2008-07-01

Esperanto in the "generation of materialism"

As civilization was becoming worldwide, why shouldn't the world have a common language? And if everything else could be manufactured, why not language? Very progressive people were as expectant of synthetic philology as of synthetic rubber, and inventors of either were not lacking. A German priest, Johann Schleyer, invented the odd looking language of "Volapük" in 1879-1880. A first congress of its devotees was held on Lake Constance in 1884, a second at Munich in 1887, a third at the Paris Exposition of 1889. By this date there were 316 textbooks in the new language.

But in the 1890's Volapük was largely supplanted by a still newer language, the invention of a Polish Jew, Louis Lazarus Zamenhof. He published in 1887 a pamphlet entitled "La Lingvo Internacia de la Doktoro Esperanto," meaning, of course, to English speaking people, "The International Language of Dr. Hopeful"; and Esperanto was created. It was subsequently improved and perfected, like any industrial product, and in 1898 it began to be advertised by a French Society for the Propagation of Esperanto. It was the subject of a paper read before the French Academy in 1889; and at the Paris Exposition of 1900 it was, so to speak, placed upon the world market. Great expectations were attached to the future of Esperanto.

At least to many optimists in the year 1900, a made to order world language was but the natural accompaniment of a trend toward a new world order which would be not only mechanically productive but spiritually pacific. One felt pretty sure of this trend as one looked back from 1900 over the preceding quarter century. One beheld so many ripening fruits of international co-operation—­the Universal Postal Union of 1875, the convention of 1883 for the standardization of patent laws and that of 1887 for uniform copyright laws, the succession of world's fairs from the Viennese of 1873 to the Parisian of 1900.

SOURCE: Hayes, Carlton J. H. A Generation of Materialism, 1871-1900 (New York: Harper & Row, 1963 [orig.1941], p. 335. See full text of chapter 9.

Ateismo, humanismo, skeptikismo: ideologio en diversaj landoj

[verkite la 10-an de januaro 2008]

En la anglalingva sfero, estas fenomeno nomita la "novaj ateistoj": temas pri lastatempaj furoraj verkoj de Richard Dawkins, Samuel Harris, Daniel Dennett, Christopher Hitchens, kaj aliaj. Estas multega publika debatado inter religiaj propagandistoj—aparte desktruloj sed ne ĉiuj—kaj niaj plej publikaj ateistoj en Usono. Kaj ankaŭ evidentas dominanta ideologio de la usona movado kiu promocias sciencfetiĉismon sed silentas pri sociologio kaj historio kaj ekskludas maldesktran perspektivon. Estas ankaŭ minaco de promociado de usonaj militoj kontraŭ islamaj landoj. Fakte, lastatempe mi komencis studon de ĉi tiu afero, ĉar mi multe kverelas kun la movado kaj la troa fido al ĝiaj publikaj intelektuloj.

La ideologio de la usona movado estas tre skrikta kaj pridubinda. Mi supozas ke Britio, Australio, ktp. similas, sed eble ateistoj en aliaj landoj ne estas tiom striktvidaj kiel en Usono.

Ideologie kaj socitavole, mi provizore klasifikas jene.

En Usono, estas tri distingeblaj sed ne apartigeblaj fadenoj:

(1) ateismo/liberpensismo

(2) humanismo

(3) skeptikismo (pri supernaturaj kaj pseŭdosciencaj scio-asertoj).

Estas diversaj organizoj pri ĉiuj temoj.

(1) Eble pro ĝia historio, la plej kruda kaj militema estas American Atheists. Pli nova, polurita kaj malpli stranga estas Freedom From Religion Foundation. Oni povus diskuti ideologion ĉi-rilate, sed notu ke la konceptoj "ateismo" kaj "liberpensismo", kvankam ne ĉiam sen ambiguaĵoj, estas sufiĉe klaraj kaj honestaj.

(2) Humanismo eldonas pli moralecan kaj poluritan memportreton. Estas iom politike liberala organizo American Humanist Association kaj pli strikte humanisma organizo Center for Inquiry (organizo de Paul Kurtz), ekz. Tamen, temas plejparte pri monhavaj edukitaj homoj kiel adeptoj kaj teknokrata elito kiel intelektuloj. La ideologio de "humanismo", kiu inkluzivas diverstendencajn homojn, estas kritike studinda, des pli ĉar mi trovas ĝin ne tute fidinda.

