions of 1-3 pages apiece of Idiom Neutral, Occidental (both stamped 12 July 1969), Romanal (stamped 14 & 19 July 1969), Volapuk, and Interlingua (new).

I have whole sections devoted to Ido and Latino sine Flexione (old Interlingua) (with comparisons to Romanal et al). Sources include Pei, Pankhurst, Guerard, Jespersen.

The next, thick section is on Neo, from A. Alfandari's Rapid Method of Neo, followed by another section, on Ro, from Alphabet of Ideas or Dictionary of Ro, The World Language by Rev. Edward Powell Foster (Waverly, WV, 1919, 1928), stamped 18 July 1969. (I think Ro was not discussed by Okrent, oddly, since it gained a fair amount of attention in its day.) 

The next section consists of extensive notes from E. Drezen's Historio de la Mondolingvo, going as far as Spokil (1889-1904). There is a section on Mario Pei's One Language for the World; it looks like all these notes were copied elsewhere. The next section consists of a few photocopied pages from E. Sylvia Pankhurst's Delphos, The Future of International Language (London, 1927), some pages of which can be found in other sections. The final section is labeled "Superfluous or Duplicate Notes": the only notes there are on Solresol.

Now back in those days conlangs were not "conlangs", as they were not considered to be languages created only as hobbies or for literary/fantasy  purposes (with the exception of Tolkein's Elvish and Dwarvish), even though this subject matter was a hobby for many. This whole series of language projects fit the first two eras of artificial language creation: the philosophical languages associated with the scientific revolution, and the international auxiliary languages (of which Esperanto is the most successful). I read all the major surveys which could be found then (in English, plus Monnerot-Dumaine's book in French). In addition I investigated specific projects for which there were separate books, ranging from Novial to Babm. I'm guessing that much of this material has been deaccessioned from the main Buffalo and Erie County Public Library, which was a treasure trove of this old and obscure material (and with some old and rare Esperanto publications as well). This notebook is not all I have, but it was a major manifestation of the way I organized my notes into three-ring notebooks at the time: this one was designated "E1".

What was once an adolescent hobby for a handful of male nerds has mutated and proliferated into a socially acknowledged phenomenon with an entirely different orientation, i.e. the era of conlangs. How different the world is in so many ways from the world at large and my small world of 1969.