(3) La "skeptika movado" estas, miaopinie, tre suspektinda kaj reakcia. Ties gvidantoj varbas sciencfetiĉismon kaj oponas nur la pseŭdosciencon de aliaj, ne propran. Temas pri teknokrata elito pli intense ol en la "humanisma" kategorio, kvankam ke la 3 kategorioj ne estas apartaj kaj la koncernaj homoj aktivas en 1-3 el ĉi tiuj submedioj. La "skeptikuloj" estas la plej ideologie suspektindaj.

La fakto estas, ke mi tre skeptikas pri la humanista kaj skeptikula movadoj, eĉ la "liberala" flanko de la humanistoj, kaj mi volas fari ideologian kaj laŭeble historian analizon.

Sed ĉio ĉi temas pri la anglalingva mondo. Kiel statas la afero en aliaj landoj kaj lingvokomunumoj?

2008-05-14

William Blake 250-jara: eseo eldonita

Mia eseo pri Blake estas publikigita en lastatempe ricevita numero de Kontakto:

Dumain, Ralph. "William Blake 250-jara: Memor-festa Omaĝo," Kontakto, n-ro 222 (2007: 6), p. 9-10.

La temo de ĉi tiu numero estas literaturo, kaj la enhavo estas bunte diversa.

La malneta originala manuskripto de mia artikolo troviĝas en mia retejo:

"William Blake 250-jara: Kulturpolitiko kaj la Monda Disvastigo de Beletro"

Krom diversaj redaktoraj ŝanĝoj, la versio eldonita en Kontakto ellasas plurajn detalojn kaj tutan paragrafon pri kulturpolitiko.

2007-12-30

Vygotsky & Esperanto

Laŭ la jena artikolo, eminenta sovetia psikologo Lev Vygotsky
lingve kapablis pri Esperanto:

Vygotsky and His Theory [Vygotsky kaj sia teorio] de Hong Wang.

Lingvaj reformoj & Esperanto en Sovetunio

Komence de 1988 mi tradukis fakan artikolon al Esperanto en kunlaboro kun la verkisto—usona sovetologo—cele al eldonigo en ia esperantologia libro el Jugoslavio, kiun ni neniam vidis kaj eble ne aperis. Antaŭ kvar jaroj mi enretigis ĝin:

"Kultura Revolucio en Sovetunio: Lingvaj Reformoj kaj Esperanto, 1917-1937" de Michael Smith, tradukita el la angla de Ralph Dumain
Mi perdis kontakton kun Michael kaj mankas al mi informoj pri lia plua kariero. Sed mi ĵus eltrovis ke li publikigis libron, en kiu li agnoskas mian helpon:
Smith, Michael G. Language and Power in the Creation of the USSR,1917-1953. Berlin; New York: Mouton de Gruyter, 1998. 294 p. (Contributions to the Sociology of Language; 80) ISBN 3110161974
La titolo, tradukita, estas "Lingvo kaj Potenco en la Kreado de Sovetunio, 1917-1953".

Mi ne vidis la libron, sed mi trovis la informojn en Google books.

Mi aperas inter agnoskoj (Preface, vi):
. . . Ralph Dumain, Jerry Easter, William Fierman, Joshua Fishman . . .
. . . kaj ankaŭ en piednoto (p. 202, n. 48):
. . . I thank Ralph Dumain, an active Esperantist in Washington, DC circles, for sharing these insights with me.

[Mi dankas al Ralph Dumain, aktiva esperantisto en la rondo de Vaŝingtono, DC, pro donado de ĉi tiuj komprenoj al mi."]

2007-12-29

Raŭma Manifesto (poemaĉo)

Raŭma manifesto--
misa viŝpapero.
"Civitana" pesto
fakte 'stas fekujo:
stinkas jen Silfero.

verkis R. Dumain, 30-an de novembro 2007

2007-12-15

Poemeto por la Zamenhof-tago

Hodiaŭ estas la naskiĝtago de la kreinto de nia lingvo. Yippiiiiiii!

Adoptita Mama Loŝen

Ho, orfo de Eŭropo orienta,
Kiel mi vin vartas ame,
Kontraŭ malkompata frido venta--
Mi bezonas ŝirmon same.

-- R. Dumain, la 15-an de decembro 2007

(Mama Loŝen = karesnomo de la jida lingvo: "Panjo Lingvo